Siemomysł pomorski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Siemomysł pomorski
książę pomorski
Okres panowania od ?
do 1046
Poprzednik zap. Dytryk
Następca prawd. Świętobor
książę gdański
Okres panowania od ?
do ok. 1046
Poprzednik NN
Następca prawd. Świętobor
Dane biograficzne
Urodziny 1000/1020
Śmierć po 29 czerwca 1046
Ojciec NN
Matka NN
Żona NN
Dzieci Świętobor?

Siemomysł (łac. Zemuzil) (ur. 1000/1020, zm. po 29 czerwca 1046) – książę pomorski, znany jedynie z zapiski w Rocznikach altaichskich i dokumentu króla niemieckiego Henryka III z 1040.

Był prawdopodobnie potężnym władcą chrześcijańskim, którego zasięg władzy mógł obejmować nawet całe Pomorze. Przypuszcza się, że był bliżej spokrewniony z dynastią Piastów, po mieczu lub po kądzieli. Pojawiły się również teorie, jakoby pokrewieństwo z Piastami wynikało z małżeństwa Siemomysła z przedstawicielką dynastii Rurykowiczów. Książę żył w konflikcie z księciem polskim Kazimierzem Odnowicielem. Pomimo złagodzenia sporu z polskim władcą, Siemomysł wsparł wyprawę możnego Miecława na Mazowsze.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Siemomysł w dokumencie Henryka III[edytuj | edytuj kod]

W 1040 cesarz Henryk III wystawił dla katedry w Naumburg (Saale) dokument, w którym pojawia się informacja o nadaniu jej beneficjum w ziemi Weita, które posiadał niejaki (łac.) Sememizl. Badacze identyfikują tego ostatniego z Siemomysłem księciem pomorskim wspomnianym w dokumencie z 1046[1]. Przed 1040 Siemomysł mieszkał w Niemczech, skąd udał się na Pomorze. Data przybycia księcia na Pomorze nie jest znana. Przypuszcza się, że doszło do niego w czasie zbliżonym do terminu najazdu księcia czeskiego Brzetysława I na Śląsk i Wielkopolskę[2]. Pojawił się również domysł, jakoby był identyczny z księciem pokonanym przez księcia węgierskiego Belę I około 1043[2].

Siemomysł w relacji Roczników altajskich[edytuj | edytuj kod]

24 czerwca 1046 Siemomysł wziął udział w zjeździe w Merseburgu z królem niemieckim Henrykiem III, księciem czeskim Brzetysławem I i Kazimierzem I Odnowicielem. Był władcą potężnym i chrześcijańskim, gdyż był traktowany równorzędnie z innymi władcami słowiańskimi[3]. 29 czerwca tegoż roku w Miśni doszło do złagodzenia sporów pomiędzy książętami przez niemieckiego władcę[4]. Siemomysł nie poddał się wyrokowi z Miśni, gdyż już w 1047 książę wsparł najazd możnego Miecława na Mazowsze[2].

Pokrewieństwo z Piastami[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na fakt, że imię Siemomysł nosił jeden z książąt Polan z dynastii Piastów, sądzi się, że Siemomysł książę pomorski był jego potomkiem. Teorię tę uzupełnia pochodzący z przełomu XII i XIII wieku żywot św. Wojciecha zwany (łac.) Tempore illo, który przekazał informację, że praski biskup w Gdańsku miał udzielić ślubu niewymienionemu z imienia księciu pomorskiemu i córce Bolesława I Chrobrego. Wiarygodność tego źródła jest jednak kwestionowana[5].

Siemomysł jako potomek Piastów po kądzieli[edytuj | edytuj kod]

Istnieje kilka koncepcji dotyczących powiązań genealogicznych między Siemomysłem księciem pomorskim a Piastami.

  1. Nieznany książę pomorski miał w 996 lub 997 poślubić córkę Bolesława I Chrobrego - zwolennikiem tego poglądu był Oswald Balzer, opierający się na przekazie (łac.) Tempore illo[6]. Pogląd ten został odrzucony przez nowszą literaturę historyczną.
  2. Nieznany książę pomorski poślubił córkę Mieszka I - do ślubu doszło albo w latach 80. X wieku, albo zgodnie z relacją (łac.) Tempore illo w 996 lub na początku 997[7].
  3. Nieznany książę pomorski poślubił córkę Siemomysła, księcia Polan - zwolennikiem tego poglądu był Henryk Łowmiański[8]. Jeden z najwybitniejszych znawców genealogii Piastów, Kazimierz Jasiński, uważał poglądy nr 2 i 3 za równie prawdopodobne.

Na poparcie poglądu o pokrewieństwie Siemomysła z Piastami przywołuje się przekaz Galla Anonima, który nazywa Świętobora, księcia pomorskiego z przełomu XI i XII wieku, i jego syna Świętopełka krewnymi Bolesława III Krzywoustego[9]. Pojawiły się jednak hipotezy, wyjaśniające pokrewieństwo między Świętoborem i Świętopełkiem a Piastami z pominięciem Siemomysła - przypuszczano, że nieznana źródłom córka Bolesława II Szczodrego została wydana za księcia pomorskiego, ojca Świętobora[10]. Pojawiła się też teoria, że książęta pomorscy spokrewnili się z Piastami za ruskim pośrednictwem - księżną pomorską miała zostać nieznana źródłom córka Światopełka I, księcia kijowskiego, i jego żony, nieznanej z imienia córki Bolesława I Chrobrego[11].

Historycy, uważający Siemomysła za potomka polskiej księżniczki wzmiankowanej w (łac.) Tempore illo, twierdzą, że panował na Pomorzu Gdańskim[12].

Siemomysł jako potomek Piastów po kądzieli (koncepcja nr 1)[edytuj | edytuj kod]

NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
Bolesław I Chrobry
ur. 967
zm. 17 VI 1025
NN, córka Rygdaga
ur. ?
zm. 985
         
     
  NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
     
   
Siemomysł
(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)


Siemomysł jako potomek Piastów po kądzieli (koncepcja nr 2)[edytuj | edytuj kod]

NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
Mieszko I
ur. w okr. 922–945
zm. 25 V 992
Dobrawa
ur. ok. 930
zm. 977
         
     
  NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
     
   
Siemomysł
(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)


Siemomysł jako potomek Piastów po kądzieli (koncepcja nr 3)[edytuj | edytuj kod]

NN
ur. ?
zm. ?
NN, córka Siemomysła
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
         
     
  NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
     
   
Siemomysł
(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)


Siemomysł jako przedstawiciel dynastii Piastów[edytuj | edytuj kod]

W literaturze historycznej istnieje też mniejszościowa hipoteza (ostatnio coraz popularniejsza), uznająca książąt pomorskich za boczną linię Piastów, wywodzącą się od jednego z synów Mieszka I i Ody (Świętopełka[2], Mieszka[13] lub Lamberta[14]). W jej myśl Siemomysł książę pomorski był synem Dytryka[15] lub jego bratem[2].

Badacze, uznający Siemomysła za potomka Piastów po mieczu, lokują jego księstwo na terenie Pomorza Zachodniego[12] lub całego Pomorza[16].

Hipotetyczny wywód Siemomysła księcia pomorskiego od Świętopełka Mieszkowica[edytuj | edytuj kod]

Świętopełk Mieszkowic
ur. w okr. 979–985
zm. przed 25 V 992 (?)
NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
         
     
  Dytryk
ur. po 992
zm. po 1032
NN
ur. ?
zm. ?
     
   
Siemomysł
(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)


Hipotetyczny wywód Siemomysła księcia pomorskiego od Mieszka Mieszkowica[edytuj | edytuj kod]

Mieszko Mieszkowic
ur. w okr. 978–984
zm. po 25 V 992
NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
         
     
  Dytryk
ur. po 992
zm. po 1032
NN
ur. ?
zm. ?
     
   
Siemomysł
(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)


Hipotetyczny wywód Siemomysła księcia pomorskiego od Lamberta Mieszkowica[edytuj | edytuj kod]

Lambert Mieszkowic
ur. w okr. 981–986
zm. po 25 V 992 (1030?)
NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
NN
ur. ?
zm. ?
         
     
  Dytryk
ur. po 992
zm. po 1032
NN
ur. ?
zm. ?
     
   
Siemomysł
(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)


Hipoteza według poglądów: E. Rymara, B. Śliwińskiego i J. Dobosza[edytuj | edytuj kod]

Siemomysł
ur. IX/X w.
zm. ok. 950–960
NN
ur. ?
zm. ?
Dytryk
ur. ?
zm. 985
NN
ur. ?
zm. ?
         
     
  Mieszko I
ur. w okr. 922–945
zm. 25 V 992
Oda
ur. w okr. 955–960
zm. 1023
     
   
NN
ur. ?
zm. ?
OO   ?
Świętopełk Mieszkowic
(ur. w okr. 979–985,
zm. przed 25 V 992 (?))

lub Mieszko Mieszkowic
(ur. w okr. 978–984
zm. po 25 V 992)

lub Lambert Mieszkowic
(ur. w okr. 981–986
zm. po 25 V 992 (1030?))
                   
                   
                   
Siemomysł
ur. 1000/1020
zm. po 29 VI 1046
Dytryk
ur. po 992
zm. po 1032

Imię[edytuj | edytuj kod]

Roczniki altajskie zapisały jego imię (łac.) Zemuzil. Odczytuje się je jako Siemysł albo Siemomysł; sądzi się, że pierwsza wersja mogła powstać w wyniku haplologii (zaniku zgłoski om)[17]. Istniały hipotezy, że (łac.) Zemuzil należy odczytywać jako Wszemysł (pogląd Aleksandra Brücknera) bądź Siemosił (pogląd Jerzego Dowiata); obecnie są one odrzucane w literaturze historycznej[18].

Przypisy

  1. Pogląd H. Łowmiańskiego; zob. G. Labuda, Siemomysł, ks. pomorski, s. 169. Za H. Łowmiańskim identyfikację tą przyjął E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 77.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 72,79.
  3. J. Sochacki, Relacja roczników altajskich o księciu pomorskim Zemuzile, ss. 83–84.
  4. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 77.
  5. H. Łowmiański, Początki Polski, T. 5, s. 416; E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 67-72.
  6. O. Balzer, Genealogia Piastów, s. 60.
  7. G. Labuda, Wpływ powstania państwa polskiego na rozwój dziejowy Pomorza, [w]: Tymieniecki K. (pod red.), Początki państwa polskiego, T. 2, s. 273.
  8. H. Łowmiański, Początki Polski, T. 5, s. 418, przyp. 1348.
  9. Gall Anonim, Kronika polska, lib. III, c. 26.
  10. H. Łowmiański, Początki Polski, T. 5, s. 418, przyp. 1248.
  11. J. Tęgowski, Spokrewnienie Bolesława Krzywoustego ze Świętoborem i Świętopełkiem, książętami pomorskimi z początku XII wieku, [w]: Genealogia. Studia i materiały historyczne, T. 12, ss. 7-21.
  12. 12,0 12,1 Zob. G. Labuda, Siemomysł, ks. pomorski, s. 168.
  13. B. Śliwiński, Pomorze w polityce i strukturze państwa wczesnopiastowskiego (X-XII w.), [w]: "Kwartalnik Historyczny", nr 107/2.
  14. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 73.
  15. S. Zakrzewski, Bolesław Chrobry Wielki, s. 173.
  16. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 79–80.
  17. M. Rudnicki, Odra i jej ujścia, Slavia Occidentalis, R. 15, 1936, ss. 99-100.
  18. G. Labuda, Siemomysł, ks. pomorski, s. 169.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
zap. Dytryk
Pommernwappen.jpg książę pomorski
?-1046
Pommernwappen.jpg Następca
prawd. Świętobor
Poprzednik
NN
POL województwo pomorskie COA.svg Książę gdański
?-ok. 1046
POL województwo pomorskie COA.svg Następca
prawd. Świętobor