Marian Langiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marian Langiewicz
Marian Langiewicz
generał
Data i miejsce urodzenia 5 sierpnia 1827
Krotoszyn
Data i miejsce śmierci 10 maja 1887
Konstantynopol
Przebieg służby
Stanowiska od 9.01.1863 r. pułkownik woj. sandomierskiego, od 22.01.1863 r. dowódca w tzw. Kampanii Langiewicza, 11.03.1863-18.03.1863 dyktator powstania styczniowego
Główne wojny i bitwy Powstanie styczniowe
Wyprawa Garibaldiego na Sycylię
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Pieczęć Mariana Langiewicza jako dyktatora powstania styczniowego
Grób Mariana Langiewicza w Konstantynopolu

Marian Melchior Antoni Langiewicz (ur. 5 sierpnia 1827 w Krotoszynie, zm. 10 maja 1887 w Konstantynopolu)[1]generał i dyktator powstania styczniowego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczył się w Gimnazjum w Trzemesznie. Studiował prawo we Wrocławiu i Berlinie. Oficer artylerii armii pruskiej[2]. W 1860 brał udział w wyprawie Garibaldiego na Sycylię, gdzie odznaczył się męstwem i nieustępliwością. Był wykładowcą Polskiej Szkoły Wojskowej w Cuneo, gdzie stał się zajadłym przeciwnikiem Ludwika Mierosławskiego. Działał w organizacjach niepodległościowych we Włoszech. Był związany z politycznym ugrupowaniem Białych.

Przed wybuchem powstania z ramienia Komitetu Centralnego Narodowego sprowadzał do Polski karabiny z Niemiec i Belgii. Od 1862 przygotowywał w ramach Komitetu Centralnego powstanie w Polsce[3]. 9 stycznia 1863 mianowany przez Komitet Centralny pułkownikiem województwa sandomierskiego. Miał przeprowadzić koncentrację sił powstańczych w Górach Świętokrzyskich i na ich czele uderzyć na Warszawę. W styczniu 1863 przybył do obozu koło Wąchocka[4]. 22 stycznia jego zgrupowanie przypuściło trzy zwycięskie ataki na siły rosyjskie w Jedlni, Bodzentynie i w Szydłowcu (gdzie uczestniczył osobiście), rozpoczynając kampanię, zwaną przez historyków Kampanią Langiewicza. Na początku lutego 1863 roku uratowany z zasadzki rosyjskiej pod Kaliszem przez kilkunastu powstańców, wśród których był jego współpracownik Franciszek Nawrocki (Jakub Nawrot), który organizował oddziały powstańcze w okolicach Krotoszyna (Baszków, Konarzew)[5]. Mianowany dodatkowo naczelnikiem województwa krakowskiego[6]. W obozie w klasztorze w Wąchocku zgromadził 1400 ludzi, formując z nich oddziały jazdy, piechoty i służb. Założył tam kancelarię sztabową, ambulans, drukarnię i fabryczkę broni. Rosjanie rozpoczęli za nim pościg, uderzając w kilku miejscach jednocześnie. 11 lutego pobił Rosjan w bitwie pod Słupią, zdobywając 1000 karabinów i 8 dział. Jego siły stale rosły. W Małogoszczu Langiewicz połączył swoje siły z oddziałem idącym z Mazowsza. Miał teraz ponad 2500 żołnierzy. Tu też wydał 24 lutego 1863 bitwę przeważającym liczebnie Rosjanom. Dzięki sprawnemu dowodzeniu wyrwał się z okrążenia prawie bez poważniejszych strat, tracąc 300 zabitych i 2 armaty. Niechętny L. Mierosławskiemu, co wykorzystali poznańscy i galicyjscy działacze stronnictwa „Białych” i w marcu 1863 powołali go na dyktatora powstania, nadając mu stopień generała[7]. 11 marca 1863 roku w dworku w Goszczy ogłosił się[8] dyktatorem powstania. Tydzień później po bitwach pod Chrobrzem i Grochowiskami załamał się, opuścił teren walk[9] i przeszedł 19 marca do Galicji.

Aresztowany tegoż dnia przez Austriaków, przez dwa lata był więziony w twierdzy Josephstadt. W 1865 uwolniony, przebywał na emigracji w Anglii i Szwajcarii. Później wyjechał do Turcji, gdzie był przedstawicielem fabryk Kruppa[10]. Od 1867 służył w armii tureckiej jako Langie Bey. Sukcesów służbie w armii tureckiej nie odniósł. Żył w niedostatku i zapomnieniu. Zmarł w Konstantynopolu 10 maja 1887 i pochowany został na cmentarzu Haidar Pasha w Stambule wraz ze swoją żoną angielskiego pochodzenia Suzanne.

19 czerwca 1937 Minister Spraw Wojskowych nadał koszarom 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej w Krotoszynie imię Generała Mariana Langiewicza[11].

W Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie znajduje się jego szabla: angielska oficerska wz. 1857.

Przypisy

  1. Informacje dotyczące daty urodzenia i śmierci zostały zweryfikowane w Muzeum Regionalnym im. Hieronima Ławniczaka w Krotoszynie, gdzie przechowywany jest oryginalny odpis aktu chrztu Mariana Langiewicza.
  2. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 278.
  3. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 278.
  4. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 278.
  5. Muzeum Regionalne im. H. Ławniczaka w Krotoszynie, Potomek banity, A. Nawrocki, wyd. niepubl. Krotoszyn 1971
  6. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 278.
  7. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 278.
  8. Zdzisław Noga, Osadnictwo i krajobraz, ZZJPK w Krakowie 1997, ISBN 83-901471-7-3, s. 53.
  9. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 278.
  10. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 278.
  11. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 7 z 19.06.1937 r. poz. 90).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Ćwiek, Przywódcy powstania styczniowego. Sześć sylwetek, Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, Warszawa 1963.
  • Encyklopedia Polski, Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński, Kraków 1996.
  • Wojciech Kalwat, Bitwa pod Grochodziskami 18 marca 1863 r., z cyklu: „Chwała oręża polskiego” nr 19(40), „Rzeczpospolita” 2 grudnia 2006. (dodatek)
  • Włodzimierz Kwaśniewicz, Dzieje szabli w Polsce, Dom Wydawniczy Bellona, Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 2007.
  • Stanisław Strumph-Wojtkiewicz, Powstanie styczniowe, Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1973.
  • Henryk P. Kosk, Generalicja polska, t. 1, Wyd. Oficyna Wydawnicza Ajaks Pruszków 1998.