Turyngia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Turyngia
Freistaat Thüringen
Herb Flaga
Herb Turyngii Flaga Turyngii
Państwo  Niemcy
Stolica Erfurt
Kod ISO 3166-2 DE-TH
Zarządzający Christine Lieberknecht (CDU)
Powierzchnia 16 172,10 km²
Populacja (31 grudnia 2011)
• liczba ludności

2 181 603[1]
• gęstość 135 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba miast na prawach powiatu 6
Liczba powiatów 17
Liczba gmin 942
Liczba przedstawicieli w parlamencie
Liczba przedstawicieli w Bundesracie 4
Położenie na mapie Niemiec
Położenie na mapie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Turyngia, Wolny Kraj Turyngia (niem. Freistaat Thüringen) – kraj związkowy w Niemczech. Stolicą kraju związkowego jest miasto Erfurt.

Turyngia należy do tak zwanych nowych krajów związkowych, jak określa się tereny dawnej NRD. Kraj związkowy powstał 3 października 1990 r.

Turyngia graniczy z następującymi krajami związkowymi:

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Południe kraju związkowego od Eisenach do Sonneberg jest zdominowane przez górzyste pasma Lasu Turyńskiego (Großer Beerberg, 982 m n.p.m.) i Lasu Frankońskiego. Liczne rzeki, w tym największe: Soława (Saale), Werra, Unstruta (Unstrut). Obszar pagórkowaty pokrywają lasy liściaste i mieszane. Przez środkową Kotlinę Turyńską przebiega ze wschodu na zachód główna arteria komunikacyjna przy której leżą miasta: Eisenach, Gotha, Erfurt, Weimar, Jena i Gera.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od ok. 400 księstwo plemienne Turyngów, w 531 roku podbite przez Franków. W VIII wieku schrystianizowana. Od ok. 804 roku marchia w państwie Karola Wielkiego, następnie rozpadła się na liczne terytoria pozostające pod rządami dostojników duchownych i świeckich. W XI wieku zjednoczona pod władzą Ludowingów, od połowy XIII wieku stopniowo przechodziła pod zwierzchnictwo Wettynów. Od 1485 roku własność ernestyńskiej linii rodu, w XVI wieku podzielona na kilka odrębnych księstw.

W okresie reformacji ośrodek protestancki. Od początku XIX wieku w Turyngii rosły wpływy Prus, ostatecznie w 1871 roku została włączona do Niemiec. Od 1920 roku kraj związkowy powstały z połączenia dawnych księstw saskich (z wyjątkiem Coburga). W 1945 roku stolicę Turyngii przeniesiono z Weimaru do Erfurtu. Po II wojnie światowej od 1949 roku w granicach NRD. W 1952 roku podzielona na trzy okręgi (Bezirke): Erfurt, Suhl i Gera. Od 1990 roku kraj związkowy w zjednoczonych Niemczech.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Region przemysłowo-rolniczy. Eksploatacja złóż gazu ziemnego, soli potasowych i rud żelaza. Rozwinięty przemysł maszynowy, elektrotechniczny, elektroniczny, środków transportu, chemiczny, włókienniczy, precyzyjny, poligraficzny, szklarski i spożywczy. Hutnictwo żelaza. Uprawa pszenicy, jęczmienia, ziemniaków, buraków cukrowych i warzyw. Hodowla bydła, trzody chlewnej i owiec. Rozwinięta turystyka. Liczne ośrodki wypoczynkowe, sportów zimowych (m.in. Oberhof) i uzdrowiska klimatyczne (Bad Salzungen, Wurzbach).

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Koalicja rządząca: koalicja CDU/SPD
Ostatnie wybory: 30 sierpnia 2009
Najbliższe wybory: 2014

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Kraj związkowy dzieli się na powiaty ziemskie (Landkreis), których jest 17 oraz na sześć miast na prawach powiatu. Litery w nawiasach oznaczają skrót na tablicach rejestracyjnych pojazdów.

Miasta na prawach powiatu[edytuj | edytuj kod]

miasto
31.12.1970 31.12.2000 31.06.2005 31.12.2009
1. Wappen Erfurt.svg Erfurt (EF) 192 679 200 564 202 590 203 830
2. Wappen Jena.svg Jena (J) 85 169 99 893 102 494 104 449
3. Wappen Gera.svg Gera (G) 106 841 112 835 101 737 99 987
4. Wappen Weimar.svg Weimar (WE) 63 985 62 425 64 361 65 233
6. Wappen Eisenach.svg Eisenach (EA) 50 059 44 442 43 858 42 847
8. Wappen Suhl.svg Suhl (SHL) 28 177 48 025 43 202 39 526

Powiaty ziemskie[edytuj | edytuj kod]

Powiaty Turyngii
  1. Wappen Landkreis Altenburger Land.svg powiat Altenburger Land (ABG)
  2. Wappen Landkreis Eichsfeld.svg powiat Eichsfeld (EIC)
  3. Wappen Landkreis Gotha.svg powiat Gotha (GTH)
  4. Wappen Landkreis Greiz.svg powiat Greiz (GRZ)
  5. Wappen Landkreis Hildburghausen.svg powiat Hildburghausen (HBN)
  6. Wappen Ilm-Kreis.svg powiat Ilm (IK)
  7. Wappen Kyffhäuserkreis.svg powiat Kyffhäuser (KYF)
  8. Wappen Landkreis Nordhausen.svg powiat Nordhausen (NDH)
  9. Wappen Saale-Holzland-Kreis.svg powiat Saale-Holzland (SHK)
  10. Wappen Saale-Orla-Kreis.svg powiat Saale-Orla (SOK)
  11. Wappen Landkreis Saalfeld-Rudolstadt.svg powiat Saalfeld-Rudolstadt (SLF)
  12. Wappen Landkreis Schmalkalden-Meiningen.svg powiat Schmalkalden-Meiningen (SM)
  13. Wappen Landkreis Sömmerda.svg powiat Sömmerda (SÖM)
  14. Wappen Landkreis Sonneberg.svg powiat Sonneberg (SON)
  15. Wappen Unstrut-Hainich-Kreis.svg powiat Unstrut-Hainich (UH)
  16. Wappen Wartburgkreis.svg powiat Wartburg (WAK)
  17. Wappen Landkreis Weimarer Land.svg powiat Weimarer Land (AP)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Turyngia w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Stan na 31 grudnia 2011 roku: Statistisches Bundesamt: Vorläufige Ergebnisse der Bevölkerungsfortschreibung auf Grundlage des Zensus 2011 (niem.). [dostęp 5-06-2013].