Zbigniew Romaszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zbigniew Romaszewski
Zbigniew Romaszewski VII kadencja Kancelaria Senatu.JPG
Data i miejsce urodzenia 2 stycznia 1940
Warszawa
Data i miejsce śmierci 13 lutego 2014
Warszawa
Wicemarszałek Senatu VII kadencji
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość
Okres urzędowania od 28 listopada 2007
do 7 listopada 2011
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski Orderu "Za Zasługi dla Litwy" Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Portugalia)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Zbigniew Romaszewski (trzeci z lewej) na przedpremierowym pokazie filmu dokumentalnego Generał polskich nadziei... Władysław Anders 1892–1970 (19 grudnia 2007). Obok Irena Anders i Maria Kaczyńska
Zbigniew Romaszewski podczas konferencji Wspólna Polityka Rolna 2014-2020 w Senacie RP (26 września 2011)
Podczas uroczystości podpisania przez marszałka Senatu Bogdana Borusewicza ustawy upoważniającej prezydenta do ratyfikacji Traktatu lizbońskiego (2008)
Msza żałobna Zbigniewa Romaszewskiego w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela w Warszawie (20 lutego 2014)
Pogrzeb Zbigniewa Romaszewskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (20 lutego 2014)
Grób Zbigniewa Romaszewskiego

Zbigniew Jan Romaszewski (ur. 2 stycznia 1940 w Warszawie, zm. 13 lutego 2014 tamże[1]) – polski polityk, działacz opozycji w okresie PRL, doktor fizyki, wieloletni senator, sprawujący nieprzerwanie urząd przez siedem kadencji od czasu ponownego powołania Senatu w 1989 do 2011 (I, II, III, IV, V, VI i VII kadencji), od 2007 do 2011 wicemarszałek Senatu VII kadencji, członek Trybunału Stanu. Kawaler Orderu Orła Białego.

Jego żoną była Zofia Romaszewska, z którą miał córkę Agnieszkę Romaszewską-Guzy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Zbigniewa Romaszewskiego ze strony ojca, Józefa Romaszewskiego, wywodziła się z drobnej szlachty spod Grodna, zaś ze strony matki, Zofii z domu Šipka, pochodziła ze słowackiego Martina. Jego rodzice byli warszawskimi kupcami, prowadzili sklep[2]. Zbigniew Romaszewski urodził się kilka miesięcy po wybuchu wojny. Powstanie warszawskie rodzina przeżyła na Starym Mieście. Po kapitulacji Niemcy wywieźli ich do Groß-Rosen. Stamtąd Zbigniew Romaszewski wraz z matką trafił do obozu pracy w Turyngii, babka i ciotka zostały zesłane do Ravensbrück, a ojciec do Sachsenhausen, skąd już nie powrócił. Okoliczności jego śmierci nie są znane[2].

Do Warszawy wrócił w 1945. Uczęszczał do szkoły podstawowej na Szmulkach. Maturę w Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego zdał w 1957.

W 1955 w szkole średniej wstąpił do koła Związku Młodzieży Polskiej, które w 1956 rozwiązano. W październiku 1956 uczestniczył w zjeździe założycielskim Związku Młodzieży Rewolucyjnej, na którym poznał swoją przyszłą żonę Zofię[2]. Związek małżeński zawarł w 1960.

Ukończył studia z zakresu fizyki na Uniwersytecie Warszawskim (1964), doktoryzował się w Instytucie Fizyki PAN w październiku 1980. W jednostce tej pracował do czerwca 1981, po czym przeszedł na urlop bezpłatny w związku z działalnością związkową[3].

Działalność opozycyjna w PRL[edytuj | edytuj kod]

Od drugiej połowy lat 60. zaangażowany w działalność opozycyjną. W 1967 wraz z żoną Zofią zbierał podpisy pod petycją pracowników naukowych w obronie Adama Michnika. Po marcu 1968 w mieszkaniu Romaszewskich odbywały się dyskusje polityczne, na które zapraszano m.in. Ludwika Cohna, Edwarda Lipińskiego, Jana Nepomucena Millera, Marię Ossowską.

W czerwcu 1976 po protestach robotniczych w Radomiu i Ursusie uczestniczył w organizowanej przez Komitet Obrony Robotników akcji pomocy represjonowanym. Od 1977 był członkiem Komitetu Samoobrony Społecznej KOR. Wraz z żoną Zofią kierował Biurem Interwencyjnym KSS "KOR", rejestrującym przypadki łamania praw człowieka i niosące ofiarom bezprawia pomoc prawną i materialną. Na przełomie 1979 i 1980 zakładał Komitet Helsiński, organizację nadzorującą wprowadzanie w życie postanowień KBWE. Pod jego redakcją Komitet Helsiński opublikował Raport Madrycki, omawiający stan przestrzegania praw człowieka w PRL, w oparciu o konkretne, zarejestrowane przez Biuro Interwencji, przypadki łamania prawa.

W latach 1980–1981 kierował Komisją Interwencji i Praworządności NSZZ „Solidarność”, został wybrany do prezydium zarządu Regionu Mazowsze związku, a następnie do Komisji Krajowej. Był wielokrotnie zatrzymywany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. Wraz z Zenobią Łukaszewicz zredagował książkę Czerwiec 1976. Radom. Doniesienie o przestępstwie (1981).

W stanie wojennym ukrywał się, będąc poszukiwanym. W broszurze Sierpień 1980 – Grudzień 1981 – co dalej?, opublikowanej w marcu 1982, sformułował program scentralizowanego oporu, opowiadając się za powstaniem ośrodka kierowniczego podziemnej „Solidarności”. W tym czasie zorganizował podziemne Radio Solidarność. Pierwszą audycję nadano 12 kwietnia 1982 w Warszawie. 8 maja tego samego roku razem ze Zbigniewem Bujakiem, Zbigniewem Janasem i Wiktorem Kulerskim powołał tajną Regionalną Komisję Wykonawczą NSZZ „Solidarność”. 29 sierpnia 1982 został aresztowany i sądzony w dwóch kolejnych procesach twórców Radia „Solidarność” i KSS KOR, następnie więziony od 1982 do 1984. Został wtedy objęty opieką Amnesty International jako więzień sumienia.

Był głównym organizatorem Tygodnia Więźnia Politycznego (3–10 listopada 1985). W tym samym roku powołał z żoną Polski Fundusz Praworządności i został jego prezesem. Od grudnia 1986 kierował stworzoną w podziemiu Komisją Interwencji i Praworządności NSZZ „Solidarność”, która zajmowała się dokumentowaniem przypadków represji i pomocą ofiarom. W 1988 współorganizował jawną, nielegalną I Międzynarodową Konferencję Praw Człowieka w kościele w Mistrzejowicach w Nowej Hucie.

Przed obradami Okrągłego Stołu napisał broszurę Minimalizm radykalny. Propozycje programowe dla NSZZ „Solidarność”. W obradach Okrągłego Stołu zasiadał w podzespole ds. reformy państwa i sądów.

III Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Od 4 lipca 1989 do 7 listopada 2011 nieprzerwanie zasiadał w Senacie RP, był wybierany kolejno z ramienia jako kandydat bezpartyjny z Komitetu Obywatelskiego (1989), jako kandydat niezależny (1991), z NSZZ „Solidarność” (1993), Ruchu Odbudowy Polski (1997), Bloku Senat 2001 (2001) oraz w 2005 i w 2007 z ramienia Prawa i Sprawiedliwości.

W Senacie I, II, IV i VI kadencji przewodniczył Komisji Praw Człowieka i Praworządności. Był też w różnych kadencjach członkiem następujących komisji: Regulaminowej i Spraw Senatorskich, Obrony Narodowej, Nadzwyczajnej do spraw górnictwa, Nadzwyczajnej do spraw integracji europejskiej, Gospodarki Narodowej, Nadzwyczajnej do spraw inicjatywy ustawodawczej w sprawie zmiany przepisów o obywatelstwie polskim, Spraw Zagranicznych i Integracji Europejskiej, Regulaminowej, Etyki i Spraw Senatorskich oraz Komisji Ustawodawstwa i Praworządności.

Od 22 maja 1992 do 5 czerwca 1992 był prezesem Komitetu ds. Radia i Telewizji.

W 1998 założył Fundację Obrony Praw Człowieka, która w 50. rocznicę uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka zorganizowała w Warszawie III Międzynarodową Konferencję Praw Człowieka.

W wyborach parlamentarnych w 2001 zdobył mandat senatorski po raz piąty, uzyskując 284 374 głosów (38,98% ogółu głosów ważnych). W 2003 organizował nowe ugrupowanie pod nazwą Suwerenność-Praca-Sprawiedliwość, które nie podjęło jednak szerszej działalności. W wyborach parlamentarnych w 2005 po raz szósty wszedł do Senatu, otrzymując 326 442 głosów (42,92%). W wyborach parlamentarnych w 2007 po raz siódmy uzyskał mandat senatorski, otrzymując 330 396 głosów (28,87%). 28 listopada 2007 został wybrany na wicemarszałka Senatu. 15 lutego 2010 zrezygnował z członkostwa w KP Prawa i Sprawiedliwości, jednak 8 lipca tego samego roku powrócił do klubu[4]. W 2011 wszedł w skład rady Stowarzyszenia Solidarni 2010[5].

W wyborach parlamentarnych w tym samym roku nie uzyskał reelekcji, przegrywając z Markiem Borowskim. W 2011 Sejm wybrał go na członka Trybunału Stanu.

W 2014 współzałożyciel i członek Komitetu Obywatelskiego Solidarności z Ukrainą (KOSzU)[6][7].

Zmarł 13 lutego 2014 w wyniku zawału mózgu[8]. 20 lutego 2014, po nabożeństwie żałobnym w stołecznej bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela, został pochowany z ceremoniałem wojskowym w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[9][10].

Odznaczenia, wyróżnienia i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

9 listopada 2011 został odznaczony przez prezydenta Bronisława Komorowskiego Orderem Orła Białego[11], uroczystość wręczenia orderu odbyła się następnego dnia[12].

W 2013 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela m.st. Warszawy[13].

W 1987 wraz z żoną otrzymał Nagrodę Praw Człowieka Fundacji Aurora przy Uniwersytecie Stanforda w Kalifornii. W 2008 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Za Zasługi dla Litwy, a w 2008 otrzymał portugalski Krzyż Wielki Orderu Zasługi[14]. Ponadto wyróżniany odznaczeniami prywatnymi (m.in. Krzyżem Solidarności Walczącej[15]).

W 2014 jego imieniem nazwano salę nr 176 w budynku Senatu[16].

Przypisy

  1. Zbigniew Romaszewski nie żyje. rp.pl, 13 lutego 2014. [dostęp 13 lutego 2014].
  2. 2,0 2,1 2,2 Piotr Skwieciński: Romaszewscy. Autobiografia. Warszawa: Trzecia Strona, 2014, s. 18-22. ISBN 978-83-64526-04-6.
  3. Romaszewski wygrał: dostanie 240 tys. za dwa lata więzienia w PRL. fronda.pl, 12 stycznia 2013. [dostęp 12 stycznia 2013].
  4. Romaszewski wrócił do klubu PiS. money.pl, 12 lipca 2010. [dostęp 9 lipca 2011].
  5. Do Solidarnych po Walnym Zgromadzeniu. solidarni2010.pl, 12 września 2011. [dostęp 22 stycznia 2012].
  6. Członkowie Komitetu Obywatelskiego Solidarności z Ukrainą. KOSzU. [dostęp 13 lutego 2014].
  7. Deklaracja założycielska. KOSzU. [dostęp 13 lutego 2014].
  8. Zbigniew Romaszewski nie żyje. Słynny opozycjonista, senator PiS, miał 74 lata. gazeta.pl, 13 lutego 2014. [dostęp 5 grudnia 2014].
  9. Ks. Sikorski: Romaszewski miał patriotyczne serce. polskieradio.pl, 20 lutego 2014. [dostęp 20 lutego 2014].
  10. Zbigniew Romaszewski spoczął na wojskowych Powązkach. tvp.pl, 20 lutego 2014. [dostęp 20 lutego 2014].
  11. M.P. z 2012 r. poz. 329
  12. Ordery z okazji Święta Niepodległości. prezydent.pl, 10 listopada 2011. [dostęp 10 listopada 2011].
  13. Zmarł Zbigniew Romaszewski – honorowy obywatel Warszawy. um.warszawa.pl, 14 lutego 2014. [dostęp 10 sierpnia 2014].
  14. Chancelaria das Ordens Honoríficas Portuguesas (port.). dre.pt. [dostęp 12 września 2010].
  15. Odznaczenia dla działaczy Solidarności Walczącej. rp.pl, 11 grudnia 2010. [dostęp 30 lipca 2011].
  16. Sali senackiej nadano imię Zbigniewa Romaszewskiego. senat.gov.pl, 4 lipca 2014. [dostęp 2014-07-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]