Międzynarodowy Trybunał Karny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Członkowie MTK

Międzynarodowy Trybunał Karny, MTK (ang. International Criminal Court, ICC) – pierwszy w historii ludzkości stały sąd międzynarodowy powołany do sądzenia pojedynczych osób oskarżanych o popełnienie najcięższych zbrodni, które miały miejsce po 1 lipca 2002 roku. Siedzibą trybunału jest Haga. Powstał na podstawie przyjętego w nocy z 17 na 18 lipca 1998 Statutu Rzymskiego, wynegocjowanego po pięciu tygodniach obrad w siedzibie Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa ONZ (FAO) w Rzymie. Za przyjęciem Statutu głosowało 120 spośród 162 delegatów państw uczestniczących w konferencji. 7 państw odmówiło swojego podpisu pod dokumentem bądź nie ratyfikowało go - były to m. in. Stany Zjednoczone, Chiny, Indie i Izrael [1]. Rozpoczęcie funkcjonowania Trybunału nastąpiło po ratyfikacji i złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych przez przedstawicieli 60 krajów. Wstępnie zakładano, że nastąpi to do 31 grudnia 2000r.

Jurysdykcja[edytuj | edytuj kod]

MTK sądzi następujące zbrodnie:

  1. ludobójstwo (na podst. definicji zaczerpniętej z konwencji o ściganiu zbrodni ludobójstwa z 1948)
  2. zbrodnie przeciwko ludzkości (definicje zaczerpnięte ze statutów trybunałów: norymberskiego, haskiego dla byłej Jugosławii oraz trybunału w Arushy): dokonane w sposób systematyczny lub na wielką skalę, za poduszczeniem organizacji bądź grupy, morderstwa, eksterminacja, tortury, obracanie w niewolników, prześladowania z powodów politycznych, religijnych lub zinstytucjonalizowana dyskryminacja, deportacja ludności, gwałt, zmuszanie do prostytucji i wszelkie inne formy przemocy seksualnej [2]
  3. zbrodnie wojenne na podstawie: konwencji genewskich o ochronie ofiar wojny (1949) wraz z protokołami dodatkowymi (1977), deklaracje haskie o zakazie pocisków z gazami oraz rozszerzających się lub spłaszczających w ciele ludzkim (1899), IV konwencji haskiej o zasadach wojny lądowej (1907), protokołu o zakazie używania broni chemicznej i gazowej (1925)
  4. agresja (rozpatrywanie spraw z tego punktu jest zawieszone do czasu wypracowania jasnej definicji terminu "agresja") [3]

Trybunał może sądzić wyłącznie osoby fizyczne i tylko za czyny popełnione po wejściu w życie statutu lub po jego przyjęciu przez dane państwo.

Wśród zbrodni objętych jurysdykcją Trybunału w żadnym miejscu nie została wymieniona zbrodnia terroryzmu, chociaż można w drodze wykładni odpowiednich przepisów Statutu (art. 7 Statutu MTK) uznać, że stanowi ona szczególnego rodzaju przypadek zbrodni przeciwko ludzkości. Warto podkreślić, że zbrodnia terroryzmu celowo została pominięta w czasie negocjacji na konferencji rzymskiej, gdyż nie było zgodności co do definicji zbrodni terroryzmu między państwami. W obawie przed konfliktem mogącym udaremnić przyjęcie Statutu MTK, zrezygnowano z dyskusji nad zbrodnią terroryzmu. Należy pamiętać, że Statut MTK został wynegocjowany w 1998 r. czyli przed zamachami 11 września 2001.

Ze względu na to, że część państw, które podpisały Statut Rzymski, nie ratyfikowało go (USA, Izrael), lub też go w ogóle nie podpisało (Chiny, Rosja), [4] istnieje spore zagrożenie, że Międzynarodowy Trybunał Karny straci swój praktyczny sens. [5]

Aktualnie prokurator Trybunału (Luis Moreno Ocampo) prowadzi postępowanie w sprawie zbrodni objętych jurysdykcją Trybunału, które miały miejsce w Demokratycznej Republice Konga, w Ugandzie, w Republice Środkowoafrykańskiej i w Sudanie.

Trybunał jest uprawniony do sądzenia osób fizycznych, a nie państw. Misją Trybunału jest pociąganie do indywidualnej odpowiedzialności karnej tych osób, które są sprawcami najpoważniejszych przestępstw wymierzonych przeciwko międzynarodowej społeczności: zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości, ludobójstwa i w przyszłości także zapewne zbrodni agresji. [6] MTK ma funkcjonować jako trybunał stały i uniwersalny, by w przyszłości nie musiały być powoływane trybunały specjalne.

Skład[edytuj | edytuj kod]

Philippe Kirsch, prezydent Trybunału w latach 2003-2009

W lutym 2003 wybrano pierwszych 18 sędziów Trybunału, którymi zostali:

Kandydowała także Polka, prof. Eleonora Zielińska, jednak nie została wybrana.

W marcu 2003 pierwszym prezydentem Trybunału został P. Kirsch, a jego zastępczyniami A. Kuenyehia (pierwszy wiceprezydent) i E. Odio Benito (drugi wiceprezydent).

W kwietniu 2003 prokuratorem Trybunału został Argentyńczyk Luis Moreno-Ocampo.

Prezydenci i wiceprezydenci Trybunału[edytuj | edytuj kod]

  • 2006-2009
    • prezydent Philippe Kirsch
    • I wiceprezydent Akua Kuenyehia
    • II wiceprezydent Rene Blattmann

Kadencje sędziowskie w Trybunale[edytuj | edytuj kod]

Procedura[edytuj | edytuj kod]

Prawo kierowania spraw do Trybunału mają:

Rada Bezpieczeństwa może na 12 miesięcy zablokować każde postępowanie, z możliwością przedłużenia tego okresu nieograniczoną liczbę razy. Państwo przystępujące do statutu może przez 7 lat nie uznawać jurysdykcji trybunału w odniesieniu do zbrodni wojennych. Trybunał działa zgodnie z zasadami norymberskimi. Maksymalna możliwa kara to 30 lat pozbawienia wolności lub kara dożywotniego pozbawienia wolności. W przypadku odmowy współpracy ze strony państwa, Trybunał może poskarżyć się na nie zgromadzeniu państw-stron statutu rzymskiego lub Radzie Bezpieczeństwa (ale tylko jeśli to ona wniosła daną sprawę).

Finansowanie[edytuj | edytuj kod]

ICC jest finansowany przez państwa, które przynależą do Statusu Rzymskiego. Suma wpłacana przez poszczególne państwa jest ustalana w ten sam sposób jak w przypadku ONZ:[7] każdy kraj wpłaca kwotę odpowiednią do jego możliwości, na podstawie dochodów oraz populacji. Maksymalna ilość jaką może wpłacić pojedyncze państwo jest ograniczona do 22% całości budżetu ICC. W 2008 Japonia wniosła taką kwotę.

W 2007 ICC wydatkował 80,5 mln €, a Zgromadzenie Państw Członkowskich zaaprobowało budżet w wysokości 90 382 100 € na rok 2008 i 101 229 900 € na rok 2009. We wrześniu 2008 w ICC zatrudniał 571 osób z 83 państw.[8]

W związku z wydatkowaniem ogromnych funduszy na działanie ICC jest on obiektem częstej krytyki z powodu małej jego skuteczności i braku możliwości ujęcia wielu spośród ściganych listem gończym wydanym przez Międzynarodowy Trybunał Karny.

Organy[edytuj | edytuj kod]

  • Prezydium

Organ kolegialny, składa się z prezesa i dwóch wiceprezesów. Wybierani przez sędziów trybunału bezwzględną większością głosów. Kadencja członków Prezydium wynosi 3 lata, chyba że wcześniej skończy się ich kadencja sędziowska. Głównym zadaniem Prezydium jest prawidłowe administrowanie pracą trybunału.

  • Wydział Przygotowawczy
  • Wydział Orzekający
  • Wydział Odwoławczy
  • Urząd Prokuratora

Na czele urzędu stoi prokurator. Może powołać dwóch wiceprokuratorów. Nie mogą być obywatelami tego samego państwa. Wybierani bezwzględną większością głosów przez zgromadzenie państw stron na 9 letnią kadencję. W swoich działaniach prokurator powinien być niezależny od państw stron. Do jego najważniejszych zadań należy: - przyjmowanie informacji i zawiadomień o zbrodniach podlegających jurysdykcji trybunału - badanie i weryfikacja tych informacji - prowadzenie postępowania przygotowawczego

Przeciwwagę dla uprawnień prokuratora stanowią uprawnienia izby przygotowawczej, zatwierdzającej określone czynności Prokuratora

  • Sekretariat

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Europa nr 5/98, dwumiesięcznik, Wydawnictwo Naukowe PWN SA Warszawa, ISSN 1429-6608, str. 28
  2. Thiery de Montbrial "Będzie trudno o legitymację", Europanr 5/98, dwumiesięcznik, Wydawnictwo Naukowe PWN SA Warszawa, ISSN 1429-6608, str. 31
  3. W roku 2010 odbyła się w Kampali (Uganda) pierwsza Konferencja Przeglądowa Statutu Rzymskiego. Państwa - strony Statutu przyjęły na niej dwie poprawki do Statutu : pierwsza z nich dotyczy definicji zbrodni agresji i zasad wykonywania jurysdykcji przez MTK wobec tej zbrodni, druga rozszerza niektóre definicje zbrodni wojennych na konflikty o charakterze niemiędzynarodowym. Tekst angielski obu projektów : Amendments to the Rome Statute of the International Criminal Court on the crime of aggression, Amendments to article 8 of the Rome Statute. Opinia do ustawy o ratyfikacji poprawek do Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, sporządzonego w Rzymie dnia 17 lipca 1998 r., przyjętych podczas konferencji rewizyjnej w Kampali (rezolucje nr 5 i 6) w dniach 10 i 11 czerwca 2010 r. (Kancelaria Sejmu, Warszawa, 26 lutego 2014 r.), Zgoda na ratyfikację Rezolucji nr 5 i 6 do Rzymskiego Statutu MTK
  4. Międzynarodowy Trybunał Karny (strona dr. Marka Migalskiego)
  5. Międzynarodowy Trybunał Karny (strona MSZ)
  6. Międzynarodowy Trybunał Karny (strona Ośrodka Informacji ONZ w Warszawie)
  7. Resolution ICC-ASP/6/Res.4 - Part III – Resolutions and recommendations adopted by the Assembly of States Parties. [dostęp 15-05-2012].
  8. "Report on the activities of the Court". [dostęp 15-05-2012].