Karabin przeciwpancerny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Karabin przeciwpancernybroń strzelecka, odmiana karabinu, o kalibrze do 20 mm, zaprojektowana do zwalczania czołgów i innych pojazdów pancernych, nazywany też rusznicą przeciwpancerną.

Próby zwalczania czołgów z karabinów[edytuj | edytuj kod]

Karabin przeciwpancerny PTRS

Po pojawieniu się na polach bitewnych I wojny światowej brytyjskich czołgów, rozpoczął się wyścig zbrojeń pomiędzy pancerzem a metodami jego penetracji. Pierwszą, improwizowaną odpowiedzią niemiecką na problem niszczenia czołgów przez piechotę był tzw. "odwrócony nabój", wystrzeliwany z normalnych karabinów piechoty. Był to zwykły, używany wtedy nabój typu 7,92 x 57 mm Mauser z nieco powiększonym ładunkiem prochowym i pociskiem obróconym o 180°, co dawało mu nieco większą możliwość przebicia pancerza.

Następnym rozwiązaniem był "K Patrone" (nabój K) - Patrone SmK Kurz 7,92mm - specjalnie opracowany nabój przeciwpancerny, który mógł być wystrzeliwany z normalnego karabinu. Miał zwiększony ładunek prochowy i pocisk ze stalowym rdzeniem. K Patrone miał ok. 30% szansę na przebicie pancerza grubości 8 mm, ale następne generacje czołgów miały już grubsze opancerzenie, którym nie mógł zagrozić. Naboje te pozostały jednak w użyciu, używane były z reguły przez snajperów do niszczenia samochodów, lekkich pojazdów opancerzonych, a także dział nieprzyjaciela. Największym problemem z nabojem K było to, że jego używanie powodowało przedwczesne zużycie lufy karabinu, a często blokowały one zamek do tego stopnia, że nie można go było powtórnie otworzyć bez użycia młotka.

Rozwój karabinów przeciwpancernych[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym prawdziwym karabinem przeciwpancernym był zaprojektowany przez Niemców Mauser M1918 kalibru 13,2 mm. Ta broń była już w stanie przebić pancerze nowszych czołgów, ale nie była ona popularna wśród żołnierzy, jako iż była trudna w użyciu i miała bardzo duży odrzut, do tego stopnia, że przy strzelaniu z niego często łamał on obojczyk strzelającego.

W latach 30. powstało kilka konstrukcji karabinów przeciwpancernych, lecz nie zyskały większej popularności w armiach świata. Armia brytyjska używała kb ppanc Boys, który jednak mimo dużego kalibru 13,9 mm miał przeciętne osiągi. W Niemczech wprowadzono karabiny PzB 38 7,92 mm, a w Polsce podjęto produkcję (utrzymywaną w sekrecie) własnego karabinu wz. 35 (Ur, "Urugwaj"), również kalibru 7,92 mm. W Finlandii (Lahti L-39), Japonii (97 shiki) i Szwajcarii (Solothurn S-18/1000) wprowadzono karabiny ppanc kalibru 20 mm, klasyfikowane też jako działka. Już podczas II wojny światowej, w ZSRR wprowadzono do masowej produkcji dwa kb ppanc: PTRD i PTRS kalibru 14,5 mm.

polski karabin przeciwpancerny "UR" używany podczas Kampanii wrześniowej 1939

Przed II wojną światową badania nad karabinami przeciwpancernymi prowadzono także w Stanach Zjednoczonych, nie opracowano jednak specjalnego karabinu stricte przeciwpancernego, a do tej roli przeznaczono karabin maszynowy kalibru 12,7 mm M2.

W początkowym okresie II wojny światowej, karabiny przeciwpancerne były bardzo skuteczną bronią do zwalczania broni pancernej. Pierwsze ich użycie miało miejsce w czasie Kampanii wrześniowej w 1939 roku. Karabin przeciwpancerny wz. 35 był na wyposażeniu większości polskich oddziałów walczących w tej kampanii. Dzięki zastosowaniu w nim amunicji o kalibrze 7.92 mm stał się bardzo skuteczną bronią przeciw niemieckim czołgom Panzer I, II i III, a także czeskich czołgów będących na niemieckim wyposażeniu takich jak LT-35 i LT-38)[1]. Z odległości 300 metrów amunicja ta była w stanie przebić pancerz wszystkich pojazdów o pancerzu grubości 15 mm. Natomiast z odległości 100 m przebijał pancerz grubości 37 mm.

Nowsze generacje czołgów otrzymały opancerzenie chroniące je całkowicie przed pociskami karabinów przeciwpancernych i po wojnie karabiny przeciwpancerne zanikły. Ich rolę jako broni piechoty przeznaczonej do zwalczania pojazdów opancerzonych i czołgów przejęły wprowadzone w toku wojny pancerzownice takie, jak Bazooka czy Panzerfaust.

Od lat 80. w wielu armiach świata wprowadza się tzw. "wielkokalibrowe karabiny wyborowe" (ang. AMR (Anti Material Rifle) - karabin do niszczenia sprzętu technicznego), których koncepcja częściowo wywodzi się z karabinów przeciwpancernych - służą one do precyzyjnego niszczenia lekkiego sprzętu z dużych odległości.

Przypisy

  1. Zbigniew Gwóźdź, Piotr Zarzycki "Polskie konstrukcje broni strzeleckiej", SIGMA NOT 1993 ISBN 83-85001-69-7

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons