FRELIMO

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Front Wyzwolenia Mozambiku
Państwo  Mozambik
Skrót FRELIMO
Lider Armando Guebuza,
Filipe Chimoio Paunde
Data założenia 1962
Deklarowana
ideologia polityczna
od 1992 socjaldemokracja (wcześniej leninizm)
Deklarowane
poglądy gospodarcze
socjaldemokracja
Członkostwo
międzynarodowe
Międzynarodówka Socjalistyczna
Młodzieżówka The Organization of Mozambican Youth
Barwy czerwień

FRELIMO (Front Wyzwolenia Mozambiku, port. Frente de Libertação de Moçambique) – komunistyczny ruch antykolonialny, a następnie partia polityczna, rządząca w Mozambiku od czasu uzyskania przez ten kraj niepodległości w 1975 roku. Jego zaplecze zbrojne opierało się na zamieszkującej południe kraju grupie etnicznej Tsonga.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze lata działalności ruchu[edytuj | edytuj kod]

FRELIMO zostało założone w 1962 roku na terenie Tanzanii jako ruch antykolonialny pod przewodnictwem Eduardo Mondlane, w skład którego początkowo wchodzili Mozambijczycy wypędzeni z kraju z powodów politycznych. W dużej mierze dzięki zdolnościom przywódczym lidera organizacji udało się uzyskać poparcie zarówno niektórych państw zachodu, jak i krajów z bloku komunistycznego. Siła militarna również stopniowo rosła - organizację zasiliło w końcu kilka tysięcy partyzantów. Eduardo Mondlane został zabity w 1969 roku za pomocą przesyłki-bomby, ale dopiero rok później wybrano nowego przywódcę. Został nim Samora Machel - generał partyzantki. Do 1974 roku bojownicy zdobyli większość terytoriów na północy kraju, skutecznie przeciwstawiając się, liczącemu około 70 tysięcy żołnierzy, kontyngentowi portugalskiemu.

Spotkanie Samory Machela z Margot Honecker 3 marca 1983 roku

Niepodległość[edytuj | edytuj kod]

Po przyznaniu niepodległości koloniom portugalskim w Afryce w 1974 przez nową, reformatorską władzę; utworzono tymczasowy rząd złożony z kolonialistów oraz jedynej partii antykolonialnej - FRELIMO. Ogłoszona potem konstytucja głosiła jasno, że prezydent FRELIMO jest automatycznie prezydentem kraju, co za tym idzie, urząd objął Samora Machel. Linia polityczna partii bazowała na zasadach marksistowsko-leninowskich. Nowowybrane przywództwo dążyło konsekwentnie do nacjonalizacji ziemi oraz wybranych zawodów (np. lekarze, prawnicy). Duży nacisk kładziono również na równouprawnienie kobiet - wiele z nich służyło w mozambickiej armii, były obecne także w strukturach rządzących, mimo pewnego sprzeciwu męskiej części społeczeństwa.

Rozwój gospodarczy jednak zahamował. Po pierwsze kraj został wciągnięty w wojnę domową z antykomunistyczną organizacją polityczną RENAMO (Narodowy Ruch Oporu Mozambiku, por. Resistência Nacional Moçambicana) wspieraną przez RPA i Rodezję, która przeprowadzała (całkiem skutecznie) rozmaite akcje cechujące się dużą brutalnością i mające na celu zaburzenie funkcjonowania państwa. Drugim powodem była komunistyczna strategia budowania państwa, która się nie sprawdzała. Kolonialny bicz i dyskryminacja rasowa została zastąpiona zmuszaniem chłopów do mieszkania w wyznaczonych wioskach oraz pracy w ramach skolektywizowanego rolnictwa, które okazało się katastrofalne dla produkcji rolnej Mozambiku.

Joaquim Chissano w 2004 roku

1984 rok przyniósł zmianę polityki rolnej - FRELIMO zdało sobie sprawę, że skolektywizowane rolnictwo jest tragicznym rozwiązaniem dla gospodarki. Rozwiązano wszystkie państwowe gospodarstwa rolne. Drugim przełomem było podpisanie porozumienia z RPA, iż nie będzie ona wspierać RENAMO - w zamian za to Mozambik zobowiązał się nie udzielać azylu ucieknierom politycznym z ANC (Afrykański Kongres Narodowy, The African National Congress).

Przemiany demokratyczne i lata późniejsze[edytuj | edytuj kod]

Porozumienia pokojowego z RENAMO nie udało się podpisać aż do roku 1992, umowa zakładała również, że po raz pierwszy zostaną zorganizowane wolne, wielopartyjne wybory do parlamentu. Odbyły się one w 1994 i przyniosły niewielkie zwycięstwo FRELIMO, prezydentem kraju wybrany został Joaquim Chissano, który zastąpił na miejscu przywódcy ruchu zmarłego w 1986 roku Machela. W wyborach 1999 roku Chissano został wybrany ponownie, uzyskując 52,3% głosów, a FRELIMO zdobyło 133 z 250 miejsc w parlamencie krajowym.

Przed kolejnymi wyborami, które odbyły się 1 i 2 grudnia 2004 r. Chissano ogłosił, iż nie będzie kandydował. Partia wybrała wówczas na swojego kandydata Armanda Guebuzę. Wygrał on wybory i objął urząd prezydenta 2 lutego 2005 r., a FRELIMO zdobył 160 mandatów parlamentarnych. W kolejnych wyborach w październiku 2009 Guebuza uzyskał reelekcję na stanowisku szefa państwa, a FRELIMO zdobył 191 spośród 250 miejsc w parlamencie[1][2].

21 października 2013 opozycyjna RENAMO wypowiedziało układ pokojowy z 1992. Już wcześniej, bo w kwietniu i czerwcu 2013 dochodziło do starć między armią, a RENAMO, a w atakach bojówki zginęło 11 żołnierzy i policjantów oraz sześciu cywilów[3].

Hymn FRELIMO[edytuj | edytuj kod]

Aktualna flaga FRELIMO
Wersja portugalska:

Avante operários camponeses
Unidos contra a exploração
Na pátria fruto do combate
Já desponta o sol do mundo novo

Somos soldados do povo
Marchando em frente
Pela paz, pelo progreso
Sempre avante unidos venceremos
Socialismo triunfará

Na certeza
Da vitória
Nossa luta continua

Nós somos a forja do homen novo
Camaradas heróis da produção
Bandeira vermelha a flutar
É a FRELIMO guia da vitória

Wersja polska:

Naprzód robotnicy, rolnicy
Zjednoczeni przeciw wyzyskowi
W ojczyźnie, owocu walki
Już wstaje słońce nowego świata

Jesteśmy żołnierzami ludu
Maszerującymi naprzód
Ku pokojowi, ku postępowi
Zawsze do przodu, zjednoczeni zwyciężymy
Socializm zatriumfuje

Pewni
zwycięstwa
Kontynuujemy nasz bój

Jesteśmy nowym, w stali wykutym człowiekiem
Towarzysze, bohaterowie pracy
Powiewająca czerwona flaga
To prowadzące do zwycięstwa FRELIMO

Przypisy

  1. CNE confirms Frelimo victory (ang.). Mozambique News Agency – AIM Reports, 11 listopada 2009. [dostęp 2012-06-27].
  2. Mozambique's Guebuza re-elected in landslide: final results (ang.). AFP, 11 listopada 2009. [dostęp 2009-11-11]. [zarchiwizowane z adresu 2014-02-21].
  3. [konflikty.wp.pl/kat,1020235,title,Mozambik-opozycja-wypowiada-porozumienie-pokojowe,wid,16093245,wiadomosc.html Mozambik: opozycja wypowiada porozumienie pokojowe] (pol.). wp.pl, 21 października 2013. [dostęp 2013-10-28].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]