Papież Aleksander VI

Z Wikipedii

Aleksander VI
Herb
Imię łacińskie	Alexander PP. VI
Data wyboru	11 sierpnia 1492
Imię i nazwisko	Rodrigo Borgia
Urodzony	1 stycznia 1431 Walencja, Hiszpania
Zmarł	19 sierpnia 1503 Rzym, Włochy

Aleksander VI (właściwie Rodrigo de Borgia y Borja; ur. 1 stycznia 1431 w Játivie, zm. 18 sierpnia 1503 w Rzymie). Papież od 11 sierpnia 1492 do śmierci.

Spis treści 1 Życie 2 Ocena 3 Potomstwo 4 Przypisy

[edytuj] Życie

Był siostrzeńcem papieża Kaliksta III (Alfonsa de Borja). Ukończył studia prawnicze w Bolonii. Wuj w 1456 roku mianował go kardynałem i legatem w Marchii Ankonitańskiej, następnie (w 1457) - wicekanclerzem Kościoła rzymskiego i wodzem wojsk papieskich. W 1468 roku Rodrigo Borgia przyjął święcenia kapłańskie. Otrzymał także liczne biskupstwa. Jako urzędnik wyróżnił się dużą sprawnością, przeprowadził reformę kancelarii papieskiej, której poświęcił pismo Glossa in regulas Cancellariae. Żył wtedy w nielegalnym związku z Vanozzą Cattanei, która urodziła mu czworo dzieci - Cezara, Juana, Lukrecję i Joffrego. Miał jednak również innych potomków z nieznanymi kobietami i z Giulią Farnese.

Na konklawe 1492 wybrano go papieżem. Okazał się dobrym dyplomatą i politykiem. Prowadził jednak bardzo niemoralne życie (zarzucano mu nawet uczestnictwo w publicznych orgiach wraz z własną córką) i dbał nadmiernie o swoją rodzinę. Wszystkie swoje dzieci obsadził na wysokich stanowiskach w Państwie Kościelnym i zapewnił im dobrobyt. Zarzucano mu nadmierny przepych dworu papieskiego, symonię, nikolaizm i nepotyzm.

Główną sferą działań większości papieży renesansu było wzmocnienie świeckiej władzy papieży i Państwa Kościelnego, walka o duchową i polityczną niezależność papiestwa i Kościoła od potęg świeckich oraz odnowa administracyjnych struktur kościelnych. Aleksander VI m.in. dzięki nadaniu licznych beneficjów opanował istniejącą w Państwie Kościelnym samowolę lokalnych możnowładców i całkowicie zreorganizował jego administrację.

Celom tym służyły także nadane jego dzieciom beneficja. W 1492 Cezar Borgia został kardynałem i biskupem Walencji, papież zabiegał także o wzmacniające jego wpływy we Włoszech małżeństwa swoich dzieci z najpotężniejszymi rodami Włoch i Hiszpanii. Ta typowa dla renesansowych władców polityka centralizacji państwa wzbudziła opór lokalnych notablów, którzy zwrócili się o pomoc przeciw Aleksandrowi do wrogiej Kościołowi Francji - królowie tego państwa, zwłaszcza w czasach niedawnej niewoli awiniońskiej, od dawna dążyli do podporządkowania sobie papiestwa i spraw kościelnych (zob. gallikanizm). Przeciw Francuzom Aleksander VI opierał się na przyjaźni z Portugalią i rodzinną Hiszpanią.

W maju 1493 Aleksander VI, pragnąc doprowadzić do bliskiej współpracy między tymi krajami, rozgraniczył strefy wpływów pomiędzy Hiszpanią i Portugalią na mocy bulli (w 1494 zawarto traktat w Tordesillas). Kościół już w roku 1493 decyzją papieża Aleksandra VI polecił chrzcić "dzikich"i tym samym uznał ich za ludzi. Aleksander VI prowadził także politykę przyjazną wobec Żydów, pozwalając osiedlić się w Rzymie wielu wygnanym z Hiszpanii i Portugalii i nadając im liczne przywileje.

Antyfrancuska polityka Aleksandra VI była jednym z motorów wojen włoskich. Popierany przez wrogich papieżowi kardynałów, zgłaszający pretensje do będącego spadkiem po Andewegenach a władanego przez Hiszpanów Królestwa Neapolu król Francji Karol VIII w czasie rozpoczętej w 1494 wojny zajął Rzym, został jednak ostatecznie pokonany i wyparty z Włoch. Zwycięstwo znacznie wzmocniło siły papieża, który w 1497 mógł nadać ukochanemu synowi Juanowi, księciu Gandii - księstwo Benewentu.

14 czerwca 1497 Juan został skrytobójczo zamordowany. Istnieją domniemania, że w zabójstwie miał udział jego brat Cezar. Wydarzenie to wstrząsnęło Aleksandrem VI - 16 czerwca zwołał on specjalny konsystorz, na którym papież publicznie wyznał wszystkie swoje grzechy, zapowiedział wielką reformę całego Kościoła, powołał w tym celu komisję kardynalską i rozpoczął przygotowania do soboru trydenckiego. Plan reformy stanowi zapowiedź Soboru Laterańskiego V i Soboru V, zamierzenia papieża nie zostały jednak zrealizowane, gdyż pod wpływem syna Cezara wkrótce powrócił on do dawnego trybu życia.

Rządy Aleksandra VI to fala licznych skandali, ekscesów i oznak zepsucia moralnego w najwyższych władzach Kościoła Rzymskiego. Do historii przeszedł tzw. 'Bankiet Kasztanów', znany także jako 'Balet Kasztanów', którym określa się kolację wydaną przez Cezara Borgię 30 października 1501. Johann Burchard, Mistrz Ceremonii kilku papieży w latach 1483-1503, tak opisał przebieg imprezy w swojej kronice Liber Notarum: "W niedzielny wieczór, 30 października, Don Cesare Borgia wydał kolację w swoim apartamencie w pałacu apostolskim, gdzie czekało pięćdziesiąt przyzwoitych prostytutek i kurtyzan, które po posiłku tańczyły ze służącymi i innymi obecnymi, najpierw w pełni ubrane a potem nagie. Następnie także po kolacji, świeczniki z zapalonymi świecami umieszczono na podłodze i porozrzucano kasztany, które prostytutki, nagie i na czworaka, musiały zbierać wczołgując się i wyczołgując spomiędzy świeczników. Papież, Doc Cesare i Donna Lukrecja byli wszyscy obecni i przyglądali się. Na koniec, oferowano nagrody - jedwabne koszule, pary butów, kapelusze i inne ubrania - dla tych mężczyzn, którzy mieli największe powodzenie u prostytutek."^[1]

[edytuj] Ocena

Oceny pontyfikatu Aleksandra VI bywają skrajne - często uznaje się go za jednego z najgorszych papieży, powstała też specyficzna czarna legenda Aleksandra VI i jego dzieci. Wiele faktów historycznych wciąż budzi spory - do złagodzenia opinii historyków o Alekandrze VI, który szczególnie surowo oceniany był przez XIX-wieczną historiografię protestancką przyczyniło się też odkrycie wielu nowych dokumentów historycznych. Istnieją jednak wśród historyków także tendencje do oczyszczenia Aleksandra VI z wielu stawianych mu zarzutów oraz uwypuklenia pozytywnych aspektów jego działalności. Powstała również pewnego rodzaju "biała legenda" Aleksandra VI całego i renesansowego papiestwa - wielkim podziwem darzył Cezara Borgię już Niccolò Machiavelli, jednym z największych apologetów papieży renesansu był Friedrich Nietzsche. Wśród historyków XX-wiecznych bardzo negatywnie ocenia Aleksandra VI Ludwig von Pastor. Aleksander VI stał się też bohaterem kultury popularnej - np. postacią powieści Mario Puzo Rodzina Borgiów oraz filmu pod tym samym tytułem (reż. Antonio Hernandez, 2006). Młody kardynał Rodrigo de Borgia, uczestniczący po raz pierwszy w życiu w wyborze papieża podczas konklawe po śmierci Kaliksta III w 1458 jest także bohaterem filmu Konklawe w reż. Christopha Schrewe - polska premiera miała miejsce 16 lutego 2007.

[edytuj] Potomstwo

• Vanozzą Cattanei miał czworo dzieci:
  • Juana, Cezara, Lukrecję i Joffre (możliwe, że Joffre był synem drugiego męża Vanozzy).
• Z nieznanymi kobietami miał:
  • Izabellę, Piera Luigiego (Piotra Ludwika) i Girolamo.
• Z Giulią Farnese miał córkę:
  • Laurę.

Według swojej drugiej bulli, Aleksander VI był ojcem Giovanniego Borgii. Pierwsza bulla podawała, że ojcem Giovanniego jest jednak Cezar Borgia, ale w najprawdopodobniej Giovanni był nieślubnym synem siostry Cezara - Lukrecji.

Przypisy