Katyń (film)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy filmu. Zobacz też: Katyń.
Katyń
Gatunek wojenny, dramat historyczny
Data premiery 17 września 2007
Kraj produkcji  Polska
Język polski, niemiecki, rosyjski
Czas trwania 125 minut
Reżyseria Andrzej Wajda
Scenariusz Andrzej Wajda
Przemysław Nowakowski
Władysław Pasikowski
Główne role Maja Ostaszewska
Artur Żmijewski
Paweł Małaszyński
Andrzej Chyra
Muzyka Krzysztof Penderecki
Zdjęcia Paweł Edelman
Scenografia Magdalena Dipont
Kostiumy Magdalena Biedrzycka
Andrzej Szenajch (mundury i militaria)
Montaż Milenia Fiedler
Rafał Listopad
Produkcja Michał Kwieciński
Dystrybucja Polska ITI Cinema
Budżet 15 000 000 PLN
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Andrzej Wajda na planie filmowym w Krakowie, listopad 2006
Tzw. „czornyj woron” („czarny kruk”) – replika mercedesa używanego przez NKWD do transportu więźniów
Ekshumacja ciał polskich oficerów zamordowanych przez NKWD w Katyniu, 1943
Ekshumacja ciał polskich oficerów zamordowanych przez NKWD w Katyniu, 1943

Katyń – polski film wojenny (dramat historyczny) z 2007 roku w reżyserii Andrzeja Wajdy, który przedstawia zbrodnię katyńską. Zdjęcia do filmu rozpoczęto 3 października 2006, a ukończono 9 stycznia 2007. Uroczysta premiera filmu odbyła się 17 września 2007 w Warszawie, w rocznicę agresji sowieckiej na Polskę w 1939 roku.

Tytuł roboczy filmu to: Post mortem. Opowieść katyńska, taki jak powieści filmowej Andrzeja Mularczyka, na podstawie której został nakręcony. Film został nominowany do Oscara 2007 w kategorii Najlepszy film nieanglojęzyczny[1].

Film zdobył główną nagrodę dla najlepszego polskiego filmu PNF Orły 2008 – w sumie twórcy filmu otrzymali najwięcej, bo 7 statuetek w różnych kategoriach. Magdalena Biedrzycka otrzymała Europejską Nagrodę Filmową za rok 2008 w kategorii Prix D’Excellence za kostiumy do tego filmu[2].

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Film przedstawia zbrodnię katyńską z dwóch perspektyw: kobiet, oczekujących na powrót swoich mężów, synów i ojców oraz z perspektywy samych internowanych oficerów, którzy nie tracąc nadziei, do końca wierzą w uwolnienia i szczęśliwy powrót do domu. Poznajemy losy rotmistrza Andrzeja (Artur Żmijewski), porucznika Jerzego (Andrzej Chyra), generała dywizji (Jan Englert), który do końca stara się podtrzymać na duchu pozostałych żołnierzy oraz porucznika pilota i konstruktora (Paweł Małaszyński), który w obozie przeżywa załamanie nerwowe. Wszyscy, prócz Jerzego, który ocaleje w niewyjaśniony sposób (gdy wszyscy są transportowani, on pozostaje), zginą w lesie katyńskim.

Jerzy po latach odnajduje się w szeregach Ludowego Wojska Polskiego, w którym służy w stopniu majora, jednak pobyt w „nowej” Polsce Ludowej okaże się dla niego za trudny – dręczony wyrzutami sumienia, nie potrafiąc kłamać w sprawie okrutnej zbrodni, popełni samobójstwo.

Drugi wiodący wątek to historia kobiet, które czekają na powrót oficerów do domu – żona rotmistrza Anna, matka rotmistrza Maria, żona generała Róża i dwie siostry porucznika pilota – Agnieszka oraz Irena. Po wojnie kobiety starają się walczyć z fałszem władzy komunistycznej i do końca mają wiarę w powrót mężczyzn do domu. Inna z nich staje się trybem nowego ustroju komunistycznego i w ten sposób realizuje nową państwowość, której elementem jest kłamstwo katyńskie.

Prawda historyczna jest przedstawiona w zakończeniu filmu. Drastycznie ukazano masową egzekucję na polskich oficerach, naturalistycznie przedstawiając rozstrzelanie przez NKWD głównych bohaterów wątku obozowego (generała, rotmistrza, porucznika pilota) oraz innych wojskowych.

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Twórcy filmu[edytuj | edytuj kod]

Informacje dodatkowe[edytuj | edytuj kod]

W październiku 2007 roku minister obrony Aleksander Szczygło wydał rozkaz, by każdy żołnierz Wojska Polskiego obowiązkowo obejrzał film Katyń[3].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • Oscar 2007
    • nominacja w kategorii Najlepszy film nieanglojęzyczny
  • Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Denver 2008
    • Nagroda Publiczności – Najlepszy Film
  • Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Waszyngtonie 2008
    • Nagroda Publiczności – Andrzej Wajda
  • Europejskie Nagrody Filmowe 2008
  • 33. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni 2008
    • Nagroda Bursztynowe Lwy (Za film o najwyższej frekwencji w minionym roku) – Michał Kwieciński
  • Złota Kaczka 2008
    • Najlepsze zdjęcia – Paweł Edelman
  • 11. ceremonia wręczenia Orłów
    • Najlepszy film
    • Najlepsza drugoplanowa rola kobieca – Danuta Stenka
    • Najlepsze zdjęcia – Paweł Edelman
    • Najlepsza muzyka – Krzysztof Penderecki
    • Najlepsza scenografia – Małgorzata Dipont
    • Najlepsze kostiumy – Magdalena Biedrzycka i Andrzej Szenajch
    • Najlepszy dźwięk – Jacek Hamela

Wydanie[edytuj | edytuj kod]

Omówienie filmu, po premierze w Rydze, 2008
Data Kraj Dystrybutor
21 września 2007
Polska
ITI Cinema
14 października 2007
Francja
KinoVista
15 lutego 2008
Niemcy
BETA
3 maja 2008 (Premiera TV)
14 kwietnia 2008 (Premiera kinowa)
Węgry
Second Region
4 czerwca 2008
Rumunia
Romanian Television
8 lipca 2008
Czechy
Urania s.r.o.
24 sierpnia 2008
Finlandia
Atlantic Film
11 października 2010
Belgia
Moviebank
7 listopada 2008
Argentyna
Beta
22 listopada 2007
Włochy
Movimento Film
12 grudnia 2008
Szwecja
Atlantic Film (DVD)
9 stycznia 2009
Dania
Atlantic Film
2 stycznia 2009
Grecja
Videorama
10 kwietnia 2009
Wielka Brytania
Artificial Eye
15 maja 2009
Chile
BETA / Universidad Católica

Ponadto film był rozpowszechniany w takich krajach jak: Słowacja, Austria, Łotwa, Bułgaria, Tajwan, Litwa, Brazylia oraz Iran w roku 2008; Norwegia, Ukraina, Japonia, USA, Słowenia, Australia w roku 2009[4].

W Chinach oficjalnie zabroniono wyświetlać i sprzedawać kopię filmu jako „niezgodną z punktem widzenia władz ChRL”, jednak są one dostępne w pirackich wersjach[5].

W Rosji film wyemitowano 2 kwietnia 2010 w telewizji Rossijskoje Tieleradio w kanale tematycznym Rossija K (oglądalność 1,5% widzów), a 11 kwietnia (dzień po katastrofie polskiego Tu-154 w Smoleńsku) w kanale Rossija 1 (oglądalność 4,4% widzów)[6]. Rossija 1 zgromadziło przed telewizory 2,8 mln telewidzów[7].

Po katastrofie w Smoleńsku i szerokiej relacji z tych wydarzeń w świecie wiele innych stacji telewizyjnych w różnych państwach wyraziło zainteresowanie emisją filmu[8].

Odbiór filmu[edytuj | edytuj kod]

Film od początku cieszył się poparciem władz i instytucji państwowych. Zebrał wiele pozytywnych recenzji. Pojawiły się także głosy krytyki.

Włoski dystrybutor filmu Movimento Film spotkał się z dużymi problemami wprowadzając obraz do włoskich kin. Jak powiedział w wywiadzie dla mediolańskiego dziennika „Il Giornale” Mario Mazzarotto pierwsze problemy miał już w Warszawie – odwoływano przedstawiciela TVP, który miał pertraktować koszty dystrybucji we Włoszech. Według Mazzarotto sam Wajda widział w jednym z państwowych dokumentów, podpisanych przez przedstawicieli władz, zdanie sugerujące, iż film będzie fiaskiem za granicą „z powodów politycznych”[9]. We Włoszech dzieła Wajdy nie chciano wyświetlać, szukając wytłumaczenia w dużej ilości filmów w okresie, w którym miał wejść na ekrany. Autor wspomnianego artykułu sugeruje jednak, iż prawdziwym powodem problemów z dystrybucją miało być prokomunistyczne nastawienie odpowiedzialnych za tę sferę życia kulturalnego na Półwyspie Apenińskim[9].

Filmu nie udało się pokazać na festiwalu filmowym w Wenecji, co zostało zauważone przez niektórych włoskich krytyków[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. PAP: „Katyń” nominowany do Oscara!. tvn24.pl, 2008-01-22.
  2. European Film Academy » Blog Archive » The Winners.
  3. tvn24.pl, PAP: Szczygło: Lepszy „Katyń” niż „Rambo 5". tvn24.pl, 2007-10-02.
  4. „Katyń” oficjalnie w kinach w Danii, Norwegii, Grecji, Francji.
  5. „Katyń” Wajdy na indeksie w Chinach. Władze: Nie zgadza się z naszą ideologią. wiadomosci.gazeta.pl, 2009-04-28. [dostęp 2009-12-28].
  6. Miliony widzów obejrzały film „Katyń” w Rosji (pol.). wirtualnemedia.pl, 2010-04-16. [dostęp 2010-04-16].
  7. 2,8. „Nowości”, 2010-04-17. 
  8. Światowe telewizje zainteresowane emisją filmu „Katyń” (pol.). wp.pl, 2010-04-13. [dostęp 2011-02-13].
  9. 9,0 9,1 Stefano Lorenzetto: Vi svelo perché in Italia mi impediscono di farvi vedere Katyn (wł.). www.ilgiornale.it. [dostęp 2009-04-19].
  10. Katyn, film clandestino E quello spot alle Coop celebrato a Venezia.. (wł.). www.ilgiornale.it. [dostęp 2009-04-19].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Katyń (film)