Zbigniew Romaszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zbigniew Romaszewski
Zbigniew Romaszewski VII kadencja Kancelaria Senatu.JPG
Data i miejsce urodzenia 2 stycznia 1940
Warszawa
Data i miejsce śmierci 13 lutego 2014
Warszawa
Wicemarszałek Senatu VII kadencji
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość
Okres urzędowania od 28 listopada 2007
do 7 listopada 2011
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski Orderu "Za Zasługi dla Litwy" Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Portugalia)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Zbigniew Romaszewski (trzeci z lewej) na przedpremierowym pokazie filmu dokumentalnego Generał polskich nadziei... Władysław Anders 1892–1970 (19 grudnia 2007). Obok Irena Anders i Maria Kaczyńska
Zbigniew Romaszewski podczas konferencji Wspólna Polityka Rolna 2014-2020 w Senacie RP (26 września 2011)
Podczas uroczystości podpisania przez marszałka Senatu Bogdana Borusewicza ustawy upoważniającej prezydenta do ratyfikacji Traktatu lizbońskiego (2008)
Msza żałobna Zbigniewa Romaszewskiego w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela w Warszawie (20 lutego 2014)
Pogrzeb Zbigniewa Romaszewskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (20 lutego 2014)

Zbigniew Jan Romaszewski (ur. 2 stycznia 1940 w Warszawie, zm. 13 lutego 2014 tamże[1]) – polski polityk, działacz opozycji w okresie PRL, doktor fizyki, wieloletni senator, sprawujący nieprzerwanie urząd przez siedem kadencji od czasu ponownego powołania Senatu w 1989 do 2011 (I, II, III, IV, V, VI i VII kadencji), od 2007 do 2011 wicemarszałek Senatu VII kadencji, członek Trybunału Stanu. Kawaler Orderu Orła Białego.

Jego żoną była Zofia Romaszewska, z którą miał córkę Agnieszkę Romaszewską-Guzy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Zbigniewa Romaszewskiego wywodziła się z drobnej szlachty spod Grodna. Jego rodzice byli warszawskimi urzędnikami. Zbigniew Romaszewski urodził się kilka miesięcy po wybuchu wojny. Powstanie warszawskie rodzina przeżyła na Starym Mieście. Po kapitulacji Niemcy wywieźli ich do Groß-Rosen. Stamtąd Zbigniew Romaszewski wraz z matką trafił do obozu pracy w Turyngii, babka i ciotka zostały zesłane do Ravensbrück, a ojciec do Sachsenhausen, gdzie wkrótce został zamordowany przez Niemców[2].

Do Warszawy wrócił w 1945. Uczęszczał do szkoły podstawowej na Szmulkach. Maturę w Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego zdał w 1957. W liceum poznał swoją przyszłą żonę Zofię[2].

W 1955 w szkole średniej wstąpił do koła Związku Młodzieży Polskiej, które w 1956 rozwiązano.

Ukończył studia z zakresu fizyki na Uniwersytecie Warszawskim (1964), doktoryzował się w Instytucie Fizyki PAN w październiku 1980. W jednostce tej pracował do czerwca 1981, po czym przeszedł na urlop bezpłatny w związku z działalnością związkową[3].

Działalność opozycyjna w PRL[edytuj | edytuj kod]

Od drugiej połowy lat 60. zaangażowany w działalność opozycyjną. W 1967 wraz z żoną Zofią zbierał podpisy pod petycją pracowników naukowych w obronie Adama Michnika. Po marcu 1968 w mieszkaniu Romaszewskich odbywały się dyskusje polityczne, na które zapraszano m.in. Ludwika Cohna, Edwarda Lipińskiego, Jana Nepomucena Millera, Marię Ossowską.

W czerwcu 1976 po protestach robotniczych w Radomiu i Ursusie uczestniczył w organizowanej przez Komitet Obrony Robotników akcji pomocy represjonowanym. Od 1977 był członkiem Komitetu Samoobrony Społecznej KOR. Wraz z żoną Zofią kierował Biurem Interwencyjnym KSS "KOR", rejestrującym przypadki łamania praw człowieka i niosące ofiarom bezprawia pomoc prawną i materialną. Na przełomie 1979 i 1980 zakładał Komitet Helsiński, organizację nadzorującą wprowadzanie w życie postanowień KBWE. Pod jego redakcją Komitet Helsiński opublikował Raport Madrycki, omawiający stan przestrzegania praw człowieka w PRL, w oparciu o konkretne, zarejestrowane przez Biuro Interwencji, przypadki łamania prawa.

W latach 1980–1981 kierował Komisją Interwencji i Praworządności NSZZ „Solidarność”, został wybrany do prezydium zarządu Regionu Mazowsze związku, a następnie do Komisji Krajowej. Był wielokrotnie zatrzymywany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. Wraz z Zenobią Łukaszewicz zredagował książkę Czerwiec 1976. Radom. Doniesienie o przestępstwie (1981).

W stanie wojennym ukrywał się, będąc poszukiwanym. W broszurze Sierpień 1980 – Grudzień 1981 – co dalej?, opublikowanej w marcu 1982, sformułował program scentralizowanego oporu, opowiadając się za powstaniem ośrodka kierowniczego podziemnej „Solidarności”. W tym czasie zorganizował podziemne Radio Solidarność. Pierwszą audycję nadano 12 kwietnia 1982 w Warszawie. 8 maja tego samego roku razem ze Zbigniewem Bujakiem, Zbigniewem Janasem i Wiktorem Kulerskim powołał tajną Regionalną Komisję Wykonawczą NSZZ „Solidarność”. 29 sierpnia 1982 został aresztowany i sądzony w dwóch kolejnych procesach twórców Radia „Solidarność” i KSS KOR, następnie więziony od 1982 do 1984. Został wtedy objęty opieką Amnesty International jako więzień sumienia.

Był głównym organizatorem Tygodnia Więźnia Politycznego (3–10 listopada 1985). W tym samym roku powołał z żoną Polski Fundusz Praworządności i został jego prezesem. Od grudnia 1986 kierował stworzoną w podziemiu Komisją Interwencji i Praworządności NSZZ „Solidarność”, która zajmowała się dokumentowaniem przypadków represji i pomocą ofiarom. W 1988 współorganizował jawną, nielegalną I Międzynarodową Konferencję Praw Człowieka w kościele w Mistrzejowicach w Nowej Hucie.

Przed obradami Okrągłego Stołu napisał broszurę Minimalizm radykalny. Propozycje programowe dla NSZZ „Solidarność”. W obradach Okrągłego Stołu zasiadał w podzespole ds. reformy państwa i sądów.

III Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Od 4 lipca 1989 do 7 listopada 2011 nieprzerwanie zasiadał w Senacie RP, był wybierany kolejno z ramienia jako kandydat bezpartyjny z Komitetu Obywatelskiego (1989), jako kandydat niezależny (1991), z NSZZ „Solidarność” (1993), Ruchu Odbudowy Polski (1997), Bloku Senat 2001 (2001) oraz w 2005 i w 2007 z ramienia Prawa i Sprawiedliwości.

W Senacie I, II, IV i VI kadencji przewodniczył Komisji Praw Człowieka i Praworządności. Był też w różnych kadencjach członkiem następujących komisji: Regulaminowej i Spraw Senatorskich, Obrony Narodowej, Nadzwyczajnej do spraw górnictwa, Nadzwyczajnej do spraw integracji europejskiej, Gospodarki Narodowej, Nadzwyczajnej do spraw inicjatywy ustawodawczej w sprawie zmiany przepisów o obywatelstwie polskim, Spraw Zagranicznych i Integracji Europejskiej, Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich oraz Komisji Ustawodawstwa i Praworządności.

Od 22 maja 1992 do 5 czerwca 1992 był prezesem Komitetu ds. Radia i Telewizji.

W 1998 założył Fundację Obrony Praw Człowieka, która w 50. rocznicę uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka zorganizowała w Warszawie III Międzynarodową Konferencję Praw Człowieka.

W wyborach parlamentarnych w 2001 zdobył mandat senatorski po raz piąty, uzyskując 284 374 głosów (38,98% ogółu głosów ważnych). W 2003 organizował nowe ugrupowanie pod nazwą Suwerenność-Praca-Sprawiedliwość, które nie podjęło jednak szerszej działalności. W wyborach parlamentarnych w 2005 po raz szósty wszedł do Senatu, otrzymując 326 442 głosów (42,92%). W wyborach parlamentarnych w 2007 po raz siódmy uzyskał mandat senatorski, otrzymując 330 396 głosów (28,87%). 28 listopada 2007 został wybrany na wicemarszałka Senatu. 15 lutego 2010 zrezygnował z członkostwa w KP Prawa i Sprawiedliwości, jednak 8 lipca tego samego roku powrócił do klubu[4]. W 2011 wszedł w skład rady Stowarzyszenia Solidarni 2010[5].

W wyborach parlamentarnych w tym samym roku nie uzyskał reelekcji, przegrywając z Markiem Borowskim. W 2011 Sejm wybrał go na członka Trybunału Stanu.

W 2014 współzałożyciel i członek Komitetu Obywatelskiego Solidarności z Ukrainą (KOSzU)[6][7].

Zmarł 13 lutego 2014 w wyniku następstw zachłystowego zapalenia płuc[8]. 20 lutego 2014, po nabożeństwie żałobnym w stołecznej bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela, został pochowany z ceremoniałem wojskowym w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[9][10].

Odznaczenia, wyróżnienia i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

9 listopada 2011 został odznaczony przez prezydenta Bronisława Komorowskiego Orderem Orła Białego[11], uroczystość wręczenia orderu odbyła się następnego dnia[12].

W 1987 wraz z żoną otrzymał Nagrodę Praw Człowieka Fundacji Aurora przy Uniwersytecie Stanforda w Kalifornii. W 2008 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Za Zasługi dla Litwy, a w 2008 otrzymał portugalski Krzyż Wielki Orderu Zasługi[13]. Ponadto wyróżniany odznaczeniami prywatnymi (m.in. Krzyżem Solidarności Walczącej[14]).

W 2014 jego imieniem nazwano salę nr 176 w budynku Senatu[15].

Przypisy

  1. Zbigniew Romaszewski nie żyje. rp.pl, 13 lutego 2014. [dostęp 13 lutego 2014].
  2. 2,0 2,1 Człowiek najwyższego zaufania. niezalezna.pl, 15 lutego 2014. [dostęp 2014-02-16].
  3. Romaszewski wygrał: dostanie 240 tys. za dwa lata więzienia w PRL. fronda.pl, 12 stycznia 2013. [dostęp 12 stycznia 2013].
  4. Romaszewski wrócił do klubu PiS. money.pl, 12 lipca 2010. [dostęp 9 lipca 2011].
  5. Do Solidarnych po Walnym Zgromadzeniu. solidarni2010.pl, 12 września 2011. [dostęp 22 stycznia 2012].
  6. Członkowie Komitetu Obywatelskiego Solidarności z Ukrainą. KOSzU. [dostęp 13 lutego 2014].
  7. Deklaracja założycielska. KOSzU. [dostęp 13 lutego 2014].
  8. Zbigniew Romaszewski zmarł w Warszawie. pch24.pl, 13 lutego 2014. [dostęp 20 lutego 2014].
  9. Ks. Sikorski: Romaszewski miał patriotyczne serce. polskieradio.pl, 20 lutego 2014. [dostęp 20 lutego 2014].
  10. Zbigniew Romaszewski spoczął na wojskowych Powązkach. tvp.pl, 20 lutego 2014. [dostęp 20 lutego 2014].
  11. M.P. z 2012 r. poz. 329
  12. Ordery z okazji Święta Niepodległości. prezydent.pl, 10 listopada 2011. [dostęp 10 listopada 2011].
  13. Chancelaria das Ordens Honoríficas Portuguesas (port.). dre.pt. [dostęp 12 września 2010].
  14. Odznaczenia dla działaczy Solidarności Walczącej. rp.pl, 11 grudnia 2010. [dostęp 30 lipca 2011].
  15. Sali senackiej nadano imię Zbigniewa Romaszewskiego. senat.gov.pl, 4 lipca 2014. [dostęp 2014-07-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]