Książ Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Książ Wielki
Herb
Herb Książa Wielkiego
Książ Wielki - zamek
Książ Wielki - zamek
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat miechowski
Gmina Książ Wielki
Liczba ludności (2006) 820
Strefa numeracyjna (+48) 41
Tablice rejestracyjne KMI
SIMC 0246617
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Książ Wielki
Książ Wielki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Książ Wielki
Książ Wielki
Ziemia 50°26′32″N 20°08′25″E/50,442222 20,140278Na mapach: 50°26′32″N 20°08′25″E/50,442222 20,140278
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Książ Wielki - przyzamkowy budynek gospodarczy

Książ Wielkiwieś gminna w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Książ Wielki.

W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim.

Miejscowość jest siedzibą gminy Książ Wielki. Położona nad Nidzicą, ok. 7 km na północny-wschód od Miechowa, przy DK7.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie była to osada książęca, wzmiankowana już w 1120 przez kronikarza w klasztorze cystersów w Jędrzejowie.

W końcu XIV wieku był własnością Spytka z Melsztyna. W 1385 (inne źródła podają lata 1333-1370) Książ Wielki otrzymał prawa miejskie (lokacja królowej Jadwigi na prawie magdeburskim). Od tego czasu był także siedzibą szkółki parafialnej, wzmiankowanej w dokumentach magistratu.

W 1521 Książ Wielki i 7 wsi Marcin Kamieniecki sprzedał Janowi Tęczyńskiemu za 5500 florenów. Od XIV-XVIII wieku odbywały się tu roki sądowe ziemskie.

Do 1795 Książ Wielki był siedzibą powiatu, obejmował on wówczas takie miasta jak: Miechów, Wolbrom, Żarnowiec i Jędrzejów. Status miasta powiatowego utracił Książ po ostatnim rozbiorze Polski.

W XV i XVI wieku odbywały się jarmarki słynne na całe ówczesne województwo krakowskie.

W latach 1558-1562 Książ Wielki był własnością Jana Bonera, pod jego opieką powstał tu ważny ośrodek kalwinów, odbyły się tu synody w latach 1558, 1560 i 1562. Potem powstał zbór ariański[1].

Kolejnym właścicielem Książa był Stanisław Barzi, usunął on różnowierców. W 1582 miasto przeszło na własność Myszkowskich, a od 1727 należało do rodu Wielopolskich, m. in miasto i pałac były własnością Aleksandra Wielopolskiego[2].

Po III rozbiorze w 1795 Książ Wielki znalazł się w zaborze austriackim. Od 1809 był w Księstwie Warszawskim, a od 1815 po kongresie wiedeńskim, został włączony do Królestwa Kongresowego. W odwecie za udział mieszkańców w powstaniu styczniowym, Książ Wielki w 1875 utracił prawa miejskie.

W czasie okupacji niemieckiej do 1942 na terenie Książa znajdowało się getto otwarte. Do tego czasu Żydzi stanowili około połowę mieszkańców Książa (478 na 910 mieszkańców w 1860 wg "Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich"). W dniach 1-2 sierpnia 1944 Gestapo i niemiecka policja dokonali pacyfikacji wsi mordując 12 osób oraz paląc wieś liczącą ok. 100 zabudowań. Akcja pacyfikacyjna była odwetem za działalność partyzantów w regionie.[3]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków NID[4] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • zespół kościoła parafialnego pw. św. Wojciecha, nr rej.: 90 z 15.01.1969 oraz 972 z 21.03.1978:
    • kościół, XV w., pocz. XVII w.
    • drewniana dzwonnica z 1735
    • cmentarz przykościelny
    • ogrodzenie z bramką
  • zespół klasztorny augustianów z XIV-XVIII w., nr rej.: 110 z 8.02.1969 oraz 971 z 21.03.1978:
    • kościół pw. Świętego Ducha z ok. 1381, XVI-XIX
    • klasztor, ob. ss. pasjonistek z 1741
    • cmentarz przykościelny
    • ogrodzenie
  • zespół pałacowy z XVI w., nr rej.: 115/3/57 z 24.01.1957 oraz 979 z 3.07.1978:
    • pałac
    • 2 pawilony
    • ogród z murami oporowymi
    • park krajobrazowy

Sport[edytuj | edytuj kod]

W 2004 powstał klub sportowy - SKS Jastrzębiec Książ Wielki (SKS - Strażacki Klub Sportowy).

Obecnie I drużyna uczestniczy w rozgrywkach B klasy małopolskiego ZPN. II drużyna uczestniczy w rozgrywkach klasy C.

Struktury wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Książ Wielki. Wirtualny Szelt
  2. Książ Wielki - Zamki Polskie (pol.). [dostęp 24 listopada 2008].
  3. Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981
  4. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo małopolskie. [dostęp 24 listopada 2008].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]