Henryk III Salicki

Henryk III Divina favente clementia Romanorum imperator semper Augustus/z łaski Bożej cesarz rzymski, po wieki August
Król Niemiec
Okres panowania	od 1039 do 1056
Poprzednik	Konrad II
Następca	Henryk IV
Król Włoch
Okres panowania	od 1039 do 1056
Poprzednik	Konrad II
Następca	Henryk IV
Król Burgundii
Okres panowania	od 1039 do 1056
Poprzednik	Konrad II
Następca	Henryk IV
Święty Cesarz Rzymski
Okres panowania	od 1046 do 1056
Poprzednik	Konrad II
Następca	Henryk IV
Dane biograficzne
Dynastia	dynastia salicka
Urodzony	28 października 1017
Zmarł	5 października 1056
Ojciec	Konrad II
Matka	Gizela Szwabska
Galeria w Wikimedia Commons

Henryk III (niem. Heinrich III., ur. 28 października 1017, zm. 5 października 1056) – książę Bawarii w latach 1026–1041 (jako Henryk VI), książę Szwabii w latach 1038-1045, król Niemiec, Burgundii i Włoch od 1039 (w Niemczech i Burgundii koronowany wcześniej, za życia ojca), Święty Cesarz Rzymski od 1046. Władca z dynastii salickiej, syn i następca cesarza Konrada II i Gizeli.

Panowanie

Już w 1028 roku w wyniku zabiegów ojca został wybrany i koronowany na króla Niemiec, a w 1033 roku koronowany na króla Burgundii. Samodzielną władzę przejął po śmierci Konrada w 1039 roku.

Jako król Niemiec zapewnił państwu stabilność i pomyślność. W 1041 pokonał księcia czeskiego Brzetysława I. W 1043 ustalił granicę pomiędzy Austrią a Węgrami. W 1046 roku odebrał hołd wasalny książąt Polski - Kazimierza I Odnowiciela oraz Czech - Brzetysława I. Po podziale Lotaryngii w 1044 doszło do długotrwałych walk między cesarzem a księciem Gotfrydem Brodatym, który otrzymał w lenno tylko Górną Lotaryngię. Sprawował arbitraż pomiędzy swoimi protegowanymi, np: w 1054 roku rozstrzygnął spór między Czechami a Polską o Śląsk.

Będąc gorliwym chrześcijaninem, Henryk III przeprowadził reformę Kościoła. W 1046 zorganizował synody w Sutri i w Rzymie. Zwalczał występujące wśród kleru nadużycia i wzmocnił papiestwo, choć jednocześnie utrzymywał nad nim cesarską kontrolę zapewniając papieski tron kolejno czterem duchownym niemieckim. Doprowadził do pozbawienia rzymskiego stronnictwa arystokratycznego wpływu na wybór papieża i w 1046 został koronowany na cesarza. Pod wpływem żony, Agnieszki z Poitou, stał się propagatorem reformy cluniackiej i ulegał wpływom kultury francuskiej, która promieniowała na Niemcy także z anektowanej Burgundii. W działaniach wobec państwa i Kościoła kierował się zasadami treuga Dei (pokoju Bożego) oraz iustitia et pax (sprawiedliwości i pokoju), głoszonymi właśnie przez mnichów z Cluny.

Uważany jest za jednego z najsilniejszych monarchów w historii Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Podporządkował Cesarstwu Kościół, swobodnie decydował o obsadzie urzędu papieskiego, decydował o biegu spraw kościelnych i wytyczał kierunki wewnątrzkościelnej polityki. Trzymał w ryzach książąt niemieckich i dominował nad wschodnimi sąsiadami, którzy podlegali jego zwierzchnictwu. Z powodzeniem realizował ideę uniwersalnej władzy cesarskiej, wzorowanej na tradycji starożytnego Rzymu. Gorliwie oddany cesarskiemu urzędowi, podążał wzorem ojca, Konrada II.

Małżeństwa i potomstwo

Henryk III był dwukrotnie żonaty: w 1036 ożenił się z Gunhildą, córką Kanuta Wielkiego, króla Anglii, Danii i Norwegii, po raz drugi ożenił się w 1043 z Agnieszką z Poitou, córką Wilhelma V Akwitańskiego.

Z pierwszego małżeństwa pochodziła:

• Beatrycze (1037-13 lipca 1061) - opatka w Gandersheim i Quedlinburgu

Z drugiego małżeństwa pochodzili:

• Matylda (październik 1045-12 maja 1060), żona Rudolfa von Rheinfeld
• Judyta Maria Szwabska (9 kwietnia 1047-14 marca po 1092), żona króla Węgier Salomona i księcia polskiego Władysława I Hermana
• Adelajda Szwabska (1048-11 stycznia 1096), ksieni w Gandersheim i Quedlinburgu
• Henryk IV (11 listopada 1050-7 sierpnia 1106), cesarz rzymski
• Konrad II (wrzesień/październik 1052-10 kwietnia 1055), książę Bawarii

Bibliografia

• W. Czapliński, A. Galos, W. Korta, Historia Niemiec, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1981. ISBN 83-04-00444-5
• J. A. Gierowski, Historia Włoch, Ossolineum, Wrocław 1999, ISBN 83-04-04432-3
• T. Manteuffel, Historia Powszechna - Średniowiecze, PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-08685-8
• J.-F. Noel, Święte Cesarstwo, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1998. ISBN 83-86857-95-1
• M. Serwański, J. Dobosz (red.), Słownik władców Europy średniowiecznej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2002. ISBN 83-86138-50-5
• B. Zientara, Historia powszechna średniowiecza, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2002, ISBN 83-85660-94-1

Sarkofag Henryka III w katedrze w Spirze

Henryk i Anna przed Świętą Dziewicą - miniatura średniowieczna

Poprzednik Henryk V

Książę Bawarii 1026-1041

Następca Henryk VII

Poprzednik Herman IV

Książę Szwabii 1038-1045

Następca Otto II Szwabski

Poprzednik Konrad II

Król Niemiec 1028-1056

Następca Henryk IV

Poprzednik Konrad II

Święty Cesarz Rzymski 1046-1056

Następca Henryk IV

Poprzednik Konrad II

Król Burgundii 1033-1056

Następca Henryk IV