Ranking szachowy
Ranking szachowy (elo) – metoda obliczania relatywnej siły gry szachistów w punktacji elo. Nazwa "elo" pochodzi od nazwiska Arpada Elo – amerykańskiego naukowca węgierskiego pochodzenia, którego prace ukształtowały szachowy system rankingowy oparty na naukowych podstawach.
Najwyższym rankingiem FIDE w historii może poszczycić się Magnus Carlsen, którego ranking 1 lutego 2013 r. osiągnął 2872 punktów.
Spis treści |
Opis metody [edytuj]
Profesor Arpad Elo był szachistą i aktywnym członkiem Federacji Szachowej Stanów Zjednoczonych (USCF) od chwili jej założenia w 1939 roku. USCF używała opracowanego przez Kennetha Harknessa liczbowego systemu rankingowego, który umożliwiał szachistom śledzenie własnych postępów w porównaniu z osiągnięciami innych szachistów. System Harknessa był prosty, lecz w niektórych okolicznościach dawał wyniki sprzeczne z intuicyjną oceną siły gry poszczególnych szachistów. Na zamówienie USCF profesor Elo opracował nowy system, oparty na regułach stosowanych w statystyce.
Ocena siły gry szachisty jest zadaniem dość trudnym, ponieważ nie istnieją metody nierelatywnej oceny wartości poszczególnych posunięć w partii szachów. Można jedynie porównać poziom gry dwóch szachistów, biorąc pod uwagę wynik partii pomiędzy nimi. Jeśli zawodnik wygrał partię, należy założyć, że w tej partii zagrał na wyższym poziomie niż jego przeciwnik. Jeśli przegrał – na niższym. Remis w partii oznacza, że obaj szachiści grali na tym samym poziomie.
Profesor Elo zaproponował model, w którym zmiana rankingu szachisty jest bezpośrednio zależna od rankingów przeciwników i rezultatów partii z nimi rozegranych. Porównanie przed turniejem rankingu zawodnika i jego przeciwników powinno określić oczekiwany rezultat tego zawodnika. Jeśli w turnieju uzyskał wynik lepszy od oczekiwanego, jego ranking powinien wzrosnąć, jeśli gorszy – zmaleć. Najistotniejszym pytaniem w tym modelu było: jak różnica rankingów przekłada się na oczekiwany wynik? Do tego wyliczenia Elo zaproponował potraktowanie oczekiwanego wyniku jako zmiennej losowej o rozkładzie normalnym.
USCF wprowadziła w życie system zaproponowany przez profesora Elo w 1960 roku. Dość szybko okazało się, że nowy system rankingowy jest znacznie bardziej precyzyjny od dotychczas stosowanego. W 1970 roku Międzynarodowa Federacja Szachowa (FIDE) wprowadziła system rankingowy oparty na tym samym modelu. W obu systemach nastąpiły pewne zmiany w stosunku do oryginału, skutkiem czego rankingi liczone przez FIDE i USCF dla tych samych szachistów znacznie się różnią. Swoje niezależne systemy rankingowe wprowadziły również inne organizacje, np. Stowarzyszenie Zawodowych Szachistów (PCA) czy Internet Chess Club (ICC). Wszystkie te odmiany są oparte na tym samym modelu, lecz różnią się w szczegółach. W związku z tym określenie "ranking elo szachisty" może niekiedy prowadzić do nieporozumień. Przykładowo, amerykański arcymistrz Grigorij Kajdanow w sierpniu 2002 roku miał ranking FIDE 2638 punktów i ranking USCF 2742 punkty (ranking USCF jest średnio o 100 punktów wyższy od rankingu FIDE). W rozgrywkach międzynarodowych powszechnie obowiązującym jest ranking FIDE, dlatego "ranking elo" bez określenia konkretnej organizacji domyślnie odnosi się do listy rankingowej FIDE.
Profesor Elo szczegółowo opisał swój model w książce The Ratings of Chess Players: Past and Present (Ranking szachistów: przeszłość i teraźniejszość), wydanej w 1978 roku.
Od 1 lipca 2012 r. listy rankingowe publikowane są w odstępach miesięcznych, również tego dnia ukazały się pierwsze listy dla szachów szybkich oraz błyskawicznych, a poziom punktacji rankingowej został obniżony do 1000 punktów[1].
Rekordowe rankingi [edytuj]
Świat [edytuj]
Rekordowe rankingi szachowe z lat 1970–2013 (z uwzględnieniem listy rankingowej FIDE na dzień 01.05.2013)
w przypadku równej punktacji rankingowej o wyższym miejscu decyduje wcześniejsza lista rankingowa
Mężczyźni i kobiety [edytuj]
Kobiety [edytuj]
| Miejsce | Ranking | Kobiety | Data[2] | Państwo |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 2735 | Judit Polgár | 2005.07.01 | |
| 2 | 2639 | Hou Yifan | 2012.03.01 | |
| 3 | 2623 | Humpy Koneru | 2009.07.01 | |
| 4 | 2606 | Anna Muzyczuk | 2012.07.01 | |
| 5 | 2581 | Tatjana Kosincewa | 2010.11.01 | |
| 6 | 2577 | Zsuzsa Polgár | 2005.01.01 | |
| 7 | 2576 | Nadieżda Kosincewa | 2010.11.01 | |
| 8 | 2574 | Xie Jun | 2008.01.01 | |
| 9 | 2567 | Nana Dzagnidze | 2011.03.01 | |
| 10 | 2565 | Zhao Xue | 2012.10.01 | |
| 11 | 2560 | Maja Cziburdanidze | 1988.01.01 | |
| 12 | 2560 | Alisa Gallamowa | 1998.07.01 | |
| 13 | 2560 | Antoaneta Stefanowa | 2003.01.01 | |
| 14 | 2557 | Kateryna Łahno | 2012.01.01 | |
| 15 | 2557 | Ju Wenjun | 2012.03.01 | |
| 16 | 2550 | Pia Cramling | 2008.10.01 | |
| 17 | 2548 | Zhu Chen | 2008.01.01 | |
| 18 | 2540 | Aleksandra Kosteniuk | 2006.04.01 | |
| 19 | 2537 | Anna Zatonskih | 2011.05.01 | |
| 20 | 2537 | Marie Sebag | 2013.03.01 | |
| 21 | 2533 | Walentina Gunina | 2012.07.01 | |
| 22 | 2528 | Viktorija Cmilyte | 2011.07.01 | |
| 23 | 2525 | Dronavalli Harika | 2010.11.01 | |
| 24 | 2521 | Elina Danieljan | 2011.07.01 | |
| 25 | 2520 | Nana Ioseliani | 1997.07.01 | |
| 26 | 2517 | Xu Yuhua | 2006.04.01 | |
| 27 | 2512 | Wang Lei | 2001.10.01 | |
| 28 | 2509 | Bela Chotenaszwili | 2012.08.01 | |
| 29 | 2507 | Jekatierina Kowalewska | 2001.07.01 | |
| 30 | 2506 | Wang Pin | 2000.10.01 | |
| 31 | 2506 | Ketewan Arachamia-Grant | 2009.07.01 | |
| 32 | 2505 | Zsófia Polgár | 1998.07.01 | |
| 33 | 2505 | Monika Soćko | 2008.04.01 | |
| 34 | 2503 | Lilit Mkrtczjan | 2010.01.01 | |
| 35 | 2502 | Swietłana Matwiejewa | 2004.01.01 | |
| 36 | 2502 | Anna Uszenina | 2007.07.01 | |
| 37 | 2501 | Qin Kanying | 2000.07.01 | |
| 38 | 2501 | Almira Skripczenko | 2003.01.01 | |
| 39 | 2501 | Natalia Pogonina | 2009.04.01 | |
| 40 | 2501 | Hoàng Thanh Trang | 2009.07.01 | |
| 41 | 2501 | Ruan Lufei | 2012.10.01 | |
| 42 | 2500 | Lela Dżawachiszwili | 2010.03.01 |
Polska [edytuj]
Rekordowe rankingi szachowe Polaków z lat 1970–2013 (z uwzględnieniem listy rankingowej FIDE na dzień 01.05.2013)
w przypadku równej punktacji rankingowej o wyższym miejscu decyduje wcześniejsza lista rankingowa
Mężczyźni i kobiety [edytuj]
| Miejsce | Ranking | Mężczyźni | Data[2] |
|---|---|---|---|
| 1 | 2734 | Radosław Wojtaszek | 2012.11.01 |
| 2 | 2702 | Michał Krasenkow | 2000.07.01 |
| 3 | 2677 | Mateusz Bartel | 2012.05.01 |
| 4 | 2660 | Bartosz Soćko | 2007.07.01 |
| 5 | 2655 | Kamil Mitoń | 2007.01.01 |
| 6 | 2653 | Bartłomiej Macieja | 2004.01.01 |
| 7 | 2653 | Grzegorz Gajewski | 2013.04.01 |
| 8 | 2632 | Tomasz Markowski | 2009.09.01 |
| 9 | 2631 | Dariusz Świercz | 2013.05.01 |
| 10 | 2627 | Robert Kempiński | 2005.04.01 |
| 11 | 2614 | Rafał Antoniewski | 2010.07.01 |
| 12 | 2610 | Marcin Dziuba | 2013.04.01 |
| 13 | 2595 | Aleksander Wojtkiewicz | 1998.07.01 |
| 14 | 2587 | Aleksander Miśta | 2011.11.01 |
| 15 | 2586 | Wojciech Moranda | 2011.07.01 |
| 16 | 2581 | Piotr Bobras | 2008.01.01 |
| 17 | 2580 | Łukasz Cyborowski | 2007.01.01 |
| 18 | 2575 | Paweł Czarnota | 2007.07.01 |
| 19 | 2575 | Paweł Jaracz | 2011.05.01 |
| 20 | 2569 | Bartłomiej Heberla | 2006.10.01 |
| 21 | 2565 | Artur Jakubiec | 2004.07.01 |
| 22 | 2565 | Jacek Tomczak | 2013.05.01 |
| 23 | 2562 | Michał Olszewski | 2010.01.01 |
| 24 | 2559 | Radosław Jedynak | 2006.10.01 |
| 25 | 2559 | Kacper Piorun | 2013.05.01 |
| 26 | 2557 | Jacek Gdański | 2000.07.01 |
| 27 | 2555 | Marcin Tazbir | 2012.10.01 |
| 28 | 2554 | Krzysztof Bulski | 2012.07.01 |
| 29 | 2547 | Paweł Blehm | 2002.04.01 |
| 30 | 2540 | Marcin Kamiński | 1997.01.01 |
| 31 | 2525 | Robert Kuczyński | 1992.07.01 |
| 32 | 2525 | Mirosław Grabarczyk | 1996.07.01 |
| 33 | 2525 | Krzysztof Jakubowski | 2012.05.01 |
| 34 | 2520 | Klaudiusz Urban | 2004.10.01 |
| 35 | 2520 | Kamil Dragun | 2005.05.01 |
| 36 | 2512 | Zbigniew Pakleza | 2010.03.01 |
| 37 | 2510 | Jakub Czakon | 2007.10.01 |
| 38 | 2506 | Tomasz Warakomski | 2007.07.01 |
| 39 | 2506 | Jan-Krzysztof Duda | 2013.05.01 |
| 40 | 2505 | Włodzimierz Schmidt | 1978.01.01 |
| 41 | 2505 | Monika Soćko | 2008.04.01 |
| 42 | 2503 | Jacek Stopa | 2009.09.01 |
| 43 | 2501 | Marek Matlak | 2003.07.01 |
| 44 | 2501 | Marcin Szeląg | 2013.05.01 |
Kobiety [edytuj]
| Miejsce | Ranking | Kobiety | Data[2] |
|---|---|---|---|
| 1 | 2505 | Monika Soćko | 2008.04.01 |
| 2 | 2465 | Iweta Rajlich | 2009.09.01 |
| 3 | 2445 | Joanna Dworakowska | 2002.04.01 |
| 4 | 2430 | Marta Michna | 2002.10.01 |
| 5 | 2415 | Jolanta Zawadzka | 2010.05.01 |
| 6 | 2398 | Karina Szczepkowska-Horowska | 2013.02.01 |
| 7 | 2395 | Agnieszka Brustman | 1988.01.01 |
| 8 | 2387 | Joanna Majdan-Gajewska | 2012.01.01 |
| 9 | 2381 | Beata Kądziołka | 2006.01.01 |
| 10 | 2342 | Barbara Jaracz | 2003.04.01 |
| 11 | 2330 | Krystyna Dąbrowska | 1998.01.01 |
| 12 | 2327 | Marta Przeździecka | 2008.10.01 |
| 13 | 2319 | Joanna Worek | 2012.05.01 |
| 14 | 2315 | Grażyna Szmacińska | 1987.01.01 |
| 15 | 2310 | Hanna Ereńska-Barlo | 1992.07.01 |
| 16 | 2309 | Monika Krupa | 2006.10.01 |
| 17 | 2305 | Agnieszka Matras-Clement | 2012.01.01 |
| 18 | 2305 | Katarzyna Toma | 2012.05.01 |
Przed 1970 rokiem [edytuj]
Poniżej hipotetyczne rankingi obliczone za wyniki uzyskane przed 1970 rokiem:
elo a inne rankingi [edytuj]
Kategorie szachowe według PZSzach → zobacz
Federacja Szachowa Stanów Zjednoczonych dzieli szachistów w następujący sposób:
- ponad 2400 elo, Arcymistrz
- 2200 – 2399 elo, Mistrz
- 2000 – 2199 elo, Ekspert
- 1800 – 1999 elo, Klasa A
- 1600 – 1799 elo, Klasa B
- 1400 – 1599 elo, Klasa C
- 1200 – 1399 elo, Klasa D
- 1000 – 1199 elo, Klasa E
Polska w rankingu FIDE [edytuj]
statystyka tytułów obejmuje wyłącznie zawodników aktywnych (stan na 01.07.2011)[5]:
- arcymistrz [GM] – 29
- arcymistrzyni [WGM] – 8
- mistrz międzynarodowy [IM] – 71
- mistrzyni międzynarodowa [WIM] – 15
- mistrz FIDE [FM] – 69
- mistrzyni FIDE [WFM] – 21
- kandydat na mistrza FIDE [CM] – 9
- kandydatka na mistrzynię FIDE [WCM] – 5
- zawodnicy aktywni – 2995
- zawodnicy nieaktywni – 5149
Przypisy
Zobacz też [edytuj]
- liderzy rankingu FIDE
- tytuły i kategorie szachowe
- system rankingowy Chessmetrics
Bibliografia [edytuj]
- Szachy nr 4/1990, str. 80-83 oraz kolejne listy rankingowe FIDE
- Highest FIDE ratings (ang.)
- FIDE Chess Ratings (ang.)