Lotna (film)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy filmu z 1959 roku. Zobacz też: inne znaczenia tego terminu.
Lotna
Gatunek wojenny
Data premiery 27 września 1959
Kraj produkcji  Polska
Język polski
Czas trwania 85 min
Reżyseria Andrzej Wajda
Scenariusz Wojciech Żukrowski
Andrzej Wajda
Główne role Jerzy Pichelski
Adam Pawlikowski
Jerzy Moes
Mieczysław Łoza
Bożena Kurowska
Bronisław Dardziński
Muzyka Tadeusz Baird
Zdjęcia Jerzy Lipman
Scenografia Roman Wołyniec
Helena Krzyżanowska
Montaż Janina Niedźwiecka
Dystrybucja Zespół Filmowy Kadr

Lotna – polski film fabularny w reżyserii Andrzeja Wajdy z 1959.

Film jest adaptacją opowiadania Lotna Wojciecha Żukrowskiego wydanego w „Twórczości” nr 2/1945 i następnie w zbiorze opowiadań Z kraju milczenia 1946. Akcja filmu rozgrywa się w czasie kampanii wrześniowej 1939 roku. Tytułowa Lotna jest imieniem konia towarzyszącego szwadronowi polskich ułanów.

Film przedstawia wojnę obronną Polski w 1939 r., ironicznie traktując etos polskiego oręża. Wojsko jest ukazane jako dwa rozdzielne światy – szeregowych żołnierzy i oficerów. Szczególnie charakterystyczne dla wymowy filmu jest ukazanie jako symbolu – nie mającego miejsca w rzeczywistości – ataku polskiej kawalerii na czołgi. Jest to obraz stworzony w wersji filmowej, co jednak nie jest wierne z obrazem literackim stworzonym przez Żukrowskiego. Lotna to nie tylko opowieść o wojnie, o klęsce 1939 roku, to także odzwierciedlenie różnych zachowań ludzkich w określonych sytuacjach, to fascynacja tytułową Lotną, a więc pięknej urody klaczą, która swemu jeźdźcowi nie przynosi szczęścia. Ekranizacja Lotnej była jednym z pionierskich, pierwszym polskim filmem realizowanym na kolorowej[1] taśmie ORWO-kolor[2], przy jej kręceniu zabrakło taśmy i kilka ostatnich sekwencji nakręcono w kolorach czarno-białych. Dziś oglądany film z czarno-białą końcówką dodaje dramatyzmu wydarzeniom, które przedstawia. Według wspomnień córki Żukrowskiego, którą ten zabierał na plan zdjęciowy, podczas realizacji zdjęć jeden z pędzących koni zginął, nabiwszy się na wbitą w ziemię lancę.

W filmie wystąpił, jako jeden z odpoczywających w stajni żołnierzy, Wojciech Żukrowski wypowiadając jedną kwestię. Blizna przebiegająca mu ukośnie przez policzek jest śladem wcześniej odniesionych ran. W późniejszych filmach Andrzeja Wajdy, jeśli tylko to było możliwe, także pojawiali się autorzy ekranizowanej historii. Tak było w filmie Panny z Wilka, gdzie w epizodycznej roli wystąpił Jarosław Iwaszkiewicz, przechadzając się po ogrodzie, oraz w Kronice wypadków miłosnych, w której można było zobaczyć Tadeusza Konwickiego.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Film powiela oraz utrwala stereotypowy mit propagandy niemieckiej o nigdy nie mających miejsca szarżach polskiej kawalerii na niemieckie czołgi[3]. Podczas kampanii wrześniowej Polska wykorzystywała militarnie 11 brygad kawaleryjskich, które wyposażone były wówczas w nowoczesne karabiny przeciwpancerne „UR” oraz lekką artylerię np. armata przeciwpancerna Bofors 37 mm. Dzięki tej broni kawaleria nie miała potrzeby dokonywania samobójczych szarż na czołgi niemieckie. Konie służyły kawalerzystom jedynie do transportu i po dojechaniu na miejsce bitwy żołnierze walczyli spieszeni jak piechota wykorzystując przeciw czołgom posiadaną broń przeciwpancerną. Bezpośrednia szarża kawaleryjska była stosowana tylko wobec przemieszczającej się, nieokopanej i nieosłoniętej piechoty nieprzyjaciela (taktyka obejścia oddziałów nieprzyjaciela zamiast frontalnego ataku zastosowana była m.in. w bitwie pod Krojantami)[4][5][6].

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Przed „Lotną” kolorowe filmy powstałe po 1945 to filmy w reżyserii Leonarda Buczkowskiego: Przygoda na Mariensztacie (1953) (pierwszy kolorowy film polski), Sprawa pilota Maresza (1955) – realizowanych na materiałach KODAK.
  2. Produkcji NRD.
  3. Janusz Piekałkiewicz: Kalendarium wydarzeń II wojny światowej. Warszawa: Agencja Wydawnicza Morex, 1999, s. 83. ISBN 83-86510-78-1. Cytat: [...] Podczas całej kampanii wszakże nie miał miejsca ani jeden przypadek świadomie wykonanej szarży polskiej kawalerii na czołgi. Jeśli już była ona atakowana przez czołgi, jedyną jej szansą przetrwania był karkołomny galop w ich kierunku, tak by je jak najprędzej wyminąć.
  4. W czasie bitwy pod Krojantami dnia 1 września po szarży polskiej kawalerii okupionej małymi stratami na pole bitwy nagle wjechały niemieckie samochody pancerne uzbrojone w działka 20 mm dokonując masakry kawalerzystów. Następnego dnia na pole bitwy dotarli korespondenci włoscy, których Niemcy zapewnili, że Polacy atakowali czołgi. Fakt ten został wykorzystany przez niemiecką propagandę.
  5. Czy polska kawaleria atakowała czołgi? (1939-1940). polskiedzieje.pl. [dostęp 2009-08-25].
  6. Gilbert J. Mros: The Mythical Polish Cavalry Charge (ang.). W: Polish American Journal [on-line]. 07.2008. [dostęp 2009-08-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]