Sargon II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Sargona II z Asyrii. Zobacz też: innych władców o tym imieniu.
Sargon II
Sargon II and dignitary.jpg
Sargon II z następcą tronu Sennacherybem - relief asyryjski z Dur-Szarrukin
król Asyrii
Okres panowania od 722 p.n.e.
do 705 p.n.e.
Dane biograficzne
Dynastia Sargonidzi
Żona Atalia
Dzieci Sennacheryb, Ahat-abisza
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Sargon II, właśc. Szarru-kin II (akad. Šarru-kīn, biblijny Sargon) – władca Asyrii, który panował w latach 722-705 p.n.e. W wyniku przewrotu wojskowego w czasie oblężenia Samarii obalił Salmanasara V. Ojciec Sennacheryba, założyciel dynastii Sargonidów. Jego żoną była królowa Atalia.

Imię[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzime, akadyjskie imię brzmi Šarru-kīn[1] i znaczy „prawowity król”[2]. W Biblii, w której wzmiankowany jest on tylko raz, w Księdze Izajasza, jego imię Šarru-kīn uległo zniekształceniu i zapisywane było w następujący sposób:

imię Šarru-kīn
w zapisie biblijnym
miejsce w Biblii
Księga Izajasza
(Iz 20:1)
zapis hebrajski w Kodeksie Leningradzkim סַרְגּוֹן /sar·go·vn/[3]
zapis grecki w Septuagincie αρνα /arna/[4]
zapis łaciński w Wulgacie Sargon[5]

W polskich przekładach Biblii władca ten występuje zwykle pod imieniem Sargon:

polskie przekłady Biblii miejsce w Biblii
Księga Izajasza
(Iz 20:1)[6]
Biblia gdańska Sargon
Biblia poznańska Sargon
Biblia warszawsko-praska Sargo
Biblia Tysiąclecia Sargon
Biblia warszawska Sargon
Przekład Nowego Świata Sargon

W Kanonie Ptolemeusza Sargon występuje pod imieniem Arkeanos[7].

Kwestia pochodzenia[edytuj | edytuj kod]

Wstąpił na tron po królu Salmanasarze V, prawdopodobnie jako przedstawiciel bocznej linii królewskiej. Jego pochodzenie i związki z dynastią nie są jasne, nie jest znane nawet prawdziwe imię władcy (Sargon to imię tronowe, przyjęte po intronizacji). Przypuszcza się, że mógł być dowódcą wojskowym w armii Tiglat-Pilesera III, może nawet jego synem i bratem Salmanasara V. Istnieje też możliwy związek pokrewieństwa pomiędzy żonami Tiglatpilesara III i Sargona II (dane archeologiczne zdają się wskazywać, że zostały pochowane w jednym grobowcu). Oprawa ideologiczna, jaką przydał swemu panowaniu Sargon wskazuje jednak, że jego prawa do tronu były podważane (imię Sargon to nawiązanie do Sargona Akadyjskiego, który był uzurpatorem).

Polityka wewnętrzna[edytuj | edytuj kod]

Przez pierwsze lata władzy zwalczał opozycję wobec swoich rządów wewnątrz państwa. Buntowały się miasta, w tym Aszur, pradawna święta stolica państwa. Sargon II zjednał mieszczan obietnicami ulg podatkowych i zwolnień z robót przymusowych na rzecz państwa. Przyciągnął do siebie elitę kapłańską przywracając świątyniom dawne przywileje.

Interwencja w Babilonii[edytuj | edytuj kod]

W 720 p.n.e. pod miastem Der został pokonany przez wrogą koalicję wojsk babilońskich i elamickich, przez co musiał na 10 lat zrezygnować z walki o władzę nad Babilonią, utraconą w czasie buntów w samej Asyrii. Panowanie Marduk-apla-iddiny II w Babilonii odbiło się niekorzystnie na gospodarce kraju, ponieważ plemiona chaldejskie zakłócały handel i wymuszały okup od miast babilońskich[8]. Sytuacja w Syrii zmusiła Sargona II do tymczasowego zaniechania planów odzyskania Babilonii.

W latach 710709 p.n.e. pokonał swego największego wroga, króla Babilonu Marduk-apla-iddinę II , dzięki czemu odzyskał Babilonię. W wyniku licznych wojen Sargon II zbudował potężne imperium asyryjskie dominujące na Bliskim Wschodzie.

Kampanie do Syrii i Judy[edytuj | edytuj kod]

Po utracie Babilonii na rzecz Marduk-apal-iddiny II król Sargon II wyprawił się na zachód do księstw Syrii objętych rebelią. W 720 r. p.n.e. w bitwie pod Karkar pokonał buntowniczego protegowanego, Jau-bi'diego, króla Hamat i króla Gazy, Hanuna. W wyniku tej bitwy przyłączył do swojego imperium Samarię, zasiedloną wyłącznie przez Żydów i utworzył z niej asyryjską prowincję Samerinę. Sprowadził do niej osiedleńców, a część ludności żydowskiej, tzw. Dziesięć Zaginionych Plemion Izraela deportował do Mezopotamii i Medii. Społeczeństwo powstałe w wyniku tych interwencji stworzyło synkretyczną religię Samarytan, antagonistycznie nastawionych wobec Żydów. Samaria rozdzielała dwa regiony zamieszkałe przez nich: Galileę i Judeę. W 716 r. armia Sargona zdobyła też Aszdod (por. Iz 20,1)[9]. Wyprawy objęły również część Syrii.

W 712 p.n.e. pokonał popierany przez Egipcjan bunt wasali palestyńskich: Aszdodu, Judy (Ezechiasza), Moabu i Edomu.

tabliczka terakotowa zapisana pismem klinowym zawierająca opis wyprawy Sargona II przeciwko Urartu; Luwr (AO 5372)

Wojna z Urartu[edytuj | edytuj kod]

W 714 p.n.e. asyryjska armia wyprawiła się przeciwko Urartu. Kampania szczegółowo została opisana w Liście do boga Aszura. Sargon II wyruszył do prowincji Zamua, a stamtąd na północ do ziem swojego wiernego lennika Ullusunu. Następnie skierował się przeciwko królestwom Zikritu i Urartu. Władca Zikritu Metatti nie stawiał oporu Asyryjczykom, ponieważ postanowił wspólnie bronić się z Urartyjczykami w górskich przełęczach. Gdy Sargon II dowiedział się o koncentracji wojsk przeciwników wyruszył przeciwko nim.Śmiałym atakiem swoich wojsk w przełęczy (dotąd niezidentyfikowana) pokonał liczną koalicję zadając jej ciężkie straty. Rusa I pod wrażeniem klęski i z obawy przez dalszą ofensywą asyryjską w głąb Urartu opuścił stalicę Tuszpę i schronił się w górach, gdzie -jak podają źródła asyryjskie- zmarł z żałości:

Zaległ jak kobieta w połogu: nie zezwolił by żywność i napitek dotknęły jego ust; sam ściągnął na siebie nieuleczalną chorobę[10].

Ucieczka władcy urartyjskiego załamała dalszą obronę, dlatego Sargon II nie napotykając większego oporu posunął się głęboko na północ od jeziora Wan, jednak stolicy Tuszpy nie atakował.W drodze powrotnej jedynie władca lokalnego księstwa Musasir Urzanu odmówił poddania się Asyryjczykom. Król asyryjski nakazał głównym siłom marsz powrotny, natomiast osobiście z oddziałem tysiąca jezdnych rozpoczął szturm na miasto. Dążył do przykładnego ukarania niepokornego miasta, będącego ośrodkiem kultu Chaldi narodowego boga Urartu. Sargon przybył w momencie uroczystości koronacyjnych odbywających się w Musasir, w którym Chaldi miał mianować następcę pustego tronu Urartu. Zdobycie tego silnie ufortyfikowanego miasta miało też silny wymiar propagandowy. Posągi boga Chaldi wraz z małżonką oraz bogaty skarbiec Asyryjczycy wywieźli do Asyrii, a mieszkańców deportowali[11].

Sargon obłożył także trybutem państewka w huryckiej krainie Nairi (pomiędzy jeziorem Wan a Asyrią).

Działalność budowlana[edytuj | edytuj kod]

W 713 p.n.e. rozpoczął budowę nowego pałacu i stolicy – Dur-Szarrukin, co znaczy „twierdza Sargona” (dzisiejsze Chorsabad). Dwór przeniósł się tam w 706 p.n.e.

Śmierć króla[edytuj | edytuj kod]

Zginął w czasie wyprawy wojennej przeciw Kimmerom w 705 p.n.e.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Grayson A.K., Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin – New York 1980-83, s. 134.
  2. Laessøe J., Ludy Asyrii,Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1972, str. 11.
  3. Kodeks Leningradzki, Księga Izajasza 20:1 - tekst źródłowy i jego transliteracja
  4. Septuaginta, Księga Izajasza 20:1 - tekst żródłowy i jego transliteracja
  5. Wulgata, Księga Izajasza 20:1 - tekst żródłowy
  6. Biblia Internetowa - porównanie Iz 20:1 w polskich przekładach Biblii. www.biblia.apologetyka.com. [dostęp 2013-10-03].
  7. Ptolemy's Canon (Kanon Ptolemeusza) (ang.). www.livius.org. [dostęp 2013-10-03].
  8. H. W. F. Saggs, Wielkość i upadek Babilonii, Warszawa 1973, s. 105.
  9. Por. Tablica chronologiczna, w: Biblia Jerozolimska. Szkoła Biblijna w Jerozolimie (oprac.). Poznań: Pallottinum, 2006, s. 1774. ISBN 8370145191.
  10. Saggs H. W. F., op.cit., str. 108.
  11. op.cit., str. 109.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • H.W.F. Saggs: Civilization Before Greece And Rome, Yale University Press 1989, ISBN 0-300-04440-2
  • Chester G. Starr: A History Of The Ancient World, Oxford University Press 1999, ISBN 0-19-506628-6

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Salmanasar V
Der Stier.jpg Król Asyrii
722-705 p.n.e.
Der Stier.jpg Następca
Sennacheryb


Poprzednik
Marduk-apla-iddina II
"Namiestnik boga" w Babilonie (oficjalnie tytułu króla Babilonu nie przyjął)
710 – 705 p.n.e.
Następca
Sennacheryb