Rozmaryn lekarski
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Rozmaryn lekarski | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | jasnotowce |
| Rodzina | jasnotowate |
| Rodzaj | rozmaryn |
| Gatunek | rozmaryn lekarski |
| Nazwa systematyczna | |
| Rosmarinus officinalis L. Sp.Pl.2,1753 |
|
| Synonimy | |
|
R. perrietii Gandoger, R. rigidus, R. platyphyllus Gandoger Jordan & Fourr. R. serotinus Loscos, R. tenuifolius Jordan & Fourr |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis ) – gatunek krzewu, należący do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae Lindl.). Występuje w stanie dzikim w rejonie Morza Śródziemnego: Azory, Madera, Wyspy Kanaryjskie, Algieria, Maroko, Tunezja, Cypr, Turcja, dawna Jugosławia, Grecja, Włochy, Francja, Portugalia, Hiszpania[2]. Jest uprawiany w wielu krajach świata.
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Aromatyczny, wiecznie zielony krzew o wysokości do 2 m.
- Łodyga
- Czterokancista, drewniejąca w drugim roku.
- Liście
- Równowąskolancetowate, skórzaste, brzegiem podwinięte, na wierzchu ciemnozielone, spodem kutnerowate.
- Kwiaty
- Niebieskie lub różowe z odcieniami, o dwuwargowym, dzwonkowatym. 5-ząbkowym kielichu. Korona owłosiona z 2-łatkową wargą górną i 3-łatkową dolną; środkowa warga dolnej wargi jest odgięta i mocno wklęsła. W środku 2 pręciki i 1 słupek. Roślina miododajna, owadopylna.
- Owoc
- Rozłupnia.
[edytuj] Zastosowanie
- Roślina uprawna. Uprawiano ją już w starożytnym Rzymie, Egipcie i Grecji. Obecnie do największych producentów należą Francja, Hiszpania, Włochy, Grecja i Meksyk.
- Roślina lecznicza: zawiera olejki – cyneol, pinen, cymen, borneol.
- Działanie: odkażające, pobudzające, wzmacnia pamięć.
- Sztuka kulinarna: roślina przyprawowa, używana głównie w kuchni hiszpańskiej, bałkańskiej, meksykańskiej do mięs, wędlin i sosów. Kwiaty dodaje się do sałatek, a kandyzowanymi ozdabia się potrawy. Łodyga może być używana jako szpikulec do szaszłyków – nadaje im niepowtarzalny zapach i smak.
- Z liści otrzymuje się antyseptyczny środek do mycia przyborów w łazience, a dodane do kąpieli pobudzają krążenie krwi.
- Roślina ozdobna. W Polsce jest uprawiany w doniczkach jako roślina pokojowa. Jest to "staroświecka" roślina uprawna – jedna z najdawniej uprawianych u nas roślin doniczkowych. Latem można go przetrzymywać na werandach, balkonach, w ogródku.
[edytuj] Odmiany
Na świecie hoduje się mnóstwo odmian, m.in. płożących się, karłowatych, różnie ulistnionych czy różnie ubarwionych. M.in. są to:
- 'Benenden Blue' – o jaskrawoniebieskich kwiatach
- 'Huntigton Carpet' – krzew o szerokim pokroju i niebieskich kwiatach
- 'Lockwood de Forest' – szerokorozłozysty krzew o ciemnoniebieskich kwiatach
- 'Majorka Pink' – o wzniesionym pokroju i różowych kwiatach
- 'Prostatus' – odmiana płożaca się, szczególnie nadająca się do obsadzania murków i do doniczek
[edytuj] Ciekawostki
- Rozmaryn wykorzystywany jest w przemyśle spożywczym, kosmetycznym, farmaceutycznym i perfumeryjnym (patrz larendogra).
- Nazywano go świeżym powiewem morza. Był uważany za symbol wiernej miłości.
- Hiszpanie darzą go dużą czcią, gdyż według wierzeń dał schronienie Matce Boskiej w czasie ucieczki do Egiptu. Gdy powiesiła swój niebieski płaszcz na krzewie, białe dotychczas kwiaty zabarwiły się na niebiesko.
- Rzucano go na podłogę w salach sądowych jako ochronę przed gorączką więzienną.
- W niektórych wioskach płótno lniane suszono na krzakach rozmarynu.
- Naparem płucze się ciemne włosy.
- Gałązka rozmarynu rzucona w ogień odstrasza owady.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-03-22].
[edytuj] Bibliografia
- Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
