Juan Negrín

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Juan López Negrín
Data i miejsce urodzenia 3 lutego 1892
Las Palmas de Gran Canaria
Data i miejsce śmierci 12 listopada 1956
Paryż
Premier Republiki Hiszpańskiej
Przynależność polityczna Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza

Juan López Negrín (ur. 3 lutego 1892 w Las Palmas de Gran Canaria, zm. 12 listopada 1956 w Paryżu) – hiszpański socjalista, lekarz, polityk Frontu Ludowego, minister skarbu, następnie premier Republiki Hiszpańskiej w czasie hiszpańskiej wojny domowej.

Z socjalistami (PSOE) związał się w okresie dyktatury Primo de Rivery. Od 1931 do 1936 roku był deputowanym do Kortezów. Po wybuchu wojny domowej w Hiszpanii (lipiec 1936) jako minister skarbu w rządzie Largo Caballero odpowiadał za wysłanie do ZSRR 26 października 1936 rezerw złota banku centralnego Hiszpanii (510 ton złota - ponad dwie trzecie z czwartego wówczas na świecie zapasu złota banku centralnego) o wartości ówczesnych 500 mln dolarów (ekwiwalent ok. 14,36 mld USD 2008)[1]. Republika Hiszpańska uzależniła się w ten sposób od woli i polityki Stalina. Gdy hiszpańskie rezerwy złota skończyły się, ZSRR wstrzymał dostawy dla Republiki. Jednocześnie część zapasów Banku Hiszpanii pozostawiona w kraju służyła zakupom broni na wolnym rynku (we Francji i USA).

W maju 1937 roku Negrín został premierem rządu republikańskiego po obaleniu przez Komunistyczną Partię Hiszpanii (PCE) pod kierownictwem rezydenta NKWD Aleksandra Orłowa socjalistycznego premiera Largo Caballero, niewygodnego dla Stalina (z uwagi na samodzielność, autorytet i oparcie w związkach zawodowych). W przeciwieństwie do Caballero Negrin był intelektualistą bez zaplecza politycznego w typie określanym przez Lenina jako użyteczni idioci - w konsekwencji marionetką w rękach Stalina, a bezpośrednio - rezydenta NKWD w republikańskiej Hiszpanii - Aleksandra Orłowa. Negrin milcząco zezwolił komunistom na nakazaną przez Moskwę rozprawę z tzw. "wrogami na lewicy", polegającą na wymordowaniu niemal wszystkich anarchistycznych i trockistowskich działaczy politycznych, większości kadry dowódczej lewicowych milicji niekomunistycznych, a nawet zwykłych żołnierzy. Represje policyjne, wzorowane na stalinowskich "czystkach" rozpoczętego w 1936 w ZSRR okresu wielkiego terroru, i walki wewnętrzne bardzo osłabiły stronę republikańską. Negrin nie przeciwstawiał się też masowym mordom księży, zakonnic, wszelkich przeciwników politycznych, a także praktykujących katolików dokonywanym na terenach republikańskich przez Milicję Ludowo-Republikańską opanowaną przez stalinowskich komunistów. Wiele czasu spędzał zagranicą, zdaniem przeciwników pozostawiając faktyczną władzę PCE i jej figurantom.

Charakter nowego szefa rządu ujawnił się po tym, gdy strona republikańska w lecie 1937 poniosła całkowitą klęskę w walce o północne rejony Hiszpanii, co wywołało panikę we Froncie Ludowym. Wtedy też Negrín podjął energiczne działania na rzecz mobilizacji swojego obozu i przedłużenia konfliktu. W kwietniu 1938 ogłosił swój program polityczny, tzw. 13 punktów. Był to rodzaj oferty pokojowej, składającej się z następujących postulatów[2]:

  • Zapewnienie absolutnej niezależności i integralności Hiszpanii.
  • Uwolnienie hiszpańskiego terytorium od obcych sił zbrojnych.
  • Obrona ludowej Republiki i państwa opartego na zasadach demokratycznych.
  • Ogłoszenie plebiscytu natychmiast po zakończeniu wojny.
  • Ochrona i kultywowanie kultur różnych narodów Hiszpanii bez podważania jej jedności.
  • Poszanowanie praw obywatelskich: wolności sumienia i praktyk religijnych.
  • Szacunek dla prawowitej własności i kapitału zagranicznego.
  • Głęboka reforma rolna i demokracja na wsi.
  • Postępowe prawo socjalne gwarantujące prawa robotnikom.
  • Poprawa fizycznego i moralnego poziomu kultury narodu.
  • Armia niezależna od partii politycznych i będąca narzędziem narodu.
  • Wyrzeczenie się wojny jako instrumentu polityki narodowej.
  • Szeroka amnestia dla wszystkich Hiszpanów.

Po odrzuceniu propozycji przez generała Franco Negrín uznał, że ratunkiem dla lewicy jest zbliżający się ogólnoeuropejski konflikt. W rezultacie dążył do maksymalnego przedłużenia wojny domowej, nawet w sytuacji, gdy nie było już szans na zwycięstwo. Było to zgodne z ówczesną polityką Stalina, który zmierzał do wywołania wojny pomiędzy europejskimi krajami "kapitalistycznymi", w tym do umiędzynarodowienia konfliktu hiszpańskiego przy zachowaniu neutralności ZSRR.

W obliczu katastrofalnej sytuacji na froncie, gdy Madryt był już otoczony przez wojska narodowe i upadły pozostałe ośrodki republikańskie, pułkownik Segismundo Casado zorganizował pucz przeciwko rządowi Negrína - była to bezpośrednia przyczyna kapitulacji strony republikańskiej. Po zakończeniu wojny Negrín znalazł się na emigracji we Francji, następnie w Anglii, gdzie stał na czele rządu emigracyjnego do 1945 roku. Ustąpił w wyniku walki politycznej w łonie emigracji republikańskiej.

Zmarł we Francji.

Przypisy

  1. wg kursu giełdowego 880 USD za troy uncję - sierpień 2008 Londyn.
  2. Anthony Beevor "Walka o Hiszpanię 1936 - 1939"