Rozmaryn lekarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rozmaryn lekarski
Rosmarinus officinalis - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-258.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Rodzaj rozmaryn
Gatunek rozmaryn lekarski
Nazwa systematyczna
Rosmarinus officinalis L.
Sp.Pl.2,1753
Synonimy

R. perrietii Gandoger, R. rigidus, R. platyphyllus Gandoger Jordan & Fourr. R. serotinus Loscos, R. tenuifolius Jordan & Fourr

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwitnący rozmaryn lekarski
Rozmaryn w uprawie doniczkowej
Rosmarinus officinalis

Rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis ) – gatunek krzewu, należący do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae Lindl.). Występuje w stanie dzikim w rejonie Morza Śródziemnego: Azory, Madera, Wyspy Kanaryjskie, Algieria, Maroko, Tunezja, Cypr, Turcja, dawna Jugosławia, Grecja, Włochy, Francja, Portugalia, Hiszpania[2]. Jest uprawiany w wielu krajach świata.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Aromatyczny, wiecznie zielony krzew o wysokości do 2 m.
Łodyga
Czterokancista, drewniejąca w drugim roku.
Liście
Równowąskolancetowate, skórzaste, brzegiem podwinięte, na wierzchu ciemnozielone, spodem kutnerowate.
Kwiaty
niebieskie lub różowe z odcieniami, o dwuwargowym, dzwonkowatym. 5-ząbkowym kielichu. Korona owłosiona z 2-łatkową wargą górną i 3-łatkową dolną; środkowa warga dolnej wargi jest odgięta i mocno wklęsła. W środku 2 pręciki i 1 słupek. Roślina miododajna, owadopylna.
Owoc
Rozłupnia.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Roślina rosnąca najwydajniej na słonecznych i ciepłych stanowiskach. Gleba - przepuszczalna, łatwo nagrzewająca się o pH obojętnym lub lekko zasadowym. Rozmaryn jest bardzo słabo odporny na mróz (strefa mrozoodporności 8A). Rozmnażanie można wykonać z nasion. Dzięki silnie rozgałęzionemu systemowi korzeniowemu (do 2m) roślina charakteryzuje się dużą odpornością na suszę[3].

Odmiany[edytuj | edytuj kod]

Na świecie hoduje się mnóstwo odmian, m.in. płożących się, karłowatych, różnie ulistnionych czy różnie ubarwionych. M.in. są to:

  • 'Benenden Blue' – o jaskrawoniebieskich kwiatach
  • 'Huntigton Carpet' – krzew o szerokim pokroju i niebieskich kwiatach
  • 'Lockwood de Forest' – szerokorozłozysty krzew o ciemnoniebieskich kwiatach
  • 'Majorka Pink' – o wzniesionym pokroju i różowych kwiatach
  • 'Prostatus' – odmiana płożaca się, szczególnie nadająca się do obsadzania murków i do doniczek

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Rozmaryn wykorzystywany jest w przemyśle spożywczym, kosmetycznym, farmaceutycznym i perfumeryjnym (patrz larendogra).
  • Nazywano go świeżym powiewem morza. Był uważany za symbol wiernej miłości.
  • Hiszpanie darzą go dużą czcią, gdyż według wierzeń dał schronienie Matce Boskiej w czasie ucieczki do Egiptu. Gdy powiesiła swój niebieski płaszcz na krzewie, białe dotychczas kwiaty zabarwiły się na niebiesko.
  • Rzucano go na podłogę w salach sądowych jako ochronę przed gorączką więzienną.
  • W niektórych wioskach płótno lniane suszono na krzakach rozmarynu.
  • Naparem płucze się ciemne włosy.
  • Gałązka rozmarynu rzucona w ogień odstrasza owady.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-03-22].
  3. Agnieszka Mike-Jeziorska: Rozmaryn lekarski (pol.). 2013. [dostęp 2013-06-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.