Marian Langiewicz

Marian Langiewicz
generał
Data i miejsce urodzenia	5 sierpnia 1827 Krotoszyn
Data i miejsce śmierci	10 maja 1887 Konstantynopol
Przebieg służby
Stanowiska	od 9.01.1863 r. pułkownik woj. sandomierskiego, od 22.01.1863 r. dowódca w tzw. Kampanii Langiewicza, 11.03.1863-18.03.1863 dyktator powstania styczniowego
Główne wojny i bitwy	Powstanie styczniowe Wyprawa Garibaldiego na Sycylię
Multimedia w Wikimedia Commons

Pieczęć Mariana Langiewicza jako dyktatora powstania styczniowego

Grób Mariana Langiewicza w Konstantynopolu

Marian Melchior Antoni Langiewicz (ur. 5 sierpnia 1827 w Krotoszynie, zm. 10 maja 1887 w Konstantynopolu) – generał i dyktator powstania styczniowego.

Życiorys

Uczył się w Gimnazjum w Trzemesznie. Studiował prawo we Wrocławiu i Berlinie. Oficer artylerii armii pruskiej. W 1860 brał udział w wyprawie Garibaldiego na Sycylię, gdzie odznaczył się męstwem i nieustępliwością. Był wykładowcą Polskiej Szkoły Wojskowej w Cuneo, gdzie stał się zajadłym przeciwnikiem Ludwika Mierosławskiego. Działał w organizacjach niepodległościowych we Włoszech. Był związany z politycznym ugrupowaniem Białych.

Przed wybuchem powstania z ramienia Komitetu Centralnego Narodowego sprowadzał do Polski karabiny z Niemiec i Belgii. Od 1862 przygotowywał w ramach Komitetu Centralnego powstanie w Polsce. 9 stycznia 1863 mianowany przez Komitet Centralny pułkownikiem województwa sandomierskiego. Miał przeprowadzić koncentrację sił powstańczych w Górach Świętokrzyskich i na ich czele uderzyć na Warszawę. W styczniu 1863 przybył do obozu koło Wąchocka. 22 stycznia jego zgrupowanie przypuściło trzy zwycięskie ataki na siły rosyjskie w Jedlni, Bodzentynie i w Szydłowcu (gdzie uczestniczył osobiście), rozpoczynając kampanię, zwaną przez historyków Kampanią Langiewicza. Mianowany dodatkowo naczelnikiem województwa krakowskiego. W obozie w klasztorze w Wąchocku zgromadził 1400 ludzi, formując z nich oddziały jazdy, piechoty i służb. Założył tam kancelarię sztabową, ambulans, drukarnię i fabryczkę broni. Rosjanie rozpoczęli za nim pościg, uderzając w kilku miejscach jednocześnie. 11 lutego pobił Rosjan w bitwie pod Słupią, zdobywając 1000 karabinów i 8 dział. Jego siły stale rosły. W Małogoszczu Langiewicz połączył swoje siły z oddziałem idącym z Mazowsza. Miał teraz ponad 2500 żołnierzy. Tu też wydał 24 lutego 1863 bitwę przeważającym liczebnie Rosjanom. Dzięki sprawnemu dowodzeniu wyrwał się z okrążenia prawie bez poważniejszych strat, tracąc 300 zabitych i 2 armaty. Niechętny L. Mierosławskiemu, co wykorzystali poznańscy i galicyjscy działacze stronnictwa "Białych" i w marcu 1863 powołali go na dyktatora powstania, nadając mu stopien generała. 11 marca 1863 roku w dworku w Goszczy ogłosił się dyktatorem powstania. Tydzień później po bitwach pod Chrobrzem i Grochowiskami załamał się, opuścił teren walk i przeszedł 19 marca do Galicji.

Aresztowany tegoż dnia przez Austriaków, przez dwa lata był więziony w twierdzy Josephstadt. W 1865 uwolniony, przebywał na emigracji w Anglii i Szwajcarii. Później wyjechał do Turcji gdzie był przedstawicielem fabryk Kruppa. Od 1867 służył w armii tureckiej jako Langie Bey. Sukcesów służbie w armii tureckiej nie odniósł. Żył w niedostatku i zapomnieniu. Zmarł w Konstantynopolu 10 maja 1887 i pochowany został na cmentarzu Haidar Pashaw Stambule wraz ze swoją żoną angielskiego pochodzenia Suzanne.

19 czerwca 1937 Minister Spraw Wojskowych nadał koszarom 56 Pułku Piechoty Wielkopolskiej w Krotoszynie imię Generała Mariana Langiewicza.

W Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie znajduje się jego szabla: angielska oficerska wz. 1857.

Bibliografia

• Zbigniew Ćwiek, Przywódcy powstania styczniowego. Sześć sylwetek, Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, Warszawa 1963.
• Encyklopedia Polski, Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński, Kraków 1996.
• Wojciech Kalwat, Bitwa pod Grochodziskami 18 marca 1863 r., z cyklu: „Chwała oręża polskiego” nr 19(40), „Rzeczpospolita” 2 grudnia 2006. (dodatek)
• Włodzimierz Kwaśniewicz, Dzieje szabli w Polsce, Dom Wydawniczy Bellona, Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 2007.
• Stanisław Strumph-Wojtkiewicz, Powstanie styczniowe, Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”, Warszawa 1973.
• Henryk P. Kosk, Generalicja polska t - 1, Wyd. Oficyna Wydawnicza Ajaks Pruszków 1998.

Linki zewnętrzne

• Odezwa generała Mariana Langiewicza uzasadniająca potrzebę dyktatury, ustanowienie Rządu Narodowego oraz wzywająca rodaków do walki z 10 III 1863 roku
• Raport generała Mariana Langiewicza z Głównej Kwatery w Słupii z 26 II 1863 r. opublikowany w „Wiadomości z Pola Bitwy” dnia 6 III 1863 roku
• Kwit z pieczęcią powstańczą i podpisem gen. Mariana Langiewicza z 23 I 1863 roku