Darwinizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Darwinizm – teoria ewolucji wyjaśniająca mechanizm zmian organizmów na przestrzeni milionów lat oraz powstawanie gatunków zgodnie ze stanem wiedzy w połowie XIX wieku (1858r). Sformułowana została przez brytyjskiego przyrodnika Karola Darwina na podstawie wieloletnich obserwacji różnych gatunków roślin i zwierząt, w tym kopalnych, przede wszystkim jednak gołębi hodowlanych. Powszechnie panujący pogląd, że inspirowana była wyglądem tak zwanych zięb Darwina, jest błędny, choć wielce zakorzeniony w świadomości zarówno laików, jak i specjalistów[potrzebne źródło].

Darwin sformułował cztery główne twierdzenia:[potrzebne źródło]

  • świat istot żywych jest zmienny,
  • proces zmian jest ciągły i stopniowy,
  • wszystkie gatunki są ze sobą spokrewnione,
  • zmiany ewolucyjne są wynikiem doboru naturalnego.

Dwie pierwsze tezy zostały (po licznych dyskusjach) przyjęte jeszcze za życia Darwina. Kluczowych dowodów na potwierdzenie trzeciej dostarczyła dopiero biologia molekularna. Teza czwarta zyskała potwierdzenie dzięki badaniom ekologicznym i biogeograficznym.

Do sformułowania współczesnej teorii ewolucji, opartej na przemyśleniach Darwina, ale adekwatnej do stanu wiedzy w wieku XX, wybitnie przyczynił się Theodosius Dobzhansky swoją syntezą ewolucjonizmu Darwina z genetyką mendlowską opublikowaną w książce pt. Genetics and the Origin of Species (1937). Syntetyczną teorię ewolucji, łączącą dobór naturalny z mechanizmami zmienności genetycznej, określa się mianem neodarwinizmu.

Implikacje etyczne darwinizmu[edytuj | edytuj kod]

W dziele "Pochodzenie Człowieka", Darwin napisał:[1]

Quote-alpha.png
W przyszłości, nieodległej w skali stuleci, cywilizowane rasy człowieka prawie na pewno wyeksterminują i zastąpią rasy dzikusów na całym świecie. Człekokształtne małpy, jak prof. Schaaffhausen zauważył, też na pewno będą wyeksterminowane. Wtedy różnica będzie większa pomiędzy człowiekiem i jego najbliższymi krewnymi, bo pomiędzy człowiekiem w bardziej cywilizowanym stanie, miejmy nadzieję, nawet bardziej niż człowiek rasy kaukaskiej, i małpą nisko rozwiniętą taką jak pawian, zamiast obecnej różnicy pomiędzy murzynem lub aborygenem australijskim a gorylem.

Robert Richards (2013) potwierdził, że Darwin akceptował koncepcję hierarchii ras. Autor zaznacza jednak, że Darwin nie był twórcą tej koncepcji; hierarchie ras tworzyli autorzy działający jeszcze przed Darwinem, tacy jak Karol Linneusz, Johann Friedrich Blumenbach, Georges Cuvier i Carl Gustav Carus, a Darwin jedynie przyjął koncepcję powszechnie w jego czasach przyjmowaną w literaturze naukowej.[2]

Zdaniem Kennetha Millera, ewolucja często bywała przesadnie stosowana (ang. overapplied) i przeinterpretowywana (over-interpreted), wystarczy spojrzeć na eugenikę. Nadzieję daje to, że nauka koryguje się sama z czasem. Dave Wilson dodaje w tym kontekście, że korekcje w nauce możliwe są tylko, kiedy istnieje różnorodność opinii.[3]

Źródło[4] podaje, że darwinizm postawił wezwanie naukom społecznym do nowego sposobu myślenia. Zwrot do rasistowskiego myślenia nastąpił, kiedy zaczęto stosować teorię Darwina do społeczeństw ludzkich. Darwinizm społeczny został w tym kontekście stworzony przez Galtona, krewnego Darwina. Darwinizm społeczny został szeroko zaakceptowany w sferach akademickich[4]. "Odkrycia naukowe" przyczyniły do społecznego poparcia dla zastosowań darwinizmu w sferze życia społecznego. Rozkwitła eugenika. Od późnego XIX wieku do końca II wojny światowej, eugenika miała silny wpływ na publiczne i zdrowotne ustawodawstwo w Europie i w USA.[4]

Alternatywy darwinizmu[edytuj | edytuj kod]

Darwinizm nie jest jedynym możliwym wytłumaczeniem praw doboru rządzących w systemach biologicznych. Na przykład, jedną z alternatyw dla darwinistycznej "walki o byt" była teoria zaproponowana przez Piotra Kropotkina. W książce "Pomoc Wzajemna" Kropotkin napisał:[5]

Quote-alpha.png
W świecie zwierzęcym widzimy, że ogromna większość gatunków żyje w społecznościach, i że znajdują one w zgrupowaniach najlepszą obronę dla przetrwania: rozumianą oczywiście w szeroko pojętym sensie darwinizmu - nie jako walkę o środki życiowe, ale jako walkę przeciwko wszystkim naturalnym warunkom, które nie sprzyjają gatunkowi. Gatunki zwierzęce, w których walka pojedynczych osobników została zredukowana do najwęższych granic, i w których praktyka wzajemnej pomocy osiągnęła najwyższy rozwój, są zawsze najliczniejsze, najlepiej prosperujące, i najbardziej otwarte na przyszły rozwój. Wzajemna obrona istniejąca w takim przypadku, możliwość przeżycia do wieku starczego i gromadzenia doświadczeń, wyższy poziom intelektualny i dalszy wzrost umiejętności socjalnych zapewniają utrzymanie gatunku, jego rozszerzenie, i następującą postępową ewolucją. Kontrastując, gatunki niesocjalne są skazane na rozkład.

Przypisy

  1. Charles Darwin, "Descent of Man, and Selection in Relation to Sex", Chapter VI, "On the Affinities and Genealogy of Man", New York, 1875. Wikisource (j.ang.). Cytat oryginalny: At some future period, not very distant as measured by centuries, the civilised races of man will almost certainly exterminate, and replace, the savage races throughout the world. At the same time the anthropomorphous apes, as Professor Schaaffhausen has remarked,(18) will no doubt be exterminated. The break between man and his nearest allies will then be wider, for it will intervene between man in a more civilised state, as we may hope, even than the Caucasian, and some ape as low as a baboon, instead of as now between the negro or Australian and the gorilla.
  2. Was Hitler a Darwinian?. W: Robert Richards: Was Hitler a Darwinian? Disputed Questions in the History of Evolutionary Theory. Chicago: The University of Chicago Press, 2013, s. 192–242. ISBN 978-0-226-05876-4.
  3. Corey S. Powell, Kenneth Miller, Laurie Santos, David Sloan Wilson, "Does Evolution Explain Human Nature?", recorded panel discussion at Yale University, published by Yale University, Sep 30, 2009, (YouTube,j.ang., dostęp 2014-01-12).
  4. 4,0 4,1 4,2 Dalia Ofer "Nazi Anti-Semitism". W: Berel Lang (ed.), "Race and Racism in Theory and Practice", Rowman & Littlefield Publishers, 2000, strony 64-66.
  5. Peter Kropotkin, "Mutual Aid: A Factor of Evolution", 1902, "Conclusion". (Projekt Gutenberg). J.ang: In the animal world we have seen that the vast majority of species live in societies, and that they find in association the best arms for the struggle for life: understood, of course, in its wide Darwinian sense—not as a struggle for the sheer means of existence, but as a struggle against all natural conditions unfavourable to the species. The animal species, in which individual struggle has been reduced to its narrowest limits, and the practice of mutual aid has attained the greatest development, are invariably the most numerous, the most prosperous, and the most open to further progress. The mutual protection which is obtained in this case, the possibility of attaining old age and of accumulating experience, the higher intellectual development, and the further growth of sociable habits, secure the maintenance of the species, its extension, and its further progressive evolution. The unsociable species, on the contrary, are doomed to decay.