Amel-Marduk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Amel-Marduk
król Babilonu
Okres panowania od 561 p.n.e.
do 560 p.n.e.
Dane biograficzne
Dynastia chaldejska (XI dynastia z Babilonu)
Ojciec Nabuchodonozor II
Rodzeństwo Kaszaja

Amel-Marduk, Amil-Marduk (akad. Amēl-Marduk, Amīl-Marduk; biblijny Ewil Merodak, Ewil-Merodach) – władca państwa nowobabilońskiego; syn i następca Nabuchodonozora II; rządził tylko 2 lata (561-560 p.n.e.)[1][2], po czym obalony został w przewrocie pałacowym zorganizowanym przez Neriglissara; wzmiankowany w Biblii (2 Krl 25:27-30; Jr 52:31-34).

Imię[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzime, akadyjskie imię brzmi Amēl-Marduk[3]/Amīl-Marduk[1]. Znaczy ono „Człowiek (boga) Marduka[4]. W Biblii, w której wzmiankowany jest on w 2 Księdze Królewskiej i Księdze Jeremiasza, jego imię uległo zniekształceniu i zapisywane było w następujący sposób:

imię Amēl-Marduk
w zapisie biblijnym
miejsce w Biblii
2 Krl 25:27 Jr 52:31
zapis hebrajski w Kodeksie Leningradzkim אֱוִיל מְרֹדַךְ /e·vil me·ro·dach/[5] אֱוִיל מְרֹדַךְ /e·vil me·ro·dach/[6]
zapis grecki w Septuagincie ευιλμαρωδαχ /euilmarōdach/[7] ουλαιμαραδαχ /oulaimaradach/[8]
zapis łaciński w Wulgacie Evilmerodach[9] Evilmerodach[10]

W polskich przekładach Biblii imię tego władcy zapisywane jest zwykle Ewil Merodak lub Ewil-Merodach:

polskie przekłady Biblii miejsce w Biblii
2 Krl 25:27[11]; Jr 52:31[12]
Biblia gdańska Ewilmerodach
Biblia poznańska Ewil Merodak
Biblia warszawsko-praska Ewil Merodak
Biblia Tysiąclecia Ewil Merodak
Biblia warszawska Ewil-Merodach
Przekład Nowego Świata Ewil-Merodach

W Kanonie Ptolemeusza Amel-Marduk nosi imię Illoaroudamos[13]. Józef Flawiusz w swym dziele Przeciw Apionowi powołując się na Berossosa nazywa tego władcę Euilmaradokhos[14]. Euzebiusza z Cezarei w swej Kronice powtarza za Polihistorem, który z kolei powołuje się na Berossosa, że władca ten miał na imię Amelmarudokhos[15]

Panowanie[edytuj | edytuj kod]

Bardzo niewiele wiadomo o rządach tego władcy. Według Uruckiej listy królów[13], Kanonu Ptolemeusza[13] i Berossosa[a] panować miał on bardzo krótko, bo jedynie 2 lata. Według Berossosa miał on być władcą rozkapryszonym i nie mającym szacunku dla prawa[14], ale żadne inne zachowane źródła tego nie potwierdzają[16]. Nieliczne znane inskrypcje samego Amel-Marduka dotyczą jedynie jego prac budowlanych prowadzonych w Babilonie[16].

Wydaje się, iż wkrótce po objęciu tronu przez Amel-Marduka zaczął narastać konflikt pomiędzy nim a grupą wysokich dygnitarzy i dowódców wojskowych, na czele których stał Neriglissar, który zajmował na dworze królewskim urząd simmagira[b] - jeden z najważniejszych urzędów w państwie[2]. Jeszcze za rządów Nabuchodonozora brał on udział w jego podbojach, był obecny podczas oblężenia i zdobycia Jerozolimy (Jr 39:13) i był wyrazicielem wszystkich tych, którzy pragnęli kontynuować politykę podbojów[2]. Amel-Marduk z drugiej strony miał najwyraźniej mniej wojownicze usposobienie, które poświadcza biblijna informacja o uwolnieniu przez niego z niewoli Jojakina, króla Judei:

Quote-alpha.png
W trzydziestym siódmym roku po uprowadzeniu do niewoli Jojakina, króla judzkiego, dwunastego miesiąca, dnia dwudziestego siódmego miesiąca - Ewil Merodak, król babiloński, w roku objęcia swej władzy ułaskawił Jojakina, króla judzkiego, i kazał wyprowadzić go z więzienia. Rozmawiał z nim łaskawie i wyniósł jego tron ponad tron królów, którzy przebywali z nim w Babilonie. Zdjął więc Jojakin swoje szaty więzienne i jadał zawsze u króla przez wszystkie dni swego życia. Król babiloński zapewnił mu stałe utrzymanie, dzień po dniu, przez cały czas jego życia.[17]

Neriglissar z czasem zgromadził w swym ręku dużą władzę: zarządzał dużą częścią obszarów nad Tygrysem, znanych pod nazwą "prowincji simmagira", kontrolował znaczną część armii, a poprzez małżeństwo z Kaszają, siostrą Amel-Marduka, związał się z rodziną panującą[2]. Gdy po dwóch latach panowania Amel-Marduka doszło w końcu do przewrotu pałacowego, król ten odsunięty został od władzy i najprawdopodobniej zamordowany, a na tronie Babilonu zasiadł Neriglissar[2]. Zgodnie z relacją Berossosa mordercą Amel-Marduka miał być sam Neriglissar:

Quote-alpha.png
Mąż jego siostry, Neriglisaros, spiskował przeciw niemu i go zabił. Euilmaradokhos (tj. Amel-Marduk) panował 2 lata. Po uwieńczonym sukcesem spisku i zabójstwie, Neriglisaros panował 4 lata.[14]

Uwagi

  1. Dwuletni okres panowania podaje za Berossosem Józef Flawiusz, ale Euzebiusz z Cezarei powołując się również na Berossosa podaje dwunastoletni okres panowania; Verbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 60-61.
  2. W Babilonii tytuł ten oznaczał dygnitarza wysokiej rangi, który zarządzał prowincją o tej samej nazwie i dowodził częścią królewskiej armii; Joannes F., Historia..., s. 187.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Grayson A.K., Königslisten..., s. 126.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Joannes F., Historia..., s. 89.
  3. Glassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, Society of Biblical Literature, Atlanta 2004, s. 80.
  4. hasło amīlu, The Assyrian Dictionary, tom 1 (A/2), The Oriental Institute, Chicago 1988, s. 48.
  5. Kodeks Leningradzki, 2 Krl 25:27 - tekst źródłowy i jego transliteracja
  6. Kodeks Leningradzki, Jr 52:31 - tekst źródłowy i jego transliteracja
  7. Septuaginta, 2 Krl 25:27 - tekst żródłowy i jego transliteracja
  8. Septuaginta, Jr 52:31 - tekst żródłowy i jego transliteracja
  9. Wulgata, 2 Krl 25:27 - tekst żródłowy
  10. Wulgata, Jr 52:31 - tekst żródłowy
  11. Biblia Internetowa - porównanie 2 Krl 25:27 w polskich przekładach Biblii. www.biblia.apologetyka.com. [dostęp 2013-09-26].
  12. Biblia Internetowa - porównanie Jr 52:31 w polskich przekładach Biblii. www.biblia.apologetyka.com. [dostęp 2013-09-26].
  13. 13,0 13,1 13,2 Verbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 80.
  14. 14,0 14,1 14,2 Verbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 60.
  15. Verbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 61.
  16. 16,0 16,1 hasło Amel-Marduk, w: Leick G., Who's Who..., s. 13.
  17. 2 Krl 25,27-30

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Grayson A.K., Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin – New York 1980-83, s. 86-135.
  • Joannes F., Historia Mezopotamii w I. tysiącleciu przed Chrystusem, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2007.
  • Verbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos and Manetho, Introduced and Translated, The University of Michigan Press, 2001.
  • hasło Amel-Marduk, w: Leick G., Who's Who in the Ancient Near East, London and New York 2002, s. 13.


Poprzednik
Nabuchodonozor II
Babylonlion.JPG Król Babilonu
561–560 p.n.e.
Babylonlion.JPG Następca
Neriglissar