Kulesze Kościelne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kulesze Kościelne
Panorama wsi Kulesze Kościelne
Panorama wsi Kulesze Kościelne
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat wysokomazowiecki
Gmina Kulesze Kościelne
Strefa numeracyjna (+48) 86
Kod pocztowy 18-208
Tablice rejestracyjne BWM
SIMC 0400372
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Kulesze Kościelne
Kulesze Kościelne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kulesze Kościelne
Kulesze Kościelne
Ziemia 53°00′57″N 22°30′20″E/53,015833 22,505556Na mapach: 53°00′57″N 22°30′20″E/53,015833 22,505556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Kulesze Kościelnewieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Kulesze Kościelne.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Pierwotna nazwa miejscowości Rokitnica pochodziła od przepływającej przez wieś rzeczki, dopływu Śliny. Kolejna, Kulesze-Rokitnica, względnie Kulesze-Kursztaki wywodzi się od przydomka założyciela, Kuleszy Kursztaka herbu Ślepowron.

W roku 1421 wzmiankowany Paweł z Kulesz[1]. Dwa lata później wymienia się Piotra, Dziersława i Wacława z Kulesz. Kulesza to niegdyś gęsta potrawa mączna. Miano to stało się też przydomkiem, a potem nazwiskiem rycerzy herbu Ślepowron, którzy osiedlili się tutaj na początku XV wieku. Prawdopodobnie pochodzili z Ziemi ciechanowskiej[2].

Wieś wymieniona w dokumencie z roku 1431. Jakub Kulesza właścicielem wsi w roku 1447. W posiadaniu Kuleszów do połowy wieku XVII[1].

W czasie popisu szlachty litewskiej z roku 1528 stawili się z końmi: Matys i Jan Michałowicze, Marcin i Stanisław Jakóbowicze, Jan Marcinowicz i syn jego Mikołaj, Stanisław Michałowicz i Piotr Augustynowicz, dziedzice Kulesz Rokitnicy.

W 1580 roku w Kuleszach Rokitnicy notowano Jana Kuleszę syna Michała, który dziedziczył na 19 włókach ziemi[2].

  • Kolejni właściciele (często częściowi):
    • Zalewscy Paluchowie, do końca wieku XVIII
    • Smólscy
    • Milewscy
    • Przeździeccy
    • Godlewscy[1]

W 1807 r. okolice Kulesz włączono do departamentu augustowskiego i powiatu tykocińskiego. W roku 1815 Kulesze znalazły się w województwie augustowskim, obwodzie łomżyńskim i powiecie tykocińskim. W roku 1827 miejscowość liczyła 8 domów i 33 mieszkańców.

Pod koniec XIX w. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wymienia Kulesze jako okolicę szlachecką w powiecie mazowieckim[3].

W roku 1883 określona jako wieś włościańska[1] Składały się na nią: kościół i zabudowania plebańskie oraz kilka chat zamieszkałych przez chłopów, poddanych plebańskich. Tu odbywały się lokalne targi.

Na początku wieku XX w Kuleszach osiedlili się Żydzi. Spis powszechny z 1921 r. wykazał 42 domy i 278 mieszkańców. Wśród nich notowano 185 osób wyznania mojżeszowego (177 z nich podało narodowość żydowską), 93 osoby podały wiarę katolicką, mieszkał tu również jeden Rosjanin.

W okresie międzywojennym funkcjonowały tu firmy handlowe i usługowe:

Budynek szkoły podstawowej i gimnazjum w w Kuleszach Kościelnych
  • cieślą był W. Łętowski
  • kowalstwem trudnili się: Bajkowski i B. Wajsbort
  • istniała piwiarnia W. Kociaka
  • sklepy spożywcze należały do: M. Cukrowicza, W. Karlińskiego, M. Kiwajko, A. Lwa, A. Malinowskiego i N. Wróbla
  • działały dwa wiatraki: J. Pianko i Franciszka Urbańskiego[2]

Historia parafii[edytuj | edytuj kod]

Parafia erygowana i jednocześnie konsekrowana przez biskupa łuckiego Jana w roku 1493. Pierwszy kościół parafialny pod wezwaniem śś. Bartłomieja, Mikołaja, Doroty, Katarzyny, Pawła Apostoła, Wawrzyńca i Michała Archanioła[1].

Historia szkolnictwa[edytuj | edytuj kod]

Dawniej szkoła w Kuleszach była jedynie przy kościele, chodziło do niej kilkadziesiąt dzieci[4]. Carska szkoła powszechna, w której uczono historii Rosji i języka rosyjskiego rozpoczęła działalność po powstaniu styczniowym. Pracował w niej jeden nauczyciel, kilkadziesiąt dzieci przychodziło na dwie zmiany[4]. Nauczyciele: Zygmunt Wojno (1868-1878), Wincenty Lorent (1878-1881), Albin Andruszkiewicz (1881), Teodozjusz Ulejczyk (1881-1882), Wincenty Bartling (1882), Feliks Czajkowski (1883-1890), ksiądz Wojciech Wyszyński (1886-1889), Tomasz Czajkowski (1889-1890), Andrzej Korpusow (1891-1894), Salomon Stanisławowicz (1895-1899), Ignacy Nowakowski (1900-1904), Kazimierz Goryn (1904), Jan Słoksintis (1905-1907), Mikołaj Sidorow (1907), Elżbieta Sokołowska z domu Pawłowa (1908-1909) i Marcin Symonajtis (1911-1914).

W roku 1922 uruchomiono tu polską, dwuklasową szkołę powszechną. Liczyła początkowo 106 uczniów. Rok później przekształcono ją w trzyklasową (170 uczniów). Z roku 1925 pochodzi informacja o nowym budynku szkolnym wybudowanym przez gminę.

Fronton i wieże miejscowego kościoła parafialnego w nocnej szacie

W 1930 r. gdy stan szkoły przekroczył 200 uczniów, przekształcono ją w pięcioklasową. Tuż przed II wojną światową uczęszczało do niej prawie 300 dzieci. Nauczyciele: Aleksander Skawski (do 1931 roku), Antonina Prebowa, Teoflin Wnorowski i Aleksander Snarski[2].

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość jest siedzibą gminy Kulesze Kościelne, a także parafii Kulesze Kościelne. We wsi znajduje się szkoła podstawowa i gimnazjum, urząd gminy, bank, stacja paliw oraz remiza strażacka OSP Kulesze Kościelne.

Dojazdy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Katalog zabytków sztuki, Województwo łomżyńskie, Pod redakcją M. Kałamajskiej-Saeed, Ciechanowiec, Zambrów, Wysokie Mazowieckie i okolice, PAN Instytut Sztuki, Warszawa 1986, str. 50-52
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Gmina Kulesze Kościelne :: Powiat Wysokomazowiecki :: Województwo podlaskie
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom IV, str. 861
  4. 4,0 4,1 Zespół Szkół w Kuleszach Kościelnych - strona internetowa

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]