Order Krzyża Niepodległości

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Order Krzyża Niepodległości
Awers
Awers Krzyża I Klasy
Awers
Awers Krzyża II Klasy
Baretka
Baretka Krzyża I Klasy
Baretka
Baretka Krzyża II Klasy
Ustanowiono 5 sierpnia 2010
Dewiza BOJOWNIKOM NIEPODLEGŁOŚCI
Wielkość 52 × 52 mm (I Klasa)
42 × 42 mm (II Klasa)
Wydano 27 (do końca lutego 2013)
Powyżej Order Krzyża Wojskowego
Poniżej Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej
Powiązane Krzyż Niepodległości
Krzyż Wolności i Solidarności
Rysunek I i II klasy orderu

Order Krzyża Niepodległości (OKN)piąte w kolejności polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane osobom, które w latach 1939–1956 jako ochotnicy lub podejmując się służby ponad wymaganą od nich miarę położyły zasługi w obronie niepodległości Państwa Polskiego. Zostało ustanowione ustawą z dnia 5 sierpnia 2010 i jest kontynuacją ustanowionego 29 października 1930 Krzyża Niepodległości.

Order dzieli się na dwie klasy:

  • klasa I – Krzyż z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości – noszony na szyi na wstędze o szerokości 45 mm,
  • klasa II – Krzyż Orderu Krzyża Niepodległości – noszony na lewej piersi na wstążce o szerokości 40 mm.

Na straży honoru Orderu stoi Kapituła Orderu Krzyża Niepodległości składająca się z Kanclerza Orderu i pięciu członków Kapituły, powoływanych na pięć lat spośród Kawalerów Orderu przez Prezydenta RP.

Prezydent Bronisław Komorowski 24 kwietnia 2013 r. wręczył nominacje powołanym do pierwszej Kapituły[1]. W jej skład weszli:

  • prof. Jerzy Józef Kruppé – Kanclerz Orderu, Kawaler OKN I Klasy,
  • Anna Krystyna Reszuto – Zastępca Kanclerza Orderu, Dama OKN II Klasy,
  • Andrzej Budziszewski – Sekretarz Kapituły, Kawaler OKN II Klasy,
  • Bohdan Janusz Bzowski – członek Kapituły, Kawaler OKN II Klasy,
  • Zbigniew Ryszard Gwiazda – członek Kapituły, Kawaler OKN II Klasy,
  • Zbigniew Konstanty Tomankiewicz – członek Kapituły, Kawaler OKN II Klasy.


Geneza[edytuj | edytuj kod]

W dniu 5 marca 2010 roku do Laski Marszałkowskiej wpłynął poselski projekt ustawy o wznowieniu Krzyża Niepodległości oraz o ustanowieniu Krzyża Wolności i Solidarności, przygotowany przez Krakowski Komitet Krzyża Solidarności[2]. 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku zginęło 5 z 31 posłów wnoszących projekt ustawy do Sejmu (Grażyna Gęsicka, Przemysław Gosiewski, Maciej Płażyński, Krzysztof Putra i Zbigniew Wassermann) oraz 2 wspierających go wysokich urzędników państowych (Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Janusz Krupski i Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Janusz Kurtyka)[3], co jednak nie wstrzymało dalszych prac w Sejmie. Po otrzymaniu opinii Biura Analiz Sejmowych[4] podkomisja, do której został skierowany projekt ustawy, opracowała na podstawie wniesionego projektu ustawę o zmianie ustawy o orderach i odznaczeniach[5] oraz przyjętą przez Sejm 24 czerwca 2010 r. uchwałę w sprawie przywrócenia Krzyża Niepodległości i ustanowienia Krzyża Wolności i Solidarności. Ustawa została uchwalona na posiedzeniu 5 sierpnia 2010 r., po czym 9 sierpnia 2010 r. została przekazana do podpisu Prezydentowi RP. Prezydent Komorowski złożył swój podpis 13 sierpnia 2010 roku[6]. Ustawa została opublikowana w Dzienniku Ustaw w dniu 25 sierpnia 2010 z mocą obowiązującą od dnia 9 września 2010 roku. Krzyż Niepodległości powrócił w formie dwuklasowego Orderu Krzyża Niepodległości. Wzór wznowionego Krzyża Niepodległości został wprowadzony rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 15 listopada 2010 roku i zamieszczony w Dzienniku Ustaw z 2010 r. nr 221 poz. 1448.

Zasady nadawania[edytuj | edytuj kod]

  • Krzyż z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości – nadawany jest osobom, które walczyły z bronią w ręku o niepodległość i suwerenność Ojczyzny z niezwykłym poświęceniem lub walką tą kierowały,
  • Krzyż Orderu Krzyża Niepodległości – nadawany jest osobom, które przez dłuższy okres lub w sytuacji skrajnego zagrożenia broniły niepodległości i suwerenności Ojczyzny, walczyły o jej odzyskanie lub podtrzymywały funkcjonowanie instytucji i tradycji Rzeczypospolitej Polskiej.

Insygnia[edytuj | edytuj kod]

Odznaką Orderu Krzyża Niepodległości jest krzyż równoramienny, złocony, o ramionach w przekroju spłaszczonego ośmioboku, poszerzonych na końcach, połączonych pośrodku prostopadłościanem. Ramiona krzyża pokryte są ciemnoniebieską emalią ze złoconym paskiem przez środek. Na ramionach poziomych jest wyryty dwudzielny napis BOJOWNIKOM NIEPODLEGŁOŚCI. W środku krzyża wyryty stylizowany wizerunek Orła Białego. Odwrotna strona Krzyża jest gładka. Na górnym ramieniu Krzyża znajduje się ruchome, ażurowe, złocone zawieszenie. W klasie I Orderu na zawieszeniu umieszczone są dwa skrzyżowane miecze złocone, z ostrzami skierowanymi ku górze. W klasie II zawieszenie jest bez mieczy. Wymiar krzyża bez zawieszenia w klasie I wynosi 52 mm, w klasie II – 42 mm.

W klasie I krzyż zawieszony jest na wstędze ciemnoniebieskiej szerokości 45 mm ze złotymi paskami szerokości 8 mm wzdłuż boków, w odległości 3 mm od krawędzi wstęgi; pośrodku złotych pasków czerwony prążek szerokości 2 mm. W klasie II krzyż zawieszony jest na ciemnoniebieskiej wstążce szerokości 40 mm ze złotymi paskami szerokości 8 mm wzdłuż boków, w odległości 3 mm od krawędzi wstęgi; pośrodku złotych pasków czerwony prążek szerokości 2 mm.

Baretki sporządza się ze wstążki Orderu, przy czym w klasie I dodatkowo umieszcza się na niej rozetkę na złotej podkładce.

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy Ordery Krzyża Niepodległości zostały nadane w lutym 2013 r. i wręczone 28 lutego 2013 podczas uroczystości upamiętniającej Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”[7][8][9].

  • Kawalerowie i Damy Krzyża z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości (I Klasy)

Za wybitne zasługi poniesione w walce z bronią w ręku o suwerenność i niepodległość Państwa Polskiego w latach 1939-1956.

Lp. Imię i nazwisko Data nadania Uwagi
1. Józef Bojarski 2013-02-15[10]
2. Zenon Kołodziejczyk
3. Jerzy Józef Kruppe
4. Waldemar Jerzy Nowakowski
5. Marek Szwarc
6. Jerzy Krupa 2013-02-19[11]
7. Jan Łuć
8. Jan Ostański
9. Jadwiga Bałabuszko-Sławińska lipiec 2013[12]
10. Janina Borkowska
11. Zenon Borysiewicz
12. Stanisław Grądzki
13. Henryk Płocienniczak
14. Barbara Podgórska
15. Hanna Stadnik
16. Wieńczysław Józef Wagner 2013-08-01[13] pośmiertnie
  • Kawalerowie i Damy Krzyża Orderu Krzyża Niepodległości (II Klasy)

Za wybitne zasługi w obronie niepodległości i suwerenności Państwa Polskiego w latach 1939-1956.

Lp. Imię i nazwisko Data nadania Uwagi
1. Stanisława Biłobran 2013-02-15[10]
2. Andrzej Budziszewski
3. Bohdan Janusz Bzowski
4. Henryk Czerwiński
5. Henryk Dziudek
6. Zbigniew Andrzej Fijałkiewicz
7. Zbigniew Ryszard Gwiazda
8. Tadeusz Janas
9. Zdzisław Edward Męciński
10. Danuta Olbrych
11. Anna Krystyna Reszuto
12. Zofia Rus
13. Zbigniew Konstanty Tomankiewicz
14. Szczepan Wójcicki
15. Jerzy Zalewski
16. Edward Jerzy Dąbrowski 2013-02-19[11]
17. Józef Ejsmont
18. Edward Kurdziołek
19. Bogusław Henryk Noworolski
20. Hanna Bornińska lipiec 2013[12]
21. Hanna Teschich
22. Barbara Zawirska-Roefler
Statystyki

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2014 r. - luty 2014)[14]:

Rok 2014 I klasa
Krzyż z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości
II klasa
Krzyż Orderu Krzyża Niepodległości
Razem
styczeń 0 0 0
luty 3 12 15
marzec - - -
kwiecień - - -
maj - - -
czerwiec - - -
lipiec - - -
sierpień - - -
wrzesień - - -
październik - - -
listopad - - -
grudzień - - -
Razem 3 12 15


Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2013 r.)[15]:

Rok 2013 I klasa
Krzyż z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości
II klasa
Krzyż Orderu Krzyża Niepodległości
RAZEM
Razem 25 44 69

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]