Jan Marcin Szancer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grób Jana Marcina Szancera na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, 23 lipca 2008
Tablica pamiątkowa przy ul. Karowej w Warszawie

Jan Marcin Szancer (ur. 12 listopada 1902 w Krakowie, zm. 21 marca 1973 w Warszawie) – grafik polski, ilustrator książek dla dzieci, przyjaciel i współpracownik Jana Brzechwy.

Najmłodsze dziecko w rodzinie. Jego rodzice wynajmowali mieszkanie znanemu krakowskiemu malarzowi[kto?], który popadł w tarapaty finansowe i nie mógł opłacać czynszu. W zamian zaoferował darmowe lekcje rysunku dla syna Szancerów. Mimo oporu rodziców, późniejszy ilustrator podjął studia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Pogłębiał wiedzę we Włoszech i Francji. Od 1 maja 1945, kiedy to ukazał się pierwszy numer pisma „Świerszczyk”, był jego kierownikiem artystycznym i twórcą ilustracji z okładek. Współpracował z „Płomykiem”, także jako fotograf.

Autor zasłynął jako ilustracji do ponad 200 książek, m.in. do Akademii Pana Kleksa, O Janku, co psom szył buty, Pinokio, Pan kotek był chory, O krasnoludkach i sierotce Marysi, Brzechwa dzieciom, Lokomotywa, Rzepka, Ptasie radio, Dziadek do Orzechów, Baśni Andersena; dla dorosłych ilustrował Bajki i Satyry Krasickiego, Pana Tadeusza Mickiewicza, Trylogię Sienkiewicza, książki Amicisa, Carlo Collodiego, Cervantesa, Haška, Edith Nesbit, Puszkina, Swifta, Twaina.

Najstarsza ze zilustrowanych przez niego książek to Nasze miasto – czytanka polska dla uczniów II klasy szkół powszechnych, wydana we Lwowie w roku 1935. Kolejna książka z okładką Szancera to Krysia i karabin Jadwigi Gorzyckiej z roku 1935. Według katalogu w Muzeum, przez Szancera został zilustrowany również tytuł Telewizja, czyli jak człowiek nauczył się widzieć na odległość z roku 1936. Nie ma jej jednak w księgozbiorze, prawdopodobnie zaginęła. Natomiast w 1939 roku zilustrował Pokój na poddaszu Wandy Wasilewskiej. Sygnatura jms pojawiła się po raz pierwszy w 1944 w książce Koziołeczek. Odtąd była stale obecna na wszystkich jego rysunkach.

Jan Szancer również pisał bajki i felietony. Zaistniał jako scenarzysta i reżyser w filmie Teatr mój widzę ogromny z roku 1946. Zajmował się też tworzeniem scenografii teatralnych i filmowych. Był pierwszym kierownikiem artystycznym polskiej TV.

Projektował kostiumy do pierwszego programu Zespołu Pieśni i Tańca Budowlanych Warszawy „Starówka” w roku 1953[1][2].

Od 1951 roku był profesorem ASP w Warszawie.[3]

Jego imię noszą trzy szkoły w Polsce: Szkoła Podstawowa nr 24 w Częstochowie przy ulicy Bronisława Hubermana 7, Szkoła Podstawowa nr 342 w Warszawie przy ulicy Strumykowej 21a i Szkoła Podstawowa nr 285 w Warszawie przy ulicy Turmonckiej 20. Imieniem Szancera nazwano również ulicę w Warszawie, w dzielnicy Ursus oraz w Bydgoszczy w dzielnicy Fordon.

Jego żoną była aktorka Zofia Sykulska-Szancerowa.

W 1952 otrzymał nagrodę państwową II stopnia[4] i Złoty Krzyż Zasługi[5].

Przypisy

  1. „Express Wieczorny”. maj, 1961. 
  2. „Kultura i Życie”. 11 (53), 1962. 
  3. Jan Marcin Szwancer w bazie Filmpolski.pl
  4. „Dziennik Polski”, rok VIII, nr 176, (2639), s. 2.
  5. isap.sejm.gov.pl/Download?id=WMP19520701078&type=2

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • „Tygodnik Powszechny” 50 (2788), 15 grudnia 2002.