Kolej Dolnośląsko-Marchijska
 |
Ten artykuł od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Kolej Dolnośląsko-Marchijska (niem. Niederschlesisch-Märkische Eisenbahn (NME)) – historyczne połączenie kolejowe Wrocław-Berlin (łączące Dolny Śląsk z terenami historycznej Marchii Brandenburskiej - stąd geneza nazwy omawianej Kolei).
Połączenie pierwotnie zostało zrealizowane 1846, przez zawiązaną w tym celu spółkę prywatną Kolej Dolnośląsko-Marchijska (upaństwowioną w 1852), zaś w 1875 otworzono magistralny odcinek skrótowy tej Kolei z Jasienia do Miłkowic koło Legnicy, przez: Żagań, Wierzbową Śląską.
Inwestycje prowadzone były etapami. Jako pierwszy, od strony wschodniej, został zrealizowany odcinek: Wrocław - Legnica, jego uroczyste otwarcie odbyło się 19 października 1844. Następnie 1 października 1845 oddano odcinek: Legnica - Miłkowice - Chojnów - Bolesławiec.
Z kolei 1 września 1846, ukończono dłuższy odcinek: Bolesławiec - Węgliniec - Żary - Jasień koło Lubska - Lubsko - Gubin - Frankfurt nad Odrą, który został połączony z istniejącą już linią Frankfurt nad Odrą - Fürstenwalde/Spree - Berlin, oddaną do użytku 23 października 1842. Od 1847 uruchomiona została regularna komunikacja pomiędzy Berlinem a Wrocławiem. Całość trasy Wrocław - Berlin liczyła wówczas 359 km, i stanowiła bardzo znaczny czynnik prorozwojowy dla wielu miejscowości leżących w jej pasie.
Z upływem lat, w miarę rozwoju gospodarczego i rosnącego zapotrzebowania na szybkie przewozy międzyaglomeracyjne, zwłaszcza pasażerskie, podjęto budowę skrótowego, 93 kilometrowego odcinka: Jasień koło Lubska - Bieniów - Żagań - Wierzbowa Śląska - Rokitki - Miłkowice, omijającego większe miejscowości, biegnącego przez mało zurbanizowane tereny leśne (Bory Dolnośląskie).
Odcinek ten został oddany do eksploatacji 15 maja 1875. W ten oto sposób połączenie kolejowe z Berlina do Wrocławia zostało skrócone o 30 km, i wynosiło 329 km. Linia skrótowa uzyskała status magistrali i głównego, najszybszego połączenia Berlina ze Śląskiem.
Opisywana magistrala kolejowa odgrywała olbrzymie znaczenie nie tylko dla wzmiankowanych miast. Od tego czasu najważniejsze pociągi pospieszne i sypialne z Berlina do Wrocławia i dalej do Opola, Katowic, Krakowa i Wiednia, a także w latach 1916-1918, tzw. "Pociąg Bałkański" (Balkanzug), rel. Berlin - Wrocław - Budapeszt - Belgrad -Stambuł – wprowadzony jako substytut Orient Expressu (którego kursowanie zawieszono z racji trwania I wojny świat.), kursowały drogą skrótową przez Żagań, Legnicę.
Kolejnym pozytywnym przełomem dla tej magistrali było wprowadzenie od 15 maja 1936 superszybkich pociągów (zespołów spalinowych) Latający Ślązak, relacji Berlin - Wrocław - Bytom, który osiągał prędkość maksymalną 160 km/h i należał do najszybszych w ówczesnym świecie (kursował do sierpnia 1939).
