Airbus Beluga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Airbus Beluga
Airbus Beluga w locie
Airbus Beluga w locie
Dane podstawowe
Państwo Unia Europejska międzynarodowy
Producent Airbus
Typ samolot transportowy sredniego zasięgu
Załoga 2 osoby
Historia
Data oblotu 13 września 1994
Egzemplarze 5
Liczba wypadków
 • w tym katastrof
0
0
Dane techniczne
Napęd General Electric CF6-80C2A8
Wymiary
Rozpiętość 44,84 m
Długość 56,15 m
Wysokość 17,24 m
Powierzchnia nośna 122,40 m²
Masa
Własna 86 000 kg
Użyteczna 47 000 kg
Startowa 155 000 kg
Osiągi
Zasięg 4 632 km ( przy załadowaniu 26 000 kg)
Dane operacyjne
Przestrzeń ładunkowa
1,365 m³
Użytkownicy
Airbus
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Airbus A300-600ST (Super Transporter) Beluga (pol. Bieługa lub Białucha - obie nazwy tłumaczą się identycznie na angielski) to zmodyfikowana wersja samolotu Airbus A300 przystosowana do transportowania ogromnych ładunków, m.in. części i fragmentów kadłuba Airbusa A320. Jego oficjalna nazwa to Super Transporter, ale w branży przyjęto potoczną nazwę Beluga.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Drugi z dostarczonych Airbusowi Super Guppy 201

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Od samego początku istnienia konsorcjum Airbusa, firma stanęła przed problemem dostaw produkowanych w różnych miejscach Europy części do zakładów w Tuluzie, w których następował ostateczny montaż gotowego samolotu. Początkowo wykorzystywano do tego transport drogowy jednak wraz ze wzrostem zamówień na produkty firmy, tego typu rozwiązanie okazało się być za mało efektywne aby sprostać zapotrzebowaniu. Po analizie kosztów, uznano, że dobrą rozwiązaniem będzie wykorzystanie odpowiednio zmodernizowanych samolotów transportowych. Wybór padł na maszynę Aero Spacelines Super Guppy będącą zmodyfikowaną pod kątem zwiększenia możliwości przewożenia dużych ładunków, samolotem Boeing C-97 Stratofreighter, który z powodzeniem wykorzystywała NASA do transportu stopni nośnych rakiet. Złożono zamówienie i w sierpniu 1965 roku do swojego dziewiczego lotu wzbił się Super Guppy przeznaczony dla Airbusa. Maszyna otrzymała powiększone skrzydła, nowe silniki turbośmigłowe Allison 501-D22C i oznaczenie Super Guppy Turbine (SGT) lub Super Guppy 201. Pierwsze z zamówionych samolotów dotarły do Airbusa w 1971 (F-BTGV) i 1972 (F-BPPA) roku. Następne dwa dostarczono w 1982 (F-GDSG) i 1983 (F-GEAI) roku. Samoloty były intensywnie wykorzystywane, jednak ich wiek oraz wzrastający stopień zużycia, generujący awarię sprawił, iż na początku lat 90. ubiegłego wieku rozpoczęto prace analityczne mające na celu wyłonienie następcy dla Super Guppy 201. Było to o tyle ważne, iż był to również okres, w którym Airbus zanotował znaczący wzrost zamówień na swoje maszyny a tym samym wzrosła intensywność lotów z poszczególnymi komponentami samolotów. Pod uwagę brano kilka wariantów, od wynajęcia maszyny An-124, zakupu nowych, dostępnych wówczas na rynku samolotów transportowych, takich jak Ił-76, Boeing C-17 Globemaster III, Lockheed C-5 Galaxy, An-124 lub towarowego Boeing 747F poprzez modernizację i przystosowanie do roli maszyn transportowych samolotów Ił-86, Boeing 767, Airbus A300B4 lub Airbus A300-600R. Decydującym kryterium była zdolność do przewozu największych wówczas produkowanych elementów, sekcji kadłuba Airbus A330 i Airbus A340. Żaden z rozpatrywanych samolotów transportowych takiej możliwości nie miał, zatem jedynym rozwiązaniem będzie modyfikacja istniejącej konstrukcji. Brano pod uwagę dwie maszyny, Boeinga 767 i Airbusa A300-600R. Wybór padł na drugi z nich, tłumaczono to niższymi kosztami eksploatacji oraz brakiem dostępu do dokumentacji technicznej Boeinga, umożliwiającej niezbędne prace.

Projekt[edytuj | edytuj kod]

Nad całością prac związanych z projektowaniem, montażem i późniejszą eksploatacją samolotu miała czuwać, powołana do życia 20 października 1991 roku przez udziałowców Airbusa, firmy Aérospatiale i Deutsche Aerospace Airbus, spółka Special Air transport International Company. Maszyną bazową, której modyfikacja miała doprowadzić do powstania nowego transportowca był samolot Airbus A300-600R. Dolna część kadłuba samolotu, skrzydła, podwozie i układ napędowy miały pozostać bez zmian za to całkowitej zmianie miała ulec górna część kadłuba. Na dolnej połowie zaplanowano zamontowano nowej górnej części o podkowiastym przekroju i średnicy 7,7 m. Nowa konstrukcja miała przynieść wymierne oszczędności. Przeprowadzone analizy wykazały, iż wprowadzenie nowej maszyny obniży o 2/3 kosztów transportu lotniczego. Zmniejszeniu ulegnie również liczba osób obsługi oraz czas potrzebny do przewiezienia elementów konstrukcyjnych. W 1991 roku rozpoczęto prace konstrukcyjne a już rok później prace montażowe. Ze konstrukcje i budowę przedziału ładunkowego odpowiadały zakłady CASA w Hiszpanii i Elbie w Niemczech. Zmodyfikowano kabinę załogi samolotu, przesunięto ją o 1,5 m do przodu i obniżono względem podłogi przedziału transportowego. Takie rozwiązanie umożliwiło załadunek przewożonych towarów od strony dziobu maszyny, bez konieczności rozłączania instalacji hydraulicznej, elektrycznej i układu sterowania. W przypadku Super Guppy załadunek również odbywał się od przodu, jednak tam na bok odchylany był cały dziób samolotu wraz z kabiną załogi co wiązało się z rozłączaniem instalacji łączących kokpit z resztą maszyny i późniejszej ich kalibracji po ponownym połączeniu. Kabina pilotów umieszczona poniżej poziomu podłogi przestrzeni ładunkowej zwiększała również bezpieczeństwo załogi, w przypadku gwałtownego hamowania i puszczenia zabezpieczeń utrzymujących przewożony ładunek, przesunąłby się on do przodu nie miażdżąc znajdującej się na jego drodze załogi.

Produkcję samolotu rozpoczęto w 1992 roku, a testowe loty zaczęły się dwa lata później. Po roku samolotowi przyznano odpowiednie certyfikaty i wprowadzono go do użytku. W sumie wyprodukowano pięć egzemplarzy. Wszystkie są dziś w użyciu. Ich podstawowym zadaniem jest przenoszenie ładunków na potrzeby Airbusa, np. części kadłuba Airbusa A320. Mimo swoich wymiarów jest zbyt mały aby pomieścić niektóre części z Airbusa A380.

Ładownia samolotu ma długość 37,7 m i szerokość 7,7 m. Konstrukcja może unieść ładunek nie cięższy, niż 47 ton, co pokazuje, że samolot został zaprojektowany na transport dużych ładunków, ale stosunkowo lekkich.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Liwiński, Uniwersalny transportowiec, "Lotnictwo", nr 12 (2004), s. 38–40, ISSN 1732-5323.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]