Jan Puzyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan Puzyna
Kardynał prezbiter
Jan Puzyna
Herb Jan Puzyna
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 13 września 1842
Gwoździec
Data i miejsce śmierci 8 września 1911
Kraków
Biskup pomocniczy lwowski
Okres sprawowania 1886–1895
Biskup diecezjalny krakowski
Okres sprawowania 1895–1911
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 1 grudnia 1878
Nominacja biskupia 26 lutego 1886
Sakra biskupia 25 marca 1886
Kreacja kardynalska 15 kwietnia 1901
Leon XIII
Kościół tytularny Ss. Vitale, Valeria, Gervasio e Protasio
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 25 marca 1886
Konsekrator Mieczysław Ledóchowski
Współkonsekratorzy Josyf Sembratowycz
František Schönborn

Jan Maurycy Paweł Puzyna herbu Oginiec (ur. 13 września 1842 w Gwoźdźcu, zm. 8 września 1911 w Krakowie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup pomocniczy lwowski w latach 1886–1895, biskup diecezjalny krakowski w latach 1895–1911, kardynał prezbiter od 1901.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim i w Pradze, gdzie w 1868 uzyskał doktorat. Pracował w sądownictwie galicyjskim.

W 1876 wstąpił do seminarium duchownego w Przemyślu. Po otrzymaniu święceń kapłańskich został skierowany do parafii Ducha Świętego w Przeworsku w charakterze wikariusza, gdzie przebywał w latach 1879–1880[1]. Następnie powrócił do Przemyśla, gdzie w 1880 został mianowany kanonikiem.

26 lutego 1886 został mianowany biskupem pomocniczym archidiecezji lwowskiej. W 1894 został mianowany biskupem diecezjalnym diecezji krakowskiej, który to urząd pełnił od 1895. Ingres do katedry krakowskiej odbył 17 lutego 1895. 15 kwietnia 1901 został mianowany kardynałem.

28 września 1901 roku założył nowe seminarium diecezjalne w Krakowie, a następnie zatroszczył się także o wzniesienie budynku przy ul. Podzamcze. Dokończył odnowę konserwatorską katedry wawelskiej (nie zrealizował projektu Akropolis wawelskiego Stanisława Wyspiańskiego), przerwał prace nad dekoracją skarbca katedralnego prowadzone przez Józefa Mehoffera. W 1908 koronował obraz Matki Bożej Bolesnej znajdujący się u oo. Franciszkanów. Odzyskał dla biskupstwa i odnowił kościół Benedyktynów w Tyńcu.

Według środowisk lewicowych był postacią kontrowersyjną[2]. Po śmierci papieża Leona XIII konklawe w 1903 zgłosił w imieniu cesarza Franciszka Józefa I (któremu zawdzięczał wybór na kardynała) protest zwany ekskluzywą wobec próby wyboru na papieża kardynała Mariana Rampolli del Tindaro. W takiej sytuacji wybrano kardynała Giuseppe Sarto, który jako papież Pius X zniósł prawo ekskluzywy[2]. Zgłoszenie protestu przez kard. Puzynę wynikało z faktu, że Rampolla próbował wkraść się w łaski Rosji i Niemiec i obiecał wcześniej władzom carskim, że w razie wyboru na papieża wprowadzi język rosyjski zamiast polskiego do kościołów katolickich na terenach zaboru rosyjskiego. Cesarz austriacki Franciszek Józef był z kolei nieprzychylnie nastawiony do Rampolli ze względu na fakt, iż ten zabierał głos w publicznej debacie, opowiadając się przeciwko katolickiemu pochówkowi syna cesarza Franciszka Józefa – Rudolfa, który był popełnił samobójstwo razem ze swoją kochanką. Niedoszły papież wspierał także nastawione wrogo do Franciszka Józefa środowiska w Austro-Węgrzech, w wyniku czego nie mógł się podobać cesarzowi jako kandydat na papieża. Protest zgłoszony przez kardynała Puzynę był ostatnim użyciem ekskluzywy w historii Kościoła.

W 1901 kardynał Puzyna odmówił zgody na katolicki pogrzeb pisarza Michała Bałuckiego, który w depresji popełnił samobójstwo[2]. W tym samym roku, wizytując III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Krakowie, uznał przywitanie katechety gimnazjum, księdza Stanisława Puszeta, za niewystarczająco pokorne, i wykrzyknął: „Na kolana!”[2]. Wydarzenie to odbiło się głośno w ówczesnej prasie, a także w literaturze pięknej (w Wyzwoleniu Wyspiańskiego)[2].

Wdał się w spór na temat obsady katedr wydziału teologicznego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Mieszkańców Krakowa zbulwersował odmową pogrzebu Juliusza Słowackiego w katedrze w 1909[2] oraz odmową odprawienia mszy św. na Błoniach 15 lipca 1910 w 500. rocznicę bitwy grunwaldzkiej[2]. Tłumaczył, że jest przeciwnikiem „patriotyzmu ulicznego”.

Został pochowany w katedrze wawelskiej w kaplicy pw. Niepokalanego Poczęcia NMP.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Przybyszewski B.: Zarys dziejów diecezji krakowskiej cz. III. Kraków: 1998. ISBN 8385903895.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]