Mehmed II Zdobywca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mehmed II Zdobywca
Gentile Bellini 003.jpg
Tughra of Mehmed II.JPG
Tugra Mehmeda II Zdobywcy
Sułtan Imperium Osmańskiego
Okres panowania od 1444
do 1446
Sułtan Imperium Osmańskiego
Okres panowania od 1451
do 3 maja 1481
Dane biograficzne
Dynastia Osmanowie
Urodziny 30 marca 1432
Adrianopol
Śmierć 3 maja 1481
Ojciec Murad II
Matka Hüma Hatun
Dzieci Bajazyd II
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Mehmed II Zdobywca (ur. 30 marca 1432 w Adrianopolu (dzisiejsze Edirne), zm. 3 maja 1481), محمد الفاتح (Mehmed al-Fatih) – sułtan z dynastii Osmanów, panujący w latach 1444-1446 i 1451-1481. Zasłynął jako zdobywca Konstantynopola. Odbudował miasto i uczynił je stolicą imperium osmańskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako jeden z najmłodszych synów Murada II i Hümy Hatun. Po śmierci starszych braci, Ahmeda (w 1439 roku) i Alâaddina (w 1444 roku), Mehmed (zwany także Muhammadem II) został następcą tronu po abdykacji swego ojca. Całkowitą władzę nad imperium zyskał jednak kiedy Murad umarł w 1451 roku. Wtedy Mehmed rozkazał zabicie pozostałych braci i ich żon aby nie stanowili zagrożenia dla nowego władcy. W tym samym roku sułtan rozpoczął przygotowania do podbicia Konstantynopola, w tym celu wzniósł twierdzę Rumeli Hissar (Europejski Zamek zwany też z racji swojego przeznaczenia Bogaz Kesen czyli Podrzynająca Gardło[1]) nad Bosforem (naprzeciwko wzniesionej przez Bajezyda I twierdzy Anadolu Hissar). Dziś na cieśninie stoi most między europejską, a azjatycką częścią Istambułu.

Mehmed II wkracza do Konstantynopola

W 1453 roku wreszcie udało mu się zdobyć miasto kończąc erę Cesarstwa Bizantyjskiego. Wtedy też zmienił nazwę Konstantynopol na Istambuł[2] i ustanowił w nim nową stolicę Imperium. Po tym wydarzeniu Mehmed zyskał przydomek Zdobywca (al-Fatih). Następne lata jego panowania były latami podbojów; sułtan zdobył tereny należące do Bizancjum, Wenecji i posiadłości w Morei (Peloponez). Wzmógł się napór wojsk osmańskich na Bałkanach. W 1459 roku zdobyta została przez Mehmeda Serbia, a dwa lata później Bośnia. Ziemie te stały się prowincjami Imperium osmańskiego. Mehmed Zdobywca próbował podporządkować sobie Trapezunt (co udało mu się w 1461 roku), Wołoszczyznę (w 1476 roku), Albanię i Mołdawię (które również pokonał w 1468 roku, rozegrała się wtedy bitwa między Mehmedem a wodzem Skanderbegiem). W 1473 pokonał w bitwie pod Başkentem turkmeńskie państwo Ak Kojunlu. W Mołdawii sułtan pokonał w bitwie pod Valea Albă 26 lipca 1476 roku Stefana III Wielkiego. W 1475 roku uzależniony od Imperium został Chanat krymski i miasto Kaffa (znajdujące się pod opieką genueńską). Niedługo po tym Mehmed zniszczył emirat Karamanidów.

Później zaatakowana została Italia i podbito na krótko Otranto. Prowadzili również Turcy regularne najazdy akyndżych na Styrię i Karyntię.

W maju 1480 roku, Mehmed II wysłał wielką armię na wyspę Rodos w celu zniszczenia odwiecznego wroga islamu – zakonu joannitów. Po 89 dniach oblężenia muzułmanie wycofali się. Ich klęska przeszkodziła w planowanym podboju całej Italii. Wyspa Rodos pozostała w rękach joannitów do 1523 roku kiedy podbiły je wojska osmańskie pod wodzą Sulejmana I.

Mehmed II Zdobywca zmarł 3 maja 1481 roku w obozie wojskowym pod Gebze w miejscu zwanym Cesarską Łąką (Hünkar Cayiri) podczas przygotowań do wyprawy mającej na celu podbić Egipt. Pochowany został w Istambule w meczecie Fatih wzniesionym w latach 1463-1470 z rozkazu Mehmeda. Po jego śmierci władzę nad Imperium Osmańskim przejął Bajazyd II. Na grobowcu Mehmeda umieszczony został (z jego własnego rozkazu) napis: "Zamierzałem podbić Rodos i podporządkować sobie Italię".

Mehmed podczas swojego trzydziestoletniego panowania stał się głównym twórcą Imperium osmańskiego, stworzył regularną armię turecką i kodeks prawny "Kanunname". Ustanowił zasady funkcjonowania administracji państwowej i miejskiej oraz organizacji handlu. W chwili śmierci jego państwo miało powierzchnię 2 214 000 kilometrów kwadratowych.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Źródła historyczne podają, że Mehmed II nie przepadał za kobietami i przekładał politykę nad haremowe plotki. Historiografia wskazuje również niedwuznacznie, że nie stronił od mężczyzn[3]. Miał jedną wielką słabość – swój pałacowy ogródek. Podobno zajmował się nim tylko on i nikomu nie pozwalał się do niego zbliżać. Opieka nad wyhodowanymi przez siebie samego roślinami dawała mu ogromną satysfakcję.

Przypisy

  1. Bitwy Swiata - Zdobycie Konstantynopola, Kolekcja Rzeczypospolitej, 16 czerwca 2007
  2. tylko nieoficjalnie, nazwa Konstantynopol pozostała oficjalną nazwą miasta do 1930 roku
  3. "Stosunki z płcią niewieścią, a jak wiadomo, również i męską, były dla niego tylko rozrywką i źródłem rozkoszy. I nic nie wskazuje na to, by był kiedykolwiek zdolny do głębszych uczuć", Franz Babinger "Z dziejów Imperium Osmanów", Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1977, s. 438


Poprzednik
Murad II
Osmanli-nisani.svg sułtan Imperium osmańskiego
1444-1446
Osmanli-nisani.svg Następca
Murad II
Poprzednik
Murad II
Osmanli-nisani.svg sułtan Imperium osmańskiego
1451-1481
Osmanli-nisani.svg Następca
Bajazyd II