Santi Gucci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zamek Leszczyńskich w Baranowie zbudowany według projektu Santiego Gucciego
Dom przy Kanoniczej 21 w Krakowie
Kaplica Myszkowskich przy kościele Dominikańskim Krakowie
Zamek w Baranowie Sandomierskim
Kaplica św. Anny w Pińczowie
Nagrobek Stefana Batorego w Kaplicy Mariackiej na Wawelu

Santi Gucci (ur. ok. 1530 we Florencji, zm. ok. 1600 na zamku w Książu Wielkim[1]) – architekt i rzeźbiarz pochodzenia włoskiego działający w Polsce.

Tworzył w stylu późnego renesansu oraz manieryzmu. Pochodził z florenckiej rodziny artystycznej. Uczył się u swojego ojca Caccia Bandinellego (restauratora florenckiej katedry). Artystą też był jego brat Francesco Camilliani. Gucci rozpoczął pracę w swym zawodzie we Włoszech w wieku 17 lat. Na jego styl oddziałały w dużym stopniu tradycje zarówno włoskie, jak i niderlandzkie. Gucci przybył do Polski w latach sześćdziesiątych XVI w. Był nadwornym artystą króla Stefana Batorego i Anny Jagiellonki, Zygmunta Augusta, Henryka Walezego. Wykonywał również prace dla rodów magnackich, Myszkowskich i Firlejów.

Na początku działalności rzeźbiarskiej w Polsce dostarczał wzorów do maszkaronów attyki na sukiennicach w Krakowie. Podobnie jak wszyscy znakomitsi muratorzy i rzeźbiarze włoscy działający w Polsce w XVI w. (Bartolommeo Berrecci, Jan Maria Padovano) Gucci wykonywał swoje prace wespół z licznym gronem współpracowników.

W 1558 roku pracował już w Polsce na zamku niepołomickim. W 1575 wymieniony został już jako budowniczy królewski, żonaty z Polką Katarzyną Górską. Tytuł serwitora królewskiego nosił Gucci zarówno za panowania króla Stefana Batorego, jak i po jego śmierci; był przy tym nie tylko tytularnym, ale i rzeczywistym artystą królewskim – kierował przebudową zamku dla króla Stefana w Łobzowie. W latach 1565-1585 pracował na zamku w Janowcu, w 1591 w Warszawie, gdzie pracował na służbie u kanclerza Jana Zamoyskiego. Był autorem projektu m.in. zamku Leszczyńskich w Baranowie Sandomierskim.

W latach 1594-1595 wykonał na zamówienie Anny Jagiellonki jedno z najwybitniejszych swych dzieł – nagrobek Stefana Batorego oraz stallę do jego kaplicy grobowej w katedrze wawelskiej.

W 1603 roku wyrzeźbił nagrobek Wawrzyńca Spytka Jordana, który znajduje się w kościele św. Katarzyny Aleksandryjskiej i św. Małgorzaty w Krakowie.

Prowadził pracownię kamieniarską w Pińczowie; tam też utrzymywał dobre stosunki z rodziną Myszkowskich. Pracownia ta działała również po jego śmierci, kształcąc nowych artystów i przedłużając tradycję charakterystycznego stylu gucciowskiego manieryzmu.

Najważniejsze dzieła[edytuj | edytuj kod]

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Nagrobki[edytuj | edytuj kod]

Prace warsztatu Santi Gucciego[edytuj | edytuj kod]

  • Nagrobek Stanisława Zbąskiego w kościele Narodzenia NMP w Kurowie;
  • Nagrobek Andrzeja Nowiny Kośli w kościele Wniebowzięcia NMP w Kraśniku;
  • Nagrobek Stanisława Kobylnickiego z Nieborowa, starosty przasnyskiego i jego żon: Zofii ze Srzeńskich i Izabelli z Trzcińskich w kościele Św. Anny w Kobylnikach pod Płockiem;
  • Chrzcielnice: w kaplicy grobowej Branickich, w kościele parafialnym w Kazimierzu z 1587, w Janowcu z 1598 i w Sancygniowie;
  • Fontanny;
  • Epitafia: Katarzyny z Rapów Fogelderowej z 1575 znajdującego się zew. ścianie kościoła Mariackiego i Jana Zaborowskiego w krużgankach kościoła dominikanów oraz tablica erekcyjna umieszczona w kaplicy Przemienienia Pańskiego w tym kościele.

Cechy stylowe[edytuj | edytuj kod]

  • Bogata dekoracyjność.
  • Horror vacui”.
  • Płaszczyznowość uzyskiwana przez rozpięcie całej kompozycji na ścianie.
  • Afunkcjonalność struktury architektonicznej.
  • Formy: miękkie, lekkie, fantazyjne, dalekie od ideałów klasycznych dojrzałego renesansu.
  • W oddaniu postaci z jednej strony stylizacja w oddaniu postaci, w sztucznych pozach i układzie szat, a werystycznie ukazana twarz.
  • Charakterystyczne motywy ornamentalne: rozetki pojedyncze lub w rzędach, wazy płomieniste, gzymsy ozdobione rzędem spłaszczonych liści akantu, guzy „gucciowskie”.
  • Styl Gucciego to połączenie cech włoskich z krakowskimi.

Przypisy

  1. Krystyna Sinko, Santi Gucci Fiorentino i jego szkoła, Kraków 1933, s. 31.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Fischinger, Santi Gucci, architekt i rzeźbiarz królewski XVI wieku, Kraków 1969.
  • Historia sztuki polskiej, t. II, Kraków 1965, red. T. Dobrowolski.
  • Helena Kozakiewicz, Renesans w Polsce. Santi Gucci. Architekt i rzeźbiarz, Warszawa 1983.
  • H. i S. Kozakiewiczowie, Renesans w Polsce, Warszawa 1976.
  • Krystyna Sinko, Santi Gucci Fiorentino i jego szkoła, Kraków 1933.