Bóbr kanadyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy bobra kanadyjskiego. Zobacz też: inne znaczenie bóbr.
Bóbr kanadyjski
Castor canadensis[1]
Kuhl, 1820
Bóbr kanadyjski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada żuchwowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd Castorimorpha
Rodzina bobrowate
Rodzaj Castor
Gatunek bóbr kanadyjski
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     rodzimy

     introdukowany

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
tama zbudowana przez bobry
drzewa powalone przez bobry
bóbr kanadyjski
bóbr kanadyjski

Bóbr kanadyjski, zwany niekiedy także bobrem amerykańskim (Castor canadensis) – gatunek dużego gryzonia z rodziny bobrowatych (Castoridae), blisko spokrewniony z bobrem europejskim (Castor fiber). Jest jednym z dwóch współcześnie żyjących gatunków bobrów. Dawniej bóbr europejski i bóbr kanadyjski uważane były za jeden gatunek.

Gatunek inwazyjny[3].

Wygląd zewnętrzny[edytuj | edytuj kod]

Wyglądem bóbr kanadyjski przypomina swojego europejskiego kuzyna i przez długi czas uważany był za jego podgatunek. Jednak badania genetyczne wykazały odmienność obu form. Gatunki te różnią się m.in. liczbą chromosomów (bóbr kanadyjski ma ich 40, a nie jak europejski - 48), co powoduje, iż oba gatunki nie mogą się krzyżować.

Czaszka

Tułów bobra kanadyjskiego jest mniej smukły niż europejskiego, także jego klatka piersiowa jest szersza. Nogi ma krótkie, biega ociężale, palce stopy tylnej pary nóg są złączone błoną (co ułatwia pływanie). Głowa krótka z ciemnymi, niewielkimi małżowinami usznymi i położonymi blisko siebie małymi, wypukłymi oczami.

Długość ciała waha się od 90 do 117 cm, masa ciała może osiągać 32 kg. Bóbr kanadyjski posiada także ogon długości 20-25 cm, szeroki na 13-15 cm. (forma europejska posiada węższy ogon), owalny, spłaszczony, z lekko zaostrzonym końcem, pokryty czarnymi, zrogowaciałymi łuskami. Sierść czerwono- lub czarnobrązowa. Duże (do 20-25 mm długości, i do 5 mm szerokości), stale rosnące siekacze, służące do ścinania drzew. Zamykające się uszy i nozdrza są przystosowaniem do trybu życia. U nasady ogona u obu płci gruczoł zapachowy, którego wydzielina służy do oznaczania terenu.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Bóbr kanadyjski występuje w Ameryce Północnej od Alaski (z wyjątkiem krańców zachodnich i północno-zachodnich) i Kanady (poza skrajną północą), przez Stany Zjednoczone (oprócz Florydy i większości terytorium Kalifornii i Nevady) do północnego Meksyku. W XX w. pojawił się w Europie, również w Polsce, z jednej strony na skutek ucieczek osobników z ferm hodowlanych, a z drugiej – na skutek świadomego introdukowania.

Poza Europą był introdukowany także w Azji: w dorzeczu Аmuru, nа Kаmczatcе i Sachalinie[4][2].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Zwierzęta te prowadzą ziemno-wodny tryb życia zbliżony do bobra europejskiego. Zamieszkują zalesione pobrzeża rzek. Najczęściej są aktywne nocą, w ciągu dnia pojawiają się rzadko. Zwykle nie oddalają się od wody. Świetnie pływają i nurkują; pod wodą mogą przebywać do 15 minut. Żyją w rodzinach do 8 osobników: pary dorosłych i młodych (do dwóch lat). Bobry kanadyjskie są zwierzętami terytorialnymi: rodziny bronią swojego terytorium i odpędzają od niego innych przedstawicieli gatunku. Granice swojego obszaru bobry oznaczają wydzieliną gruczołów okołoodbytowych, umieszczaną na specjalnie w tym celu usypanych niewielkich kopczykach z błota i mułu.

W razie niebezpieczeństwa ostrzegają się uderzeniami ogona o wodę.

Podobnie jak bobry europejskie żyją w żeremiach, zbudowanych z gałęzi, traw, błota i gliny. Prowadzą do nich podwodne wejścia (zwykle dwa); podłoga pokryta jest korą, trawą i strużynkami drewna. W norach bóbr kanadyjski zamieszkuje znacznie rzadziej niż jego europejski kuzyn. W celu zapewnienia stałego poziomu wody jak szybkości jej przepływu bobry budują na rzekach tamy z pni drzew, gałęzi, kamieni, błota i gliny. Kanadyjskie bobry odznaczają się wielkimi zdolnościami w tym zakresie, to ich budowle są rekordowe pod względem rozmiarów, np. tama na rzece Jefferson w Montanie miała 700 m. długości i utrzymywała ciężar konia wraz z jeźdźcem.

Przewód pokarmowy bobra kanadyjskiego jest dłuższy niż u jego europejskiego kuzyna, co pozwala mu żywić się grubszą karmą. Bobry zjadają głównie korę i łyko miękkich drzew liściastych: wierzby, klonu, topoli, brzozy, оlchy, оsiki. Spożywają także trawiastą roślinność, przybrzeżną i wodną. W ogrodach zoologicznych chętnie jedzą także bataty, ziemniaki, marchew i sałatę. Bobry robią zapasy na zimę.

Na młode bobry polują wilki, kojoty, baribale, niedźwiedzie grizzli, rosomaki, rysie i wydry. Osobniki dorosłe rzadko są przedmiotem polowań ze strony drapieżników.

Bobry kanadyjskie są monogamiczne, dopiero po ewentualnej śmierci partnera szukają nowego. Samce i samice pełną dojrzałość osiągają w 3 roku życia. Rozmnażają się raz w roku, w zależności od zamieszkiwanego terytorium: w końcu listopada/grudniu - na południu i w styczniu/lutym - na północy. Ciąża trwa 105-107 dni, bobrzęta rodzą się pomiędzy kwietniem a czerwcem. W miocie rodzi się od 1 do 4 młodych, które są dość samodzielne: od razu po urodzeniu widzą, a po 24 godzinach od porodu potrafią pływać. Po urodzeniu młody bóbr waży 250-600 g i ma do 38 cm długości. Matka karmi je mlekiem do 90 dni, choć już w drugim tygodniu życia zaczynają przyjmować pokarm roślinny. Z rodzicami młode pozostają do 2 roku życia, po czym udają się na poszukiwanie własnego terytorium.

Długość życia bobra kanadyjskiego wynosi od 10 do 19 lat.

Liczebność i znaczenie dla człowieka[edytuj | edytuj kod]

W odróżnieniu od bobra europejskiego, który na pocz. XX w. był gatunkiem praktycznie wytępionym, populacja bobra kanadyjskiego nigdy nie była zagrożona wyginięciem. W Ameryce bóbr kanadyjski nie jest zwierzęciem chronionym; jego liczebność szacuje się na 10-15 mln osobników, choć do czasu rozpoczęcia europejskiej kolonizacji Ameryki zwierząt tych było znacznie więcej. Na bobry w Kanadzie intensywnie polowano dla pozyskania mięsa, a zwłaszcza futra (w okresie największego nasilenia polowań do samej tylko Europy eksportowano średnio 200.000 bobrowych skórek rocznie). Doprowadziło to w XIX w. do spadku liczebności i ograniczenia zasięgu występowania gatunku. W okresie późniejszym dzięki ograniczeniu polowań ich liczebność wzrosła. W ostatnich latach nadmiar bobrów doprowadził na niektórych obszarach do wyrządzania przez nie szkód w środowisku: tamy powodują zalewanie terenów i niszczenie biotopów innych gatunków zwierząt i roślin, uszkadzany lub niszczony jest przybrzeżny drzewostan. Tam jednak, gdzie liczba bobrów jest redukowana przez drapieżniki, ich umiarkowana obecność ma korzystny wpływ na środowisko naturalne, stwarzając możliwości rozwoju różnym gatunkom roślin i zwierząt.

W Europie, gdzie bobrów jest znacznie mniej, zwykle podlegają one ochronie.

Bóbr kanadyjski w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W XX w. bobry kanadyjskie pojawiły się w Polsce. Żyły one tylko w województwie warmińsko-mazurskim, nad rzeką Pasłęką. Do chwili obecnej prawdopodobnie wymarły na terenie Polski, ponieważ badania kariologiczne wykazały obecność nad Pasłęką jedynie bobra europejskiego.

W Polsce bobry kanadyjskie nie podlegają ochronie gatunkowej.

Bóbr kanadyjski jako symbol[edytuj | edytuj kod]

Bóbr kanadyjski uważany jest za jeden z symboli Kanady (jego wizerunek znajduje się na kanadyjskiej monecie pięciocentowej), ale mimo to w niektórych rejonach tego kraju jest traktowany jako szkodnik. Ponadto uznawany jest także za symbol stanów Oregon i Nowy Jork.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W 2007 r. w Kanadzie, na północy stanu Alberta, na południowym krańcu Buffalo National Park, odkryto największą na świecie tamę zbudowaną przez bobry, liczącą 850 metrów długości. Drugą co do wielkości znaną budowlą tych gryzoni jest licząca 652 metry tama w Three Forks w amerykańskim stanie Montana[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Castor canadensis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Castor canadensis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. ISSG Database: List of all species
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Castor canadensis. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 1 listopada 2009]
  5. Największa na świecie bobrowa tama, Krzysztof Urbański , [Rzeczpospolita (czasopismo)|Rzeczpospolita, 07-05-2010 r, 18:19]