Görlitz
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: odnośniki w sekcji Zobacz też włączyć do artykułu. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Görlitz Zhorjelc |
|||
|
|||
| Państwo |  Niemcy |
||
| Kraj związkowy | Saksonia | ||
| Powiat | Görlitz | ||
| Powierzchnia | 67,22 km² | ||
| Populacja (31 grudnia 2011) • liczba ludności • gęstość |
55 350 832 osób/km² |
||
| Wysokość | 199 m n.p.m. | ||
| Kod pocztowy | 02826–02829 | ||
| Numer kierunkowy | 03581 | ||
| Tablice rejestracyjne | GR | ||
| Adres urzędu miasta | Untermarkt 6/8, 02826 Görlitz | ||
| Burmistrz | Siegfried Deinege | ||
|
Położenie na mapie Saksonii
  Görlitz
Zhorjelc |
|||
|
Położenie na mapie Niemiec
 Görlitz
Zhorjelc |
|||
 51°09′N 14°59′E / 51.15, 14.983333333333Na mapach: 51°09′N 14°59′E / 51.15, 14.983333333333 |
|||
Położenie na mapie powiatu |
|||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Portal  Niemcy |
|||
Görlitz ([ˈgœʁlɪts]; górnołuż. Zhorjelc, wym. [ˈzhorʲɛlts]; czes. Zhořelec, wym. [ˈzhor̝ɛlɛts]; pol. Zgorzelec, pol. hist. Zgorzelice) – miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Saksonia, siedziba powiatu Görlitz. Do 31 lipca 2008 Görlitz było miastem na prawach powiatu.
Położone jest nad Nysą Łużycką na granicy z Polską, w Łużycach Górnych. Jest najbardziej wysuniętym na wschód miastem Niemiec[1], szóste co do wielkości miasto Saksonii - po Lipsku, Dreźnie, Chemnitz, Zwickau i Plauen. Siedziba biskupów: ewangelickiego i katolickiego. Dawniej tworzyło jedno miasto wraz ze Zgorzelcem, dzisiejszym miastem położonym w województwie dolnośląskim. Görlitz jest jednym z niewielu niemieckich miast tej wielkości niezniszczonych podczas II wojny światowej, a co za tym idzie posiadających niezaburzony układ przestrzenny i zabytki ze wszystkich epok historycznych.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Kalendarium:
- na przełomie X i XI w. gród Serbołużyczan zajęty i włączony do Polski wraz z Łużycami przez Bolesława I Chrobrego; po jego śmierci przejściowo pod panowaniem margrabiów brandenburskich, następnie Czech
- 1076 - osada wraz ze wschodnią częścią Górnych Łużyc przyłączona do Czech
- 1131 - powstał gród nad Nysą Łużycką z polecenia czeskiego księcia Sobiesława
- ok. 1215 - prawa miejskie
- 1319-1329 – miasto pod panowaniem śląskiego Piasta Henryka I Jaworskiego, miasto zostaje włączone do księstwa jaworskiego
- 1346-1815 miasto-członek górnołużyckiego Związku Sześciu Miast.
- 1377 - powstało oddzielne księstwo Görlitz (Herzogtum Görlitz) utworzone przez króla czeskiego i cesarza niemieckiego Karola IV
- 1466 - pod panowaniem króla węgierskiego Macieja Korwina
- 1618-1648 - zniszczenia w czasie wojny trzydziestoletniej
- 1635-1815 - z Łużycami Górnymi we władaniu książąt saskich
- 1815 - po kongresie wiedeńskim włączony został do Prus i stał się częścią prowincji Śląsk (Provinz Schlesien)
- od 1848 połączenie kolejowe z Węglińcem, od 1865 z Lubaniem i Jelenią Górą
- w 1919 roku z wyniku podziału prowincji Śląsk na dwie mniejsze prowincje, stał się częścią prowincji Dolny Śląsk (Provinz Niederschlesien)
- w czasie II wojny światowej 1939–45 obóz dla jeńców — podoficerów i szeregowych różnej narodowości (Stalag VIII A Görlitz), przez który przeszło ponad 44 tys. osób (zginęło kilka tysięcy jeńców, głównie radzieckich i włoskich)
- kwiecień 1945 - zacięte walki o sforsowanie Nysy Łużyckiej
- na mocy postanowień konferencji poczdamskiej Nysa Łużycka stała się rzeką graniczną, a prawobrzeżna część miasta włączona w obszar Polski i nadano jej nazwę Zgorzelice (obecnie Zgorzelec)
Do 1945 Zgorzelec stanowił przedmieście Görlitz. Na początku maja 1945, Niemcy zniszczyli most staromiejski Zgorzelec-Görlitz, odbudowany w 2004 roku. Władze obu miast podpisały 8 lipca 2003 deklarację o utworzeniu Europa-Miasto (niem. Europastadt), w Görlitz działa spółka promująca miasto o nazwie Europastadt Görlitz/Zgorzelec GmbH[2]. Miasta Görlitz i Zgorzelec ubiegały się wspólnie o przyznanie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury, tytułu nie uzyskały. W 2009 Narodowodemokratyczna Partia Niemiec protestowała przeciwko imigracji Polaków używając m.in. plakatów "Zatrzymać polską inwazję".
Demografia [edytuj]
Miasto zamieszkuje 55 957 mieszkańców (31 grudnia 2009).
Zabytki [edytuj]
Görlitz jest jednym z niewielu niemieckich miast tej wielkości niezniszczonych podczas II wojny światowej, a co za tym idzie posiada niezaburzony układ przestrzenny i zabytki ze wszystkich epok historycznych:
- Święty Grób (Heiliges Grab) z 1504 roku – replika grobu Jezusa Chrystusa
- kościół św. Piotra i Pawła (St. Peter und Paul) z XV wieku
- kościół św. Mikołaja (Nikolaikirche ) z XII wieku
- kościół św. Trójcy (Dreifaltigkeitskirche) z lat 1234-1245
- Stary Ratusz z XVI wieku
- wieże Dicker Turm, Reichenbacher Turm i Nikolaiturm, brama Nikolaizwinger, baszta Ochsenbastei, barbakan Kaisertrutz – pozostałości średniowiecznych fortyfikacji
- Kościół Mariacki (Frauenkirche) z 1473 roku
- zamek wodny Tauchritz z 1306 roku
- budynek Waidhaus z XIII wieku
- budynek Schönhof z 1526 roku, siedziba Muzeum Śląskiego (Das Schlesische Museum)
- Dworzec Główny z 1846 roku
- wiadukt kolejowy z 1847 roku
- kościół św. Krzyża (Heilig-Kreuz-Kirche) z 1853 roku
- dom towarowy Straßburg-Passage z 1887 roku
- fontanna Muschelminna z 1887 roku
- katedra św. Jakuba (St.-Jakobus) z 1900 roku
- kościół luterański (Lutherkirche) z 1901 roku
- Nowy Ratusz z 1903 roku
- kościół Ducha Świętego (Heilig-Geist)
- synagoga z 1911 roku
- dom towarowy Hertie-Kaufhaus z 1913 roku
Transport [edytuj]
Görlitz leży na europejskim szlaku komunikacyjnym. W pobliżu miasta przebiega trasa europejska E40 oraz autostrada A4, która łączy się z polską autostradą A4.
W mieście znajduje się stacja kolejowa Görlitz. W skład komunikacji miejskiej wchodzą system tramwajowej.
Współpraca [edytuj]
Osoby urodzone w Görlitz [edytuj]
- Michael Ballack - niemiecki piłkarz
- Jens Jeremies - niemiecki piłkarz
Przypisy
- ↑ Moritz Fahrner: Görlitz – östlicher geht's nicht in Deutschland (niem.). Die Welt, 2010-10-27. [dostęp 2012-09-11].
- ↑ Die Europastadt GörlitzZgorzelec GmbH (niem.). [dostęp 2012-09-11].
Bibliografia [edytuj]
- Praca zbiorowa, Piękno saksońskich miast, TMGS, Drezno
- Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen, Kamenz, 2009
- Christoph Waack, Peter Haslinger (red.): Historisch-topographischer Atlas schlesischer Städte / Historyczno-topograficzny atlas miast śląskich. T. 1: Görlitz/Zgorzelec. Marburg/Wrocław: Herder-Institut, 2010. ISBN 978-3-87969-361-0. (niem. • pol.)
Zobacz też [edytuj]
- 19 Pułk Piechoty im. von Courbiére'a (2 Poznański)
- Biskupi Görlitz
- Dolnośląska Droga św. Jakuba
- Euroopera
- Hochschule Zittau/Görlitz
- Tramwaje w Görlitz
- Waggonbau Görlitz
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Zgorzelice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIV (Worowo – Żyżyn) z 1895 r.
- oficjalna strona internetowa miasta Görlitz (niem.)
- widoki na most staromiejski (niem. • pol.)
- sześcienne panoramy różnych części miasta (niem.)
- Cmentarz żydowski
- Historia i rozwój podwójnego miasta Görlitz/Zgorzelec w Historyczno-topograficznym atlasie miast śląskich (niem. • pol.)
|
||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||
