Franciszek Borgiasz
| Święty | |
| Franciszek Borgiasz SJ | |
| Francisco de Borja y Aragón | |
| generał zakonu | |
 Święty Franciszek Borgiasz na obrazie Alonso Cano |
|
| Data urodzenia | 28 października 1510 Gandia, obecnie Walencja |
| Data śmierci | 30 września 1572 Ferrara |
| Kościół/ wyznanie |
katolicki |
| Data beatyfikacji | 23 listopada 1624 Madryt przez Urbana VIII |
| Data kanonizacji | 20 czerwca 1670 przez Klemensa X |
| Wspomnienie | 30 września i 10 października |
| Atrybuty | czaszka w diademie |
| Patron | Portugalii, Roty, Marianów, przed trzęsieniem ziemi |
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons |
|
Franciszek Borgiasz SJ, hiszp. Francisco de Borja y Aragón (1510 - 1572) - trzeci generał zakonu jezuitów, jedna z kluczowych postaci kontrreformacji, święty Kościoła katolickiego.
Spis treści |
Biografia [edytuj]
Franciszek urodził się w rodzinie Borgiów, jednej z najznakomitszych rodzin w Hiszpanii. Jego ojciec to Juan Borja y Enriquez, trzeci książę Gandii i wnuk papieża Aleksandra VI. Jego matką była Juana Aragońska, córka Alonso de Aragón, arcybiskupa Saragossy, który z kolei był nieślubnym synem Ferdynanda II Katolickiego. Brat Franciszka Tomás de Borja y Castro również został duchownym, biskupem Malagi a później arcybiskupem Saragossy.
Chociaż od dzieciństwa był bardzo religijny i chciał zostać mnichem rodzina wybrała mu karierę świecką. W młodości otrzymał bardzo dobre wykształcenie, służył na dworze Karola V Habsburga, który był także królem Hiszpanii. Odznaczył się w kilku kampaniach. Na dworze w wieku 16 lat ożenił się z Eleanor de Castro Melo e Menezes i w ciągu 9 lat doczekał się ośmiorga dzieci:
- Karola Carlosa (ur. 1530)
- Izabeli Isabel (ur. 1532), matki Franciszki Gómez de Sandoval y Rojas - faworyta króla Filipa III Habsburga
- Jana Juana (ur. 1533)
- Alvara Álvaro (ur. ok. 1535)
- Joanny Juana (ur. ok. 1535)
- Ferdynanda Fernando (ur. 1537)
- Doroty Dorotea (ur. 1538)
- Alfonsa Alfonso (ur. 1539)
W 1539 Franciszek Borgiasz sprowadził ciało cesarzowej Izabeli Portugalskiej żony Filipa II z Toledo do Grenady. Podobno kiedy zobaczył zmiany, jakie poczyniła śmierć na twarzy pięknej cesarzowej, zdecydował "nigdy więcej już nie służyć śmiertelnemu władcy". Ale jeszcze w tym samym roku w wieku 29 objął urząd wicekróla Katalonii (zastępując zmarłego Fadrique de Portugal y Noroña) i pełnił go do śmierci ojca w 1543, kiedy to został czwartym księciem Gandii. Wówczas powrócił w rodzinne strony i poświęcił się głównie życiu religijnemu. W Gandii założył kolegium, które powierzył zarządowi jezuitów[1].
W 1546 zmarła jego żona, wtedy przepisał posiadłości i dobra na swoje dzieci i wstąpił do nowo powstałego zakonu jezuitów. Scenę nawrócenia i opuszczenia rodzinnego pałacu w Gandii przedstawił na obrazach Francisco Goya. Oba obrazy wiszą w Kaplicy Borja w katedrze w Walencji. Do 1550 porzucił sprawy polityczne i zrzekł się wszystkich tytułów na rzecz najstarszego syna Luisa de Borja-Aragon y de Castro-Melo i został księdzem. Ze względu na jego pochodzenie i sławę oferowano mu kapelusz kardynalski, ale odmówił wybierając funkcję wędrownego kaznodziei. Ale z czasem został przekonany, że powinien rolę stosowną do okoliczności i w 1554 został jezuickim prowincjałem Hiszpanii, a dwa lata później po śmierci Diego Layneza, trzecim w historii generałem zakonu.
Jego osiągnięcia na tym stanowisku, które pełnił w latach 1565-72 spowodowały, że jest określany jako największy generał zakonu po Ignacym Loyoli. Wspomógł utworzenie Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego (Collegium Romanum) przez Loyolę (którego był przyjacielem i doradcą), kształcącego elitę Kościoła: misjonarzy, wysyłanych później w najdalsze zakątki globu, doradców królów i papieży, pionierów kontrreformacji w różnych częściach Europy. Wzmocnił organizacyjnie zakon, kładąc podstawy pod jego potęgę. Przyczynił się do powstania koalicji państw chrześcijańskich, która pokonała wielką flotę turecką w bitwie pod Lepanto (1571). Pozostawił również po sobie wiele pism filozoficznych. Pomimo znaczenia pełnionego urzędu prowadził bardzo skromne życie i już za życia miał opinię świętego. Zmarł 10 października 1572 w wieku 62 lat w drodze do Rzymu.
Przyjął do nowicjatu Stanisława Kostkę.
Kult [edytuj]
Relikwie Franciszka Borgiasza zostały przeniesione z Ferrary do kościoła jezuitów w Madrycie w 1901 roku.
Franciszek Borgiasz beatyfikowany został przez Urbana VIII 23 listopada 1624, a 35 lat później kanonizowany przez Klemensa X 20 czerwca 1670.
Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone od 1688 jest 30 września i 10 października wg rzymskiego kalendarza (Roman Calendar), (ze względu na znikome znaczenie na świecie usunięte w 1966).
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 2: D-G. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, s. 366. ISBN 83-7097-374-4.
Bibliografia [edytuj]
- Św. Franciszek Borgia na opoka.org.pl
- Franciszek Borgia na jezuici.pl
- Saint Francis Borgia - Saints.SQPN.com (ang.)
| Poprzednik Diego Laynez |
 |
Generał zakonu jezuitów 1556-1572 |
|
Następca Everard Mercurian |
