Ranking szachowy

Ranking szachowy (ELO) – metoda obliczania relatywnej siły gry szachistów w punktacji elo. Nazwa ELO pochodzi od nazwiska Arpada Elo – amerykańskiego naukowca węgierskiego pochodzenia, którego prace ukształtowały szachowy system rankingowy oparty na naukowych podstawach.

Profesor Arpad Elo był szachistą i aktywnym członkiem Federacji Szachowej Stanów Zjednoczonych (USCF) od chwili jej założenia w 1939 roku. USCF używała opracowanego przez Kennetha Harknessa liczbowego systemu rankingowego, który umożliwiał szachistom śledzenie własnych postępów w porównaniu z osiągnięciami innych szachistów. System Harknessa był prosty, lecz w niektórych okolicznościach dawał wyniki sprzeczne z intuicyjną oceną siły gry poszczególnych szachistów. Na zamówienie USCF profesor Elo opracował nowy system, oparty na regułach stosowanych w statystyce.

Ocena siły gry szachisty jest zadaniem dość trudnym, ponieważ nie istnieją metody bezwzględnej oceny wartości poszczególnych posunięć w partii szachów. Można jedynie porównać poziom gry dwóch szachistów, biorąc pod uwagę wynik partii pomiędzy nimi. Jeśli zawodnik wygrał partię, należy założyć, że w tej partii zagrał na wyższym poziomie niż jego przeciwnik. Jeśli przegrał – na niższym. Remis w partii oznacza, że obaj szachiści grali na tym samym poziomie.

Profesor Elo zaproponował model, w którym zmiana rankingu szachisty jest bezpośrednio zależna od rankingów przeciwników i rezultatów partii z nimi rozegranych. Porównanie przed turniejem rankingu zawodnika i jego przeciwników powinno określić oczekiwany rezultat tego zawodnika. Jeśli w turnieju uzyskał wynik lepszy od oczekiwanego, jego ranking powinien wzrosnąć, jeśli gorszy – zmaleć. Najistotniejszym pytaniem w tym modelu było: jak różnica rankingów przekłada się na oczekiwany wynik? Do tego wyliczenia Elo zaproponował potraktowanie oczekiwanego wyniku jako zmiennej losowej o rozkładzie normalnym.

USCF wprowadziła w życie system zaproponowany przez profesora Elo w 1960 roku. Dość szybko okazało się, że nowy system rankingowy jest znacznie bardziej precyzyjny od dotychczas stosowanego. W 1970 roku Międzynarodowa Federacja Szachowa (FIDE) wprowadziła system rankingowy oparty na tym samym modelu. W obu systemach nastąpiły pewne zmiany w stosunku do oryginału, skutkiem czego rankingi liczone przez FIDE i USCF dla tych samych szachistów znacznie się różnią. Swoje niezależne systemy rankingowe wprowadziły również inne organizacje, np. Stowarzyszenie Zawodowych Szachistów (PCA) czy Internet Chess Club (ICC). Wszystkie te odmiany są oparte na tym samym modelu, lecz różnią się w szczegółach. W związku z tym określenie "ranking ELO szachisty" może niekiedy prowadzić do nieporozumień. Przykładowo, amerykański arcymistrz Grigorij Kajdanow w sierpniu 2002 roku miał ranking FIDE 2638 punktów i ranking USCF 2742 punkty (ranking USCF jest średnio o 100 punktów wyższy od rankingu FIDE). W rozgrywkach międzynarodowych powszechnie obowiązującym jest ranking FIDE, dlatego "ranking ELO" bez określenia konkretnej organizacji domyślnie odnosi się do listy rankingowej FIDE.

Profesor Elo szczegółowo opisał swój model w książce The Ratings of Chess Players: Past and Present (Ranking szachistów: przeszłość i teraźniejszość), wydanej w 1978 roku.

Najwyższym osiągniętym dotychczas rankingiem FIDE może poszczycić się Garri Kasparow, który w lipcu 1999 roku osiągnął 2851 punktów.

Rekordowe rankingi

Świat

Rekordowe rankingi szachowe z lat 1970–2012 (z uwzględnieniem listy rankingowej FIDE na dzień 01.01.2012)
w przypadku równej punktacji rankingowej o wyższym miejscu decyduje wcześniejsza lista rankingowa

Garri Kasparow

M-ce	Ranking	Mężczyźni	Data	Państwo
1	2851	Kasparow, GarriGarri Kasparow	1999.07.01	Rosja
2	2835	Carlsen, MagnusMagnus Carlsen	2012.01.01	Norwegia
3	2817	Anand, ViswanathanViswanathan Anand	2011.03.01	Indie
4	2813	Topałow, WeselinWeselin Topałow	2006.07.01	Bułgaria
5	2809	Kramnik, WładimirWładimir Kramnik	2001.10.01	Rosja
6	2808	Aronjan, LewonLewon Aronjan	2011.03.01	Armenia
7	2788	Moroziewicz, AleksanderAleksander Moroziewicz	2008.07.01	Rosja
8	2788	Kariakin, SiergiejSiergiej Kariakin	2011.07.01	Rosja
9	2787	Iwanczuk, WasylWasyl Iwanczuk	2007.10.01	Ukraina
10	2785	Fischer, BobbyBobby Fischer	1972.07.01	Stany Zjednoczone
11	2781	Radżabow, TejmurTejmur Radżabow	2011.11.01	Azerbejdżan
12	2780	Karpow, AnatolijAnatolij Karpow	1994.07.01	Rosja
13	2774	Nakamura, HikaruHikaru Nakamura	2011.03.01	Stany Zjednoczone
14	2773	Griszczuk, AleksanderAleksander Griszczuk	2011.01.01	Rosja
15	2772	Mammedjarow, SzachrijarSzachrijar Mammedjarow	2011.01.01	Azerbejdżan
16	2765	Swidler, PiotrPiotr Swidler	2006.01.01	Rosja
17	2764	Ponomariow, RusłanRusłan Ponomariow	2011.07.01	Ukraina
18	2763	Leko, PeterPeter Leko	2005.04.01	Węgry
19	2761	Gelfand, BorysBorys Gelfand	2010.01.01	Izrael
20	2761	Eljanow, PawłoPawło Eljanow	2010.09.01	Ukraina
21	2761	Gaszimow, WugarWugar Gaszimow	2012.01.01	Azerbejdżan
22	2760	Jakowienko, DmitrijDmitrij Jakowienko	2009.01.01	Rosja
23	2756	Wang Yue	2010.11.01	Chiny
24	2756	Kamski, GataGata Kamski	2011.09.01	Stany Zjednoczone
25	2755	Adams, MichaelMichael Adams	2000.07.01	Anglia
26	2755	Szyrow, AleksiejAleksiej Szyrow	2008.01.01	Hiszpania
27	2751	Mowsesjan, SiergiejSiergiej Mowsesjan	2009.01.01	Słowacja
28	2740	Tomaszewski, JewgienijJewgienij Tomaszewski	2011.11.01	Rosja
29	2739	Bariejew, JewgienijJewgienij Bariejew	2003.10.01	Rosja
30	2736	Wang Hao	2011.11.01	Chiny
31	2736	Caruana, FabianoFabiano Caruana	2012.01.01	Włochy
32	2735	Polgár, JuditJudit Polgár	2005.07.01	Węgry
33	2735	Niepomniaszczij, JanJan Niepomniaszczij	2012.01.01	Rosja
34	2733	Witiugow, NikitaNikita Witiugow	2011.05.01	Rosja
35	2732	Małachow, WładimirWładimir Małachow	2010.07.01	Rosja
36	2731	Bacrot, ÉtienneÉtienne Bacrot	2005.04.01	Francja
37	2731	Navara, DavidDavid Navara	2010.07.01	Czechy
38	2731	Vachier-Lagrave, MaximeMaxime Vachier-Lagrave	2011.05.01	Francja
39	2730	Domínguez Pérez, LeinierLeinier Domínguez Pérez	2012.01.01	Kuba
40	2726	Wojtaszek, RadosławRadosław Wojtaszek	2010.11.01	Polska
41	2726	Almási, ZoltánZoltán Almási	2011.07.01	Węgry
42	2726	Moisejenko, OłeksandrOłeksandr Moisejenko	2011.09.01	Ukraina
43	2725	Aleksiejew, JewgienijJewgienij Aleksiejew	2009.09.01	Rosja
44	2724	Ni Hua	2009.04.01	Chiny
45	2724	Vallejo Pons, FranciscoFrancisco Vallejo Pons	2011.07.01	Hiszpania
46	2722	Giri, AniszAnisz Giri	2011.09.01	Holandia
47	2718	Fressinet, LaurentLaurent Fressinet	2010.09.01	Francja
48	2717	Le Quang Liem	2011.09.01	Wietnam
49	2716	Naiditsch, ArkadijArkadij Naiditsch	2011.05.01	Niemcy
50	2715	Sałow, WalerijWalerij Sałow	1995.01.01	Rosja
51	2715	Dżobawa, BaadurBaadur Dżobawa	2010.05.01	Gruzja
52	2714	van Wely, LoekLoek van Wely	2001.10.01	Holandia
53	2714	Bu Xiangzhi	2008.10.01	Chiny
54	2713	Akopjan, WładimirWładimir Akopjan	2006.07.01	Armenia
55	2713	Czeparinow, IwanIwan Czeparinow	2008.01.01	Bułgaria
56	2712	Short, NigelNigel Short	2004.04.01	Anglia
57	2711	Sasikiran, KrishnanKrishnan Sasikiran	2009.01.01	Indie
58	2711	Driejew, AleksiejAleksiej Driejew	2011.07.01	Rosja
59	2710	Bielawski, OłeksandrOłeksandr Bielawski	1997.07.01	Słowenia
60	2710	Motylew, AleksanderAleksander Motylew	2009.07.01	Rosja
61	2710	Li Chao	2011.09.01	Chiny
62	2710	Riazancew, AleksandrAleksandr Riazancew	2011.11.01	Rosja
63	2708	Jefimienko, ZacharZachar Jefimienko	2011.03.01	Ukraina
64	2707	Nisipeanu, Liviu-DieterLiviu-Dieter Nisipeanu	2005.10.01	Rumunia
65	2706	Kasimdżanow, RustamRustam Kasimdżanow	2001.10.01	Uzbekistan
66	2706	Sokolov, IvanIvan Sokolov	2004.01.01	Holandia
67	2706	Berkes, FerencFerenc Berkes	2011.09.01	Węgry
68	2705	Tal, MichaiłMichaił Tal	1980.01.01	ZSRR
69	2705	Miłow, WadimWadim Miłow	2008.07.01	Szwajcaria
70	2705	Andriejkin, DmitrijDmitrij Andriejkin	2011.09.01	Rosja
71	2704	Rublewski, SiergiejSiergiej Rublewski	2010.05.01	Rosja
72	2704	Láznička, ViktorViktor Láznička	2012.01.01	Czechy
73	2703	Sutowski, EmilEmil Sutowski	2012.01.01	Izrael
74	2702	Krasenkow, MichałMichał Krasenkow	2000.07.01	Polska
75	2702	Smirin, IljaIlja Smirin	2001.07.01	Izrael
76	2702	Chalifman, AleksanderAleksander Chalifman	2001.10.01	Rosja
77	2702	Azmaiparaszwili, ZurabZurab Azmaiparaszwili	2003.07.01	Gruzja
78	2701	Oniszczuk, AleksanderAleksander Oniszczuk	2010.07.01	Stany Zjednoczone
79	2700	Bołogan, WiktorWiktor Bołogan	2005.04.01	Mołdawia
80	2700	Nielsen, Peter HeinePeter Heine Nielsen	2010.07.01	Dania

Judit Polgár

M-ce	Ranking	Kobiety	Data	Państwo
1	2735	Polgár, JuditJudit Polgár	2005.07.01	Węgry
2	2623	Koneru, HumpyHumpy Koneru	2009.07.01	Indie
3	2612	Hou Yifan	2011.05.01	Chiny
4	2581	Kosincewa, TatjanaTatjana Kosincewa	2010.11.01	Rosja
5	2580	Muzyczuk, AnnaAnna Muzyczuk	2012.01.01	Słowenia
6	2577	Polgár, ZsuzsaZsuzsa Polgár	2005.01.01	Węgry
7	2576	Kosincewa, NadieżdaNadieżda Kosincewa	2010.11.01	Rosja
8	2574	Xie Jun	2008.01.01	Chiny
9	2567	Dzagnidze, NanaNana Dzagnidze	2011.03.01	Gruzja
10	2560	Cziburdanidze, MajaMaja Cziburdanidze	1988.01.01	ZSRR
11	2560	Gallamowa, AlisaAlisa Gallamowa	1998.07.01	Rosja
12	2560	Stefanowa, AntoanetaAntoaneta Stefanowa	2003.01.01	Bułgaria
13	2557	Łahno, KaterynaKateryna Łahno	2012.01.01	Ukraina
14	2552	Ju Wenjun	2012.01.01	Chiny
15	2551	Zhao Xue	2012.01.01	Chiny
16	2550	Cramling, PiaPia Cramling	2008.10.01	Szwecja
17	2548	Zhu Chen	2008.01.01	Katar
18	2540	Kosteniuk, AleksandraAleksandra Kosteniuk	2006.04.01	Rosja
19	2537	Zatonskih, AnnaAnna Zatonskih	2011.05.01	Stany Zjednoczone
20	2533	Sebag, MarieMarie Sebag	2008.10.01	Francja
21	2528	Cmilyte, ViktorijaViktorija Cmilyte	2011.07.01	Litwa
22	2525	Harika, DronavalliDronavalli Harika	2010.11.01	Indie
23	2521	Danieljan, ElinaElina Danieljan	2011.07.01	Gruzja
24	2520	Ioseliani, NanaNana Ioseliani	1997.07.01	Gruzja
25	2517	Xu Yuhua	2006.04.01	Chiny
26	2514	Gunina, WalentinaWalentina Gunina	2011.11.01	Rosja
27	2512	Wang Lei	2001.10.01	Chiny
28	2507	Kowalewska, JekatierinaJekatierina Kowalewska	2001.07.01	Rosja
29	2506	Wang Pin	2000.10.01	Chiny
30	2506	Arachamia-Grant, KetewanKetewan Arachamia-Grant	2009.07.01	Szkocja
31	2505	Polgár, ZsófiaZsófia Polgár	1998.07.01	Węgry
32	2505	Soćko, MonikaMonika Soćko	2008.04.01	Polska
33	2503	Mkrtczjan, LilitLilit Mkrtczjan	2010.01.01	Armenia
34	2502	Matwiejewa, SwietłanaSwietłana Matwiejewa	2004.01.01	Rosja
35	2502	Uszenina, AnnaAnna Uszenina	2007.07.01	Ukraina
36	2501	Qin Kanying	2000.07.01	Chiny
37	2501	Skripczenko, AlmiraAlmira Skripczenko	2003.01.01	Mołdawia
38	2501	Pogonina, NataliaNatalia Pogonina	2009.04.01	Rosja
39	2501	Hoàng Thanh Trang	2009.07.01	Węgry
40	2500	Dżawachiszwili, LelaLela Dżawachiszwili	2010.03.01	Gruzja

Polska

Rekordowe rankingi szachowe Polaków z lat 1970–2012 (z uwzględnieniem listy rankingowej FIDE na dzień 01.01.2012)
w przypadku równej punktacji rankingowej o wyższym miejscu decyduje wcześniejsza lista rankingowa

Radosław Wojtaszek

M.	Ranking	Mężczyźni	Data
1	2726	Wojtaszek, RadosławRadosław Wojtaszek	2010.11.01
2	2702	Krasenkow, MichałMichał Krasenkow	2000.07.01
3	2660	Soćko, BartoszBartosz Soćko	2007.07.01
4	2658	Bartel, MateuszMateusz Bartel	2012.01.01
5	2655	Mitoń, KamilKamil Mitoń	2007.01.01
6	2653	Macieja, BartłomiejBartłomiej Macieja	2004.01.01
7	2632	Markowski, TomaszTomasz Markowski	2009.09.01
8	2627	Kempiński, RobertRobert Kempiński	2005.04.01
9	2616	Gajewski, GrzegorzGrzegorz Gajewski	2011.11.01
10	2614	Antoniewski, RafałRafał Antoniewski	2010.07.01
11	2595	Wojtkiewicz, AleksanderAleksander Wojtkiewicz	1998.07.01
12	2593	Dziuba, MarcinMarcin Dziuba	2011.05.01
13	2587	Miśta, AleksanderAleksander Miśta	2011.11.01
14	2586	Moranda, WojciechWojciech Moranda	2011.07.01
15	2585	Świercz, DariuszDariusz Świercz	2011.09.01
16	2581	Bobras, PiotrPiotr Bobras	2008.01.01
17	2580	Cyborowski, ŁukaszŁukasz Cyborowski	2007.01.01
18	2575	Czarnota, PawełPaweł Czarnota	2007.07.01
19	2575	Jaracz, PawełPaweł Jaracz	2011.05.01
20	2569	Heberla, BartłomiejBartłomiej Heberla	2006.10.01
21	2565	Jakubiec, ArturArtur Jakubiec	2004.07.01
22	2562	Olszewski, MichałMichał Olszewski	2010.01.01
23	2559	Jedynak, RadosławRadosław Jedynak	2006.10.01
24	2557	Gdański, JacekJacek Gdański	2000.07.01
25	2548	Tomczak, JacekJacek Tomczak	2011.07.01
26	2547	Blehm, PawełPaweł Blehm	2002.04.01
27	2540	Kamiński, MarcinMarcin Kamiński	1997.01.01
28	2527	Tazbir, MarcinMarcin Tazbir	2010.11.01
29	2526	Piorun, KacperKacper Piorun	2011.05.01
30	2525	Kuczyński, RobertRobert Kuczyński	1992.07.01
31	2525	Grabarczyk, MirosławMirosław Grabarczyk	1996.07.01
32	2523	Bulski, KrzysztofKrzysztof Bulski	2012.01.01
33	2520	Urban, KlaudiuszKlaudiusz Urban	2004.10.01
34	2515	Jakubowski, KrzysztofKrzysztof Jakubowski	2011.05.01
35	2512	Pakleza, ZbigniewZbigniew Pakleza	2010.03.01
36	2510	Czakon, JakubJakub Czakon	2007.10.01
37	2506	Warakomski, TomaszTomasz Warakomski	2007.07.01
38	2505	Schmidt, WłodzimierzWłodzimierz Schmidt	1978.01.01
39	2505	Soćko, MonikaMonika Soćko	2008.04.01
40	2503	Stopa, JacekJacek Stopa	2009.09.01
41	2501	Matlak, MarekMarek Matlak	2003.07.01

Monika Soćko

M.	Ranking	Kobiety	Data
1	2505	Soćko, MonikaMonika Soćko	2008.04.01
2	2465	Rajlich, IwetaIweta Rajlich	2009.09.01
3	2445	Dworakowska, JoannaJoanna Dworakowska	2002.04.01
4	2430	Michna, MartaMarta Michna	2002.10.01
5	2415	Zawadzka, JolantaJolanta Zawadzka	2010.05.01
6	2395	Brustman, AgnieszkaAgnieszka Brustman	1988.01.01
7	2387	Majdan-Gajewska, JoannaJoanna Majdan-Gajewska	2012.01.01
8	2381	Kądziołka, BeataBeata Kądziołka	2006.01.01
9	2379	Szczepkowska-Horowska, KarinaKarina Szczepkowska-Horowska	2011.11.01
10	2342	Jaracz, BarbaraBarbara Jaracz	2003.04.01
11	2330	Dąbrowska, KrystynaKrystyna Dąbrowska	1998.01.01
12	2327	Przeździecka, MartaMarta Przeździecka	2008.10.01
13	2315	Szmacińska, GrażynaGrażyna Szmacińska	1987.01.01
14	2310	Ereńska-Barlo, HannaHanna Ereńska-Barlo	1992.07.01
15	2310	Worek, JoannaJoanna Worek	2007.01.01
16	2309	Krupa, MonikaMonika Krupa	2006.10.01
17	2305	Matras-Clement, AgnieszkaAgnieszka Matras-Clement	2012.01.01

Przed 1970 r.

Poniżej hipotetyczne rankingi obliczone za wyniki uzyskane przed 1970 rokiem:

Miejsce Ranking Świat 1 2725 Jose Raul Capablanca 2 2720 Michaił Botwinnik 3 2720 Emanuel Lasker 4 2700 Michaił Tal 5 2690 Aleksander Alechin 6 2690 Paul Morphy 7 2690 Wasilij Smysłow 8 2680 Tigran Petrosjan 9 2680 Samuel Reshevsky 10 2680 Borys Spasski 11 2670 Dawid Bronstein 12 2670 Paul Keres 13 2665 Wiktor Korcznoj 14 2660 Reuben Fine 15 2655 Jefim Geller 16 2650 Izaak Bolesławski 17 2650 Max Euwe 18 2650 Wilhelm Steinitz 19 2640 Akiba Rubinstein 20 2635 Mieczysław Najdorf 21 2630 Harry Pillsbury 22 2630 Lew Poługajewski 23 2620 Geza Maroczy 24 2620 Salomon Flohr 25 2620 Aleksander Kotow 26 2620 Svetozar Gligorić 27 2620 Ratmir Chołmow 28 2620 Leonid Stein 29 2615 Aron Nimzowitsch 30 2615 Jurij Awerbach 31 2610 Siegbert Tarrasch 32 2610 Jefim Bogoljubow 33 2610 Laszlo Szabo 34 2610 Siemion Furman 35 2600 Johannes Zukertort 36 2600 Tassilo von der Lasa 37 2600 Adolf Anderssen 38 2600 Michaił Czigorin 39 2600 Carl Schlechter 40 2600 Milan Vidmar 41 2600 Mark Tajmanow

Miejsce Ranking Polska 1 2640 Akiba Rubinstein 2 2635 Mieczysław Najdorf 3 2570 Dawid Janowski 4 2560 Ksawery Tartakower 5 2530 Szymon Winawer 6 2500 Henryk Salwe 7 2500 Paulin Frydman 8 2480 Aleksander Flamberg 9 2480 Gersz Rotlewi 10 2480 Jan Taubenhaus 11 2470 Dawid Przepiórka 12 2470 Samuel Rosenthal 13 2460 Kazimierz Makarczyk 14 2450 Maksymilian Judkiewicz 15 2440 Mojżesz Łowcki 16 2440 Bogdan Śliwa 17 2420 Zbigniew Doda 18 2420 Jerzy Kostro 19 2410 Kazimierz Plater 20 2400 Jacek Bednarski 21 2400 Romuald Grąbczewski

ELO a inne rankingi

Kategorie szachowe wg PZSzach → zobacz

Federacja Szachowa Stanów Zjednoczonych dzieli szachistów w następujący sposób:

• ponad 2400 elo, Arcymistrz
• 2200 – 2399 elo, Mistrz
• 2000 – 2199 elo, Ekspert
• 1800 – 1999 elo, Klasa A
• 1600 – 1799 elo, Klasa B
• 1400 – 1599 elo, Klasa C
• 1200 – 1399 elo, Klasa D
• 1000 – 1199 elo, Klasa E

Polska w rankingu FIDE

statystyka tytułów obejmuje wyłącznie zawodników aktywnych (stan na 01.07.2011):

• arcymistrz [GM] – 29
• arcymistrzyni [WGM] – 8
• mistrz międzynarodowy [IM] – 71
• mistrzyni międzynarodowa [WIM] – 15
• mistrz FIDE [FM] – 69
• mistrzyni FIDE [WFM] – 21
• kandydat na mistrza FIDE [CM] – 9
• kandydatka na mistrzynię FIDE [WCM] – 5
• zawodnicy aktywni – 2995
• zawodnicy nieaktywni – 5149

Zobacz też

• liderzy rankingu FIDE
• tytuły i kategorie szachowe
• system rankingowy chessmetrics

Źródła

• Szachy nr 4/1990, str. 80-83 oraz kolejne listy rankingowe FIDE
• Highest FIDE ratings (ang.)
• FIDE Chess Ratings (ang.)

Linki zewnętrzne

• Przepisy FIDE dotyczące rankingu (ang.)
• Aktualna lista rankingowa FIDE – pierwsza setka (ang.)
• Polacy na aktualnej liście rankingowej – pierwsza setka (ang.)
• Kącik Sędziowski: Ranking FIDE (pol.)