FRELIMO

Front Wyzwolenia Mozambiku
Państwo	Mozambik
Skrót	FRELIMO
Lider	Armando Guebuza, Filipe Chimoio Paunde
Data założenia	1962
Deklarowana ideologia polityczna	od 1992 Socjaldemokracja, Socjalizm demokratyczny (wcześniej komunizm)
Deklarowane poglądy gospodarcze	Socjalizm
Członkostwo międzynarodowe	Międzynarodówka Socjalistyczna
Młodzieżówka	The Organization of Mozambican Youth
Barwy	czerwień

FRELIMO (Front Wyzwolenia Mozambiku, port. Frente de Libertação de Moçambique) – ruch antykolonialny, a następnie partia polityczna, rządząca w Mozambiku od czasu uzyskania przez ten kraj niepodległości w 1975 roku. Jego zaplecze zbrojne opierało się na zamieszkującej południe kraju grupie etnicznej Tsonga.

Historia

Pierwsze lata działalności ruchu

FRELIMO zostało założone w 1962 roku na terenie Tanzanii jako ruch antykolonialny pod przewodnictwem Eduardo Mondlane, w skład którego początkowo wchodzili Mozambijczycy wypędzeni z kraju z powodów politycznych. W dużej mierze dzięki zdolnościom przywódczym lidera organizacji udało się uzyskać poparcie zarówno niektórych państw zachodu, jak i krajom z bloku komunistycznego. Siła militarna również stopniowo rosła - organizację zasiliło w końcu kilka tysięcy partyzantów. Eduardo Mondlane został zabity w 1969 roku za pomocą przesyłki-bomby, ale dopiero rok później wybrano nowego przywódcę. Został nim Samora Machel - generał partyzantki. Do 1974 roku bojownicy zdobyli większość terytoriów na północy kraju, skutecznie przeciwstawiając się, liczącemu około 70 tysięcy żołnierzy, kontyngentowi portugalskiemu.

Spotkanie Samory Machela z Margot Honecker 3 marca 1983 roku

Niepodległość

Po przyznaniu niepodległości koloniom portugalskim w Afryce w 1974 przez nową, reformatorską władzę; utworzono tymczasowy rząd złożony z kolonialistów oraz jedynej partii antykolonialnej - FRELIMO. Ogłoszona potem konstytucja głosiła jasno, że prezydent FRELIMO jest automatycznie prezydentem kraju, co za tym idzie, urząd objął Samora Machel. Linia polityczna partii bazowała na zasadach marksistowsko-leninowskich. Nowowybrane przywództwo dążyło konsekwentnie do nacjonalizacji ziemi oraz wybranych zawodów (np. lekarze, prawnicy). Duży nacisk kładziono również na równouprawnienie kobiet - wiele z nich służyło w mozambickiej armii, były obecne także w strukturach rządzących, mimo pewnego sprzeciwu męskiej części społeczeństwa.

Rozwój gospodarczy jednak zahamował. Po pierwsze kraj został wciągnięty w wojnę domową z antykomunistyczną organizacją polityczną RENAMO (Narodowy Ruch Oporu Mozambiku, por. Resistência Nacional Moçambicana) wspieraną przez RPA i Rodezję, która przeprowadzała (całkiem skutecznie) rozmaite akcje cechujące się dużą brutalnością i mające na celu zaburzenie funkcjonowania państwa. Drugim powodem była komunistyczna strategia budowania państwa, która się nie sprawdzała. Kolonialny bicz i dyskryminacja rasowa została zastąpiona zmuszaniem chłopów do mieszkania w wyznaczonych wioskach oraz pracy w ramach skolektywizowanego rolnictwa, które okazało się katastrofalne dla produkcji rolnej Mozambiku.

Joaquim Chissano w 2004 roku

1984 rok przyniósł zmianę polityki rolnej - FRELIMO zdało sobie sprawę, że skolektywizowane rolnictwo jest tragicznym rozwiązaniem dla gospodarki. Rozwiązano wszystkie państwowe gospodarstwa rolne. Drugim przełomem było podpisanie porozumienia z RPA, iż nie będzie ona wspierać RENAMO - w zamian za to Mozambik zobowiązał się nie udzielać azylu ucieknierom politycznym z ANC (Afrykański Kongres Narodowy, The African National Congress).

Przemiany demokratyczne i lata późniejsze

Porozumienia pokojowego z RENAMO nie udało się podpisać aż do roku 1992, umowa zakładała również, że po raz pierwszy zostaną zorganizowane wolne, wielopartyjne wybory do parlamentu. Odbyły się one w 1994 i przyniosły niewielkie zwycięstwo FRELIMO, prezydentem kraju wybrany został Joaquim Chissano, który zastąpił na miejscu przywódcy ruchu zmarłego w 1986 roku Machela. W wyborach 1999 roku Chissano został wybrany ponownie, uzyskując 52,3% głosów, a FRELIMO zdobyło 133 z 250 miejsc w parlamencie krajowym.

Przed kolejnymi wyborami, które odbyły się 1 i 2 grudnia 2004 r. Chissano ogłosił, iż nie będzie kandydował. Partia wybrała wówczas na swojego kandydata Armanda Guebuzę. Wygrał on wybory i objął urząd prezydenta 2 lutego 2005 r., a FRELIMO zdobył 160 mandatów parlamentarnych. W kolejnych wyborach w październiku 2009 Guebuza uzyskał reelekcję na stanowisku szefa państwa, a FRELIMO zdobył 191 spośród 250 miejsc w parlamencie.

Hymn FRELIMO

Aktualna flaga FRELIMO

Wersja portugalska: Avante operários camponeses Unidos contra a exploração Na pátria fruto do combate Já desponta o sol do mundo novo Somos soldados do povo Marchando em frente Pela paz, pelo progreso Sempre avante unidos venceremos Socialismo triunfará Na certeza Da vitória Nossa luta continua Nós somos a forja do homen novo Camaradas heróis da produção Bandeira vermelha a flutar É a FRELIMO guia da vitória

Wersja polska: Naprzód robotnicy, rolnicy Zjednoczeni przeciw wyzyskowi W ojczyźnie, owocu walki Już wstaje słońce nowego świata Jesteśmy żołnierzami ludu Maszerującymi naprzód Ku pokojowi, ku postępowi Zawsze do przodu, zjednoczeni zwyciężymy Socializm zatriumfuje Pewni zwycięstwa Kontynuujemy nasz bój Jesteśmy nowym, w stali wykutym człowiekiem Towarzysze, bohaterowie pracy Powiewająca czerwona flaga To prowadzące do zwycięstwa FRELIMO

Bibliografia

• Frelimo (political party, Mozambique) -- Britannica Online Encyclopedia (ang.). Britannica. [dostęp 2012-09-24].
• Decisão Tomada Decisão Cumprida, FRELIMO A FORÇA DA MUDANÇA! (port.). FRELIMO. [dostęp 2012-09-24].
• HISTORY OF MOZAMBIQUE (ang.). History World. [dostęp 2012-10-04].