Piątkowy system liczbowy
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Piątkowy system liczbowy – pozycyjny system liczbowy, w którym podstawą jest liczba 5. Do zapisu liczb potrzebne jest 5 cyfr: 0, 1, 2, 3 i 4.
Spis treści |
Występowanie [edytuj]
Znane są języki[1] w których liczebniki oparte są na systemie piątkowym. Przykładami mogą być Gumatj, Nunggubuyu[2], Kuurn Kopan Noot[3] i Saraveca. Wśród tych języków jedynie Gumatj jest prawdziwie piątkowy, czyli liczba 25 jest grupą wyższą po 5. Liczebniki Gumatj przedstawia następująca tabelka:[2]
| Wartość | Liczebnik |
|---|---|
| 1 | wanggany |
| 2 | marrma |
| 3 | lurrkun |
| 4 | dambumiriw |
| 5 | wanggany rulu |
| 10 | marrma rulu |
| 15 | lurrkun rulu |
| 20 | dambumiriw rulu |
| 25 | dambumirri rulu |
| 50 | marrma dambumirri rulu |
| 75 | lurrkun dambumirri rulu |
| 100 | dambumiriw dambumirri rulu |
| 125 | dambumirri dambumirri rulu |
| 625 | dambumirri dambumirri dambumirri rulu |
System bi-piątkowy [edytuj]
Często występuje sytuacja, że system piątkowy jest podsystemem innego systemu o wyższej podstawie.
- Dziesiętny system liczbowy w językach wolof i khmerski, oraz dwudziestkowy system liczbowy w języku nahualt i cyfrach Majów.
- Rzymski system zapisywania liczb w specyficzny sposób wyróżnia liczby 1, 5, 10, i 50, które zapisywane są jako I, V, X, i L odpowiednio.
- Jednostki walut są zwykle częściowo lub całkowicie bi-piątkowe.
- Chiński i japoński abakus używa systemu bi-piątkowego do systemu dziesiątkowego aby ułatwiać obliczenia.
Przypisy
- ↑ Harald Hammarström, Rarities in Numeral Systems: "Bases 5, 10, and 20 are omnipresent." DOI:10.1515/9783110220933.1
- ↑ 2,0 2,1 John Harris. Facts and fallacies of aboriginal number systems. „Work Papers of SIL-AAB Series B”. 8, s. 153–181, 1982.
- ↑ Dawson, J. "Australian Aborigines: The Languages and Customs of Several Tribes of Aborigines in the Western District of Victoria (1881), p. xcviii.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Quinary Base Conversion (ang.) - konwertuje również ułamki
