Saarlouis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Saarlouis
Herb
Herb
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Saara
Powiat Powiat Saarlouis
Powierzchnia 43,27 km²
Wysokość 181 m n.p.m.
Populacja (31 grudnia 2010)
• liczba ludności
• gęstość

37 136
858 os./km²
Nr kierunkowy 06831
Kod pocztowy 66740
Tablice rejestracyjne SLS
Położenie na mapie Saary
Mapa lokalizacyjna Saary
Saarlouis
Saarlouis
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Saarlouis
Saarlouis
Ziemia 49°19′N 6°46′E/49,316667 6,766667Na mapach: 49°19′N 6°46′E/49,316667 6,766667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Saarlouis (wymowa: zaːrˈlʊɪ) – miasto powiatowe w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Saara, siedziba powiatu Saarlouis. Szóste co do wielkości miasto kraju związkowego, regionalne centrum szkolnictwa i handlu. Rozwinięty przemysł samochodowy i produkcja stali.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Saarlouis leży przy granicy z Francją.

Najbliższe duże miasta to: Saarbrücken odległe o ok. 20 km na południowy wschód, Luksemburg odległy o ok. 55 km na północny zachód i Kolonia o ok. 180 km na północ.

Starorzecze Saary, wyspa Vauban

Miasto zajmuje obszar 43,27 km², zamieszkuje je 37 136 osób (2010). Saarlouis położone jest na dwóch brzegach Saary, znajduje się tutaj starorzecze z wyspą Vauban.

Dzielnice[edytuj | edytuj kod]

Miasto składa się z ośmiu dzielnic:

  • Roden
  • Fraulautern
  • Lisdorf
  • Picard
  • Beaumarais
  • Innenstadt (Śródmieście)
  • Neuforweiler
  • Steinrausch

Dzielnice według wcielania w granice miasta:

  • 1907: Roden
  • 1936: Fraulautern, Lisdorf, Picard, Beaumarais
  • 1970: Neuforweiler
  • 1972: Steinrausch

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Poniższe informacje przedstawiają stan z dnia 31 grudnia 2006.

Ogólna liczba mieszkańców wynosi 38 317, z czego 48,26% (18 498 osób) to mężczyźni, kobiety stanowią 51,74% (19 829 osób). Obcokrajowcy stanowią 9,5% liczby mieszkańców.

Według dzielnic[edytuj | edytuj kod]

Dzielnica Liczba mieszkańców
Roden 8 931
Fraulautern 7 379
Lisdorf 3 617
Picard 1 914
Beaumarais 3 733
Innenstadt 6 939
Neuforweiler 1 626
Steinrausch 4 188

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimatogram

Saarlouis znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego przejściowego. Średnia roczna temperatura wynosi około 9˚C, najwyższe temperatury notuje się w lipcu, najmniejsze zaś w styczniu. Roczna suma opadów wynosi 717 mm, średnia miesięczna to 59 mm. Opady rozkładają się równomiernie, nasilenie występuje w okresie zimowym.

Język[edytuj | edytuj kod]

Lokalny dialekt Saarlouiser Platt należy do mozelsko-frankońskiej grupy dialektów tak jak większość dialektów Saary, znacznej część Nadrenii-Palatynatu, Lotaryngii i Luksemburga.

Plan twierdzy Saarlouis z 1693

Herb[edytuj | edytuj kod]

Herb miastu nadał Ludwik XIV w 1683. Tarcza składa się z górnego niebieskiego pola z trzema stylizowanymi, złotymi liliami, poniżej na srebrnym tle po prawej znajduje się słońce z promieniami, które jest otoczone przez chmury. Poniżej tarczy widnieją dwie gałązki wawrzynu z czerwonymi owocami, związane są ze sobą niebieską wstążką. Powyżej tarczy widnieje łacińska dewiza Dissipat atque fovet (niem. Zerstreut und erwärmt, pol. Rozprasza i rozgrzewa). W domyśle chodzi tu o słońce, które swoimi promieniami przebija się przez chmury i tym samym nagrzewa ziemię. Herb posiada również złotą, trzymasztową coronę muralis, z dwóch bocznych baszt wyrastają złote gałązki wawrzynu z niebieskimi banderami. Lilie symbolizują założycieli twierdzy Saarlouis, pozostałe elementy takie jak dewiza i dolna część tarczy nawiązuje do Ludwika XIV.

W czasach nacjonalizmu (dokładnie 13 stycznia 1937) Saarlouis otrzymało nowy herb. Na czerwonym tle powyżej srebrnego, blankowanego muru srebrny orzeł, na piersi miał czerwony romb ze srebrną swastyką.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na mocy pokoju w Nimwegen z 1679 cała Lotaryngia przeszła spod panowania Rzeszy Niemieckiej do Francji. Rok później król francuski Ludwik XIV założył miasto i fortecę Saarlouis (pierwotna nazwa to Sarre-Louis), by chronić nową wschodnią granicę. Francuski architekt Sébastien le Prestre de Vauban zaproponował budowę twierdzy w kształcie gwiazdy z sześcioma bastionami, projekty pochodzą również od Thomasa de Choisy. Fortecę zburzono w 1887.

W związku z założeniem miasta w okolicy powstały nowe osiedla np. Beaumarais, Picard, Bourg-Dauphin (dziś Neuforweiler) i Felsberg.

Ludwik XIV odwiedził miasto w 1683, z okazji wizyty nadał herb.

Dawna twierdza wyznacza dzisiejszy sześciokątny plan śródmieścia. Poza budowlą Vaubana znajduje się tutaj również kilka budynków z XIX wieku. Zostały one wybudowane po przejęciu terenów przez Prusy. Na północy centrum zachowały się pozostałości murów i fosy dawnej twierdzy. Wały i kazamaty wykorzystywane są obecnie w celach gastronomicznych, fosy wypełnione wodą dopełniają miejskie tereny zielone. Na wyspie Vaubana, dawnej Demi-lune znajdują się pomniki poświęcone pamięci marszałka Neya i żołnierza Lacroix.

Obszar centrum obejmuje również szereg koszar, dziś znajdują się w nich muzea i centra handlowe. Vauban zaprojektował również twierdzę we francuskiej Alzacji, w Neuf-Brisach. Jej konstrukcja i położenie wykazują dużą analogię z obiektem w Saarlouis (proporcje głównego Rynku są podobne), duża część francuskiej fortecy zachowała się w nienaruszonym stanie.

W 1697 Lotaryngia uzyskała niezależność od Francji, Saarlouis zostało jednak francuską eksklawą. Podczas Wielkiej Rewolucji miasto nazywane było Sarre-Libre, stara nazwa powróciła do użycia w 1810.

Na mocy Traktatu paryskiego z 1815 Francja straciła swoje tereny leżące nad Saarą. Saarlouis znalazło się w Prusach. Z tych czasów pochodzi również lokalna legenda o żołnierzu Lacroix. Prusacy rozbudowali twierdzę, m.in. wybudowali kazamaty.

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Po pierwszej wojnie światowej, w 1918, miasto zajęli Francuzi. Strefa Saary była administrowana przez Ligę Narodów i należała do francuskiej strefy celnej. Po plebiscycie z 1935 Saara stała się częścią Niemiec. Saarlouis zostało dotkliwie zbombardowane w 1942, wówczas piloci Royal Air Force podczas nocnego nalotu pomylili miasto z Saarbrücken.

W ostatnim okresie drugiej wojny światowej (jesień 1944) Hitler nazwał miasto "Cytadelą Saarlautern" ("Zitadelle Saarlautern"), przyczyniło się to w znacznym stopniu do prawie całkowitego zniszczenia Saarlouis. Miasto kilkakrotnie na zmianę zajmowali Amerykanie i Niemcy. Największe zniszczenia w historycznym centrum spowodowały liczne ostrzały. Naloty skoncentrowały się na północnych dzielnicach Fraulautern i Roden, bowiem tam biegnie linia kolejowa.

Czasy powojenne[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie Saara została zajęta przez Francuzów, początkowo stan ten dążył do aneksji (Protektorat Saary). Celem separatystycznego premiera Johannesa Hoffmanna było stopniowe tworzenie autonomii ze wsparciem Francji i dążeniem do europeizacji. Saarlouis razem z całą Saarą trafiło ponownie do Niemiec w 1955.

W 1968 miasto opuścił francuski kontyngent, cztery lata później został utworzony garnizon Bundeswehry. W tym samym roku z Sigmaringen przeniesiono 26 Brygadę Powietrznodesantową (niem. Luftlandebrigade 26).

W 1980 Saarlouis świętowało swoje 300. urodziny. Na to wydarzenie Alfred Gulden stworzył sztukę teatralną Saarlouis 300.

Großer Markt
Kościół pw. św. Ludwika (St. Ludwig)
Ratusz
Kościół ewangelicki

Zabytki i atrakcje[edytuj | edytuj kod]

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Großer Markt – główny plac miasta. Jest pozostałością po fortecy, został wybudowany w stylu barokowym w latach 16801683. Projektantami placu i otoczenia są Sebastian Vauban i Thomas Choisy. Dzięki temu, że miasto zostało zaprojektowane na desce kreślarskiej, przekątne rynku idealnie wyznaczają kierunki wschód-zachód i północ-południe. Kwadratowy plac podzielony na cztery części i otoczony podwójną platanową aleją był głównym punktem twierdzy. Za czasów francuskich plac nosił nazwę Place d'Armes, odbywały się tutaj defilady i ćwiczenia wojskowe. Ze swoją powierzchnią 10 000 m² w porównaniu z powierzchnią miasta-fortecy był przesadnie duży. Odzwierciedla to jednak typowy militarny cel miasta. Wielkość głównego placu kontrastowała z ciasnotą panującą w dzielnicach mieszkaniowych, tak że w pewnym momencie plac ten stał się symbolem miasta. Wraz ze zburzeniem fortecy w 1887 plac stracił swoją jednolitość i harmonię. Usunięto fontannę ze środka a na miejsce czterech studni w rogach ustawiono obeliski. Budynki otaczające rynek były modernizowane. Do 1937 plac wyłożony był kocimi łbami, później nawierzchnię stanowiły betonowe płyty. Wówczas rynek zmienił swoją nazwę na Adolf-Hitler-Platz. W ostatnich dziesięcioleciach wokół Großer Markt pojawiała się modernistyczna architektura. Dawny plac defilad służy dziś jako parking i plac targowy
  • fontanna Marienbrunnen. W 1953 narodziła się idea wybudowania fontanny mariackiej, ostatecznie plany ziściły się w 1956. Fontanna ulokowana jest naprzeciwko kościoła pw. św. Ludwika (St. Ludwig)
  • katolicki kościół parafialny pw. św. Ludwika (St. Ludwig), położony jest przy placu Großer Markt. Pierwotnie kościół został wybudowany w 1685, jednak kilkakrotnie został zniszczony. Gruntowne przebudowy nastąpiły w XIX i XX w. Nawa wykonana z betonu pochodzi z 1970 i została zaprojektowana przez Gottfrieda Böhma
  • ewangelicki kościół parafialny, wybudowany w latach 1904-1906 według projektów Carla Schlücka. Budynek znajduje się na miejscu dawnego bastionu V, przy ulicy Kaiser-Wilhelm-Straße, nawiązuje on do niemieckiego renesansu. Ogrody stanowią labirynt udostępniony dla odwiedzających. Dwa dęby posadzone w 1910 pochodzą z żołędzi Dębu Lutra z Wittenbergi.
  • ratusz z lat 1951-1953, jedna z sal nosi nazwę Gobelinsaal, jej wyposażenie pochodzi z XVII i XVIII w.
  • pozostałości po twierdzy
  • starorzecze Saary
    • wyspa Vauban
  • ogrody miejskie
  • stare Miasto z domem rodzinnym Michela Neya
  • kościół przyklasztorny z 1691
  • budynek Kreisständehaus, powstały w latach 1894-1895, łączy ze sobą elementy neorenesansu i francuskiego baroku. Pierwotnie na parterze znajdowały się biura i sala posiedzeń władz miasta. Pomieszczenia na piętrze wykorzystywano jako mieszkania dla starosty powiatu
fasada parteru wykonana jest całkowicie z czerwonego piaskowca, dzięki temu wyraźnie widoczna jest granica z piętrem, które jest białe. Narożniki i obramowania okien na pierwszym piętrze również wykonano z czerwonego piaskowca. Na środku budynku wykonano z tego samego materiału co parter balkon, jego zadaszenie wsparte jest na czterech kolumnach i przechodzi jednocześnie w dach. Obecnie w budynku tym mieści się m.in. Urząd ds. Szkół, Kultury i Sportu (Amt für Schulen, Kultur und Sport), Biblioteka Powiatowa (Kreisbibliothek), Archiwum Powiatowe (Kreisarchiv) i sala posiedzeń rady powiatu Saarlouis.
  • Koszary X. Data budowy koszar X nie jest ostatecznie ustalona. Jedne źródła podają rok 1831, inne zaś lata 1832-1833. Koszary X były położone równolegle do murów twierdzy, w pobliżu koszar I i II. Budowla wykonana jest w stylu klasycystycznym.

Imprezy[edytuj | edytuj kod]

  • Saarlouiser Woche, pierwszy weekend czerwca
  • Altstadtfest
  • Ludwigskirmes, jarmark
  • Ostermarkt, jarmark wielkanocny
  • Passionsspiel "Via Crucis" w Wielki Piątek
  • Oktoberfest
  • Mantelsonntag, niedziela handlowa przed świętem Wszystkich Świętych.
  • Weihnachtsmarkt, jarmark bożonarodzeniowy

Sport[edytuj | edytuj kod]

Niektóre kluby sportowe pochodzące z Saarlouis:

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Prezydenci[edytuj | edytuj kod]

Guwerner:

Prezydenci:

  • 1815: Michel Reneauld
  • 1877-1904: Josef Titz
  • 1906-1918: dr Karl August Kohlen
  • 1918-1919: dr Peter Gilles
  • 1919-1920: dr Jacob Hector
  • 1920-1936: dr Johann Josef Latz
  • 1936-1945: ?
  • 1945: Franz Blass
  • 1945–1947: Walter Bloch
  • 1947–1957: Anton Merziger (CVP)
  • 1957–1967: Hubert Schreiner (CDU)
  • 1967–1987: dr Manfred Henrich (SPD)
  • 1987–1997: Richard Nospers (SPD)
  • 1997–2005: Hans-Joachim Fontaine (CDU)
  • od 2005: Roland Henz (SPD)

Rada miasta[edytuj | edytuj kod]

CDU SPD Bündnis 90/Die Grünen FWG Razem
2004 20 18 4 3 45 miejsc
41,9% 38,8% 9,2% 7,0%
Zmiana (l. miejsc) -3 -1 +1 +3
Zmiana (procent) -8,1% -1,8% +2,1% +7,0%

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Port rzeczny

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Saarlouis otoczone jest ze wszystkich stron drogami o znaczeniu ponadregionalnym i międzynarodowym, na północy biegnie autostrada A8 (E29 Perl-Bad Reichenhall), na wschodzie i południu autostrada A620 (Saarlouis-Saarbrücken). W mieście krzyżują się również drogi krajowe B51, B269, B405 i B406.

W mieście zlokalizowano jeden dworzec kolejowy piątej kategorii – Saarlouis Hauptbahnhof, leży on na linii Saarstrecke (Saarbrücken–Trewir).

Na Saarze znajduje się ósmy co do wielkości port rzeczny Niemiec.

W przeszłości na terenie miasta, jak i powiatu, jeździły tramwaje i lokalne pociągi.

Przedsiębiorstwa[edytuj | edytuj kod]

Największym pracodawcą w regionie jest duża fabryka samochodów Ford, produkuje się tutaj takie modele jak Ford Focus, Ford C-MAX i Ford Kuga. Zatrudnienie znajduje tutaj około 6 000 osób.

Duże znaczenie ma również Dom Handlowy Pieper z wieloma budynkami w centrum oraz fabryka czekolady "Ludwig", która zatrudnia tysiąc osób. Swoją siedzibę w dzielnicy Roden ma firma DSD-Dillinger Stahlbau, produkuje ona konstrukcje stalowe. Siedzibę mają tutaj również zakłady chemiczne Méguin.

W 1987 z fuzji KSK Saarlouis i Stadtsparkasse Saarlouis powstała Kreissparkasse Saarlouis (pol. Okręgowa Kasa Oszczędnościowa Saarlouis), jest to jedna z największych tego typów firm w kraju.

Straż pożarna[edytuj | edytuj kod]

Ochotnicza Straż Pożarna Saarlouis powstała w 1811 i jest prawdopodobnie najstarszą jednostką straży pożarnej w Niemczech. Pod uwagę trzeba wziąć to, że powstawianie innych jednostek nie jest udokumentowane, inaczej jest w tym przypadku. Swoim zasięgiem obejmuje cztery okręgi przeciwpożarowe (centrum, wschód, zachód i Lisdorf). Obecnie liczba czynnych strażaków to 231 osób (w tym 22 kobiety), wykorzystują oni około 30 pojazdów. Rocznie ochotnicy biorą udział w około 400 operacjach.

Osoby urodzone w Saarlouis[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]