Książ Wielki
| Książ Wielki | |||
|
|||
.jpg&filetimestamp=20071115181759) Książ Wielki - zamek |
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo | małopolskie | ||
| Powiat | miechowski | ||
| Gmina | Książ Wielki | ||
| Liczba ludności (2006) | 820 | ||
| Strefa numeracyjna | (+48) 41 | ||
| Tablice rejestracyjne | KMI | ||
|
Położenie na mapie Polski
  Książ Wielki
|
|||
| Na mapach: | |||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
Książ Wielki – wieś gminna w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Książ Wielki.
W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim.
Miejscowość jest siedzibą gminy Książ Wielki. Położona nad Nidzicą, niedaleko Miechowa.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Pierwotnie była to osada książęca, wzmiankowana już w 1120 r. przez kronikarza w klasztorze cystersów w Jędrzejowie.
W końcu XIV wieku był własnością Spytka z Melsztyna. W 1385 r. (inne źródła podają lata 1333-1370) Książ Wielki otrzymał prawa miejskie (lokacja królowej Jadwigi na prawie magdeburskim). Od tego czasu był także siedzibą szkółki parafialnej, wzmiankowanej w dokumentach magistratu.
W 1521 r. Książ Wielki i 7 wsi Marcin Kamieniecki sprzedał Janowi Tęczyńskiemu za 5500 florenów. Od XIV-XVIII wieku odbywały się tu roki sądowe ziemskie.
Do 1795 r. Książ Wielki był siedzibą powiatu, obejmował on wówczas takie miasta jak: Miechów, Wolbrom, Żarnowiec i Jędrzejów. Status miasta powiatowego utracił Książ po ostatnim rozbiorze Polski.
W XV i XVI wieku odbywały się jarmarki słynne na całe ówczesne województwo krakowskie.
W latach 1558-1562 Książ Wielki był własnością Jana Bonera, pod jego opieką powstał tu ważny ośrodek kalwinów, odbyły się tu synody w latach 1558, 1560 i 1562.
Kolejnym właścicielem Książa był S. Barzy, usunął on kalwinów. W 1582 r. miasto przeszło na własność Myszkowskich, a od 1727 r. należało do rodu Wielopolskich, m.in miasto i pałac były własnością Aleksandra Wielopolskiego[1].
Po III rozbiorze w 1795 r. Książ Wielki znalazł się w zaborze austriackim. Od 1809 r. był w Księstwie Warszawskim, a od 1815 r. po kongresie wiedeńskim, został włączony do Królestwa Kongresowego. W odwecie za udział mieszkańców w powstaniu styczniowym, Książ Wielki w 1875 r. utracił prawa miejskie.
W czasie okupacji niemieckiej do 1942 r. na terenie Książa znajdowało się getto otwarte. Do tego czasu Żydzi stanowili około połowę mieszkańców Książa (478 na 910 mieszkańców w 1860 r. wg "Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich"). W dniach 1-2.08.1944 roku Gestapo i niemiecka policja dokonali pacyfikacji wsi mordując 12 osób oraz paląc wieś liczącą ok. 100 zabudowań. Akcja pacyfikacyjna była odwetem za działalność partyzantów w regionie.[2]
[edytuj] 
Zabytki
- Poaugustiański kościół z 1381 r. pod wezwaniem św. Ducha
- kościół parafialny pod wezwaniem św. Wojciecha z XIV wieku
- Renesansowy pałac Mirów - wzniesiony dla bp. P. Myszkowskiego. Architektem pałacu był Santi Gucci, budowa trwała od 1585 do 1595 r., zniszczony w czasie Powstania Kościuszkowskiego, neogotycka nadbudowa pochodzi z lat 1841-1846, jej autorem był F. A. Stüler.
- synagoga z 1846 roku, obecnie w stanie ruiny.
Według rejestru zabytków KOBiDZ[3] na listę zabytków wpisane są obiekty:
- zespół kościoła par. pw. św. Wojciecha, nr rej.: 90 z 15.01.1969 oraz 972 z 21.03.1978:
- kościół, XV, pocz. XVII
- dzwonnica, drewn., 1735
- cmentarz przykościelny
- ogrodzenie z bramką
- zespół klasztorny augustianów, XIV-XVIII, nr rej.: 110 z 8.02.1969 oraz 971 z 21.03.1978:
- kościół pw. Świętego Ducha, ok. 1381, XVI-XIX
- klasztor, ob. ss. pasjonistek, 1741
- cmentarz przykościelny
- ogrodzenie
- zespół pałacowy, XVI, nr rej.: 115/3/57 z 24.01.1957 oraz 979 z 3.07.1978:
- pałac
- 2 pawilony
- ogród z murami oporowymi
- park krajobrazowy
[edytuj] Sport
W 2004 roku w Książu powstał klub sportowy - SKS Jastrzębiec Książ Wielki (SKS - Strażacki Klub Sportowy).
Obecnie I drużyna uczestniczy w rozgrywkach B klasy małopolskiego ZPN. II drużyna uczestniczy w rozgrywkach klasy C.
[edytuj] Struktury wyznaniowe
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Książ Wielk - Zamki Polskie (pol.). [dostęp 24 listopada 2008].
- ↑ Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981
- ↑ KOBiDZ: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo małopolskie. [dostęp 24 listopada 2008].
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Książ Wielki
- Książ Wielki w dokumencie archiwalnym
- Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
|
||||||||
|
||||||||||||||
