Stare Miasto (Szczecin)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Szczecina Stare Miasto
jednostka pomocnicza Szczecina
1009 Rynek Sienny Szczecin SZN.jpg
Zabudowa Starego Miasta (Rynek Sienny)
Miasto Szczecin
Status jednostka pomocnicza
Zespół dzielnic Śródmieście
Ludność (2015)
 • liczba ludności

4517
Strefa numeracyjna 91
Tablice rejestracyjne ZS
SIMC10 0978556
Położenie na planie Szczecina
Położenie na planie Szczecina
Położenie na mapie Szczecina
Mapa lokalizacyjna Szczecina
Stare Miasto
Stare Miasto
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stare Miasto
Stare Miasto
Ziemia 53°25′42,24″N 14°33′35,64″E/53,428400 14,559900

Stare Miasto (do 1945: Altstadt) – część miasta i osiedle administracyjne Szczecina, będące jednostką pomocniczą miasta, położone nad Odrą. Granicami osiedla są ul.: Kapitańska, Malczewskiego, Matejki z placem Hołdu Pruskiego, pl. Żołnierza Polskiego i Niepodległości i Dworcowa oraz rzeka Odra.

Według danych z 26 kwietnia 2015 w osiedlu na pobyt stały zameldowanych było 4517 osób[1]. Nad Odrą na Wałach Chrobrego corocznie na przełomie czerwca i lipca odbywają się Dni Morza.

Konsulaty na osiedlu Stare Miasto: Królestwa Norwegii (al. Niepodległości), Republiki Estonii (ul. Kurza Stopka) i Republiki Kazachstanu (ul. Grodzka).

Historia i urbanistyka[edytuj | edytuj kod]

Targ Węglowy, początek XX wieku
Obecna ul.Grodzka w 1936 roku
Przedwojenne kamienice przy ul.Koński Kierat

Przed 1945[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 30. XX wieku funkcję architekta miejskiego pełnił Ernst Lehnemann. Stworzony przez niego plan zakładał częściową przebudowę urbanistyki Starego Miasta. Planowano poszerzenie dzisiejszej ulicy Wyszyńskiego i doprowadzenie jej bezpośrednio do Mostu Długiego - aby inwestycja ta była możliwa, należało rozebrać kamienice na trasie przyszłej arterii (przed wojną ul. Wyszyńskiego kończyła się na ul. Sołtysiej). Lehnemann proponował także poszerzenie ulicy Panieńskiej oraz Św. Ducha, które miałyby się stać przeprawą alternatywną do bulwaru nadodrzańskiego. Innym pomysłem było wyburzenie części kamienic na starym mieście w celu odsłonięcia najcenniejszych zabytków, takich jak np. Stary Ratusz. Inwestycje te nie zostały zrealizowane przed wybuchem wojny i pozostały jedynie w sferze planów[2]. Orędownikiem tych planów stał się następca Lehnemanna, ostatni niemiecki architekt Szczecina - Hans Bernhard Reichow. Zgodnie z jego wizją rozwoju Szczecina wyburzony miał zostać Teatr Miejski, a w jego miała zostać poprowadzona szeroka aleja wiodąca na nabrzeże Odry. Proponował on także zbudowanie nowej, szerszej przeprawy w miejscu Mostu Kłodnego oraz wyburzenie kamienic przy bulwarze nadodrzańskim i poprowadzenie w ich miejscu szerokiej arterii[3].

Po 1945[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu działań wojennych, zimą 1945 Piotr Zaremba, pierwszy polski prezydent Szczecina, przedstawił wizję przebudowy bulwaru nadodrzańskiego oraz zabudowań staromiejskich. Postulował on usunięcie gruzów i pozostałości kamienic w celu odsłonięcia najcenniejszych zabytków staromiejskich. Inżynier oświadczył, że arteria nadodrzańska będzie najważniejszą osią komunikacyjną Szczecina. Porównywano są mą inwestycję pod względem śmiałości i rozciągłości do budowy trasy W-Z w Warszawie. W końcu lat 40. XX wieku rozpoczęto realizowanie budowy nowego bulwaru nadodrzańskiego zgodnie z projektem Piotra Zaremby. W latach 1947-1948 wyburzone zostały zarówno wypalone ruiny budynków, jak i kamienice, które zostały już odremontowane siłami nowych właścicieli. Arteria miała połączyć północne okolice Szczecina (Police) z osiedlem Pomorzany. Zaprojektowano dwie jezdnie, pomiędzy którymi przebiegać miało dwutorowe, wydzielone torowisko tramwajowe. Z powodu braku możliwości usunięcia całego gruzu pozostałego po zburzonych kamienicach, teren został podwyższony i podzielony na dwa poziomy. Usuwano zachowane stropy kamienic, zasypując ich piwnice gruzem i wyrównując teren. W kwietniu 1948 lokalni konserwatorzy zabytków sprzeciwili się inwestycji. Podobne stanowisko zajęło lokalne Polskie Towarzystwo Krajoznawcze. Wszystkie te zarzuty zostały odrzucone i przedsięwzięcie w dalszym ciągu było w stanie realizacji. W latach 1948-1950 realizowano odcinek od ulicy Wyszaka do ulicy Stanisława Dubois. Jednak prace budowlane stanęły w miejscu w 1950. Spadło tempo inwestycji - w następnych latach skupiono się już tylko na budowie nawierzchni i układaniu torów tramwajowych. W efekcie Arteria Nadodrzańska została zrealizowana jedynie na niewielkim odcinku: od gmachu poczty przy ul. Dworcowej do ul. Stanisława Dubois[4].

Po 1945 roku Stare Miasto było zniszczone w wyniku bombardowań brytyjskich w 90%. Wojny nie przetrwał też pomnik Sediny – najsłynniejszy pomnik w przedwojennym Szczecinie. Odbudowy nie podjęto, ponieważ zniszczona zabudowa w większości pochodziła z XIX wieku i ówcześnie nie była traktowana jeszcze za wartościową, wobec czego rekonstrukcji poddano tylko nieliczne obiekty takie jak np. Stary Ratusz. W latach 50. XX wieku zespół architektów w składzie W. Furmańczyk, W. Jarzynka, L. Kotowski opracował koncepcję nowej zabudowy Starego Miasta w Szczecinie[5]. Pozostawiając starą siatkę ulic, zaprojektowano osiedle niskich, trój- cztero- lub pięciopiętrowych bloków z wielkiej płyty krytych spadzistymi dachami. Natomiast na obszarze Podzamcza, nieopodal Ratusza Staromiejskiego planowano wzniesienie czterech jedenastopiętrowych wieżowców mieszkalnych. Zaprojektowano również pawilony handlowe mające pomieścić różnorodne punkty usługowe i warsztaty rzemieślnicze. Realizację tych koncepcji planowano zakończyć do 1966 roku, jednak plan wybudowania wieżowców nieopodal ratusza nie został zrealizowany z powodów finansowych[6]. Bloki mieszkalne o spadzistych dachach wypełniły większość parceli Starego Miasta. Niektóre z nich odsunięto od dawnej linii zabudowy, zaburzając dawną strukturę urbanistyczną ulic[7]. Wybudowano gmachy szkoły podstawowej przy ul. Grodzkiej i przedszkola przy Szewskiej, w kamienicy Loitzów umieszczono liceum plastyczne. Pomimo deklaracji zachowania starej siatki urbanistycznej, zlikwidowano kilka ulic lub zmieniono ich przebieg. Poza budową nowego osiedla bloków z wielkiej płyty odrestaurowano nieliczne zachowane kamienice przy ul. Kuśnierskiej, Koński Kierat, Mariackiej, Łaziebnej i placu Orła Białego. Powojenne przekształcenia architektoniczne i urbanistyczne zmieniły diametralnie funkcje szczecińskiego Starego Miasta - z dzielnicy handlowo-usługowo-mieszkalnej nieodłącznie związanej z rzeką Odrą przekształciło się w typowe osiedle bloków mieszkalnych z wielkiej płyty.

Obecnie[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej wartościowe zabytki na Starym Mieście to katedra św. Jakuba, Zamek Książąt Pomorskich, Stary Ratusz, Baszta Siedmiu Płaszczy, czy Kamienica Loitzów. Współczesne Stare Miasto charakteryzuje się także licznymi skwerami i zieleńcami.

Odbudowa starego miasta[edytuj | edytuj kod]

W latach 80. XX wieku ogłoszony został konkurs na zagospodarowanie dolnej części starego miasta - podzamcza. Ponieważ żaden z architektów nie zdobył 1 miejsca, zdecydowano się na realizację projektu, który zajął 2 miejsce. Jej autorem był prof. Politechniki Szczecińskiej Stanisław Latour. Powołana została spółdzielnia "Podzamcze", która miała się zająć zrealizowaniem inwestycji. Jednak napotkano problemy związane z błędami w dokumentacji a potem z transformacją ustrojową. Ostatecznie w 1994 roku rozpoczęto proces ponownej zabudowy Podzamcza (rejon dolnego Starego Miasta u podnóża Zamku, przy Odrze) – na ogół w nowoczesnym stylu, bez odtwarzania historycznego wyglądu kamienic. Zdecydowano się jednak zachować historyczną siatkę ulic oraz podział parcelacyjny zabudowań. Inwestycję zainicjowała nieistniejąca już spółdzielnia "Podzamcze"; pierwszą kamienicę ukończono w 1996 roku[8]. Część wyglądu sprzed 1939 roku odzyskał Rynek Sienny. Brakuje jedynie jednej pierzei, którą zajmują budynki z okresu PRL, niedawno odremontowane. W 2001 roku spółdzielnia "Podzamcze" upadła, a należące do niej nieruchomości zostały rozdzielone między wierzycieli[9]. Obecnie teren podzamcza ma wielu właścicieli - niektóre tereny zostały zagospodarowane, niektóre wciąż oczekują na nową zabudowę.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz więcej w artykule Zabytki Szczecina, w sekcji Stare Miasto.

Na Starym Mieście znajduje się wiele zabytków, przez które prowadzi Miejski Szlak Turystyczny[10]. Zabytki, które przetrwały wojnę, to mała część tego, co na szczecińskim Starym Mieście znajdowało się przed II wojną światową. Bombardowania z lat 40. XX w. zniszczyły niemal 90% zabytkowej dzielnicy.

Obiekty obronne[edytuj | edytuj kod]

Obiekty sakralne[edytuj | edytuj kod]

Pałace[edytuj | edytuj kod]

Kamienice[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejące[edytuj | edytuj kod]

  • Stara mennica, zlokalizowana była przy ul.Szewskiej
  • Giełda, znajdowała się przy rynku Siennym. Adres:Panieńska 30

Samorząd mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

Rada Osiedla Stare Miasto liczy 15 członków[11]. W wyborach do rad osiedli 20 maja 2007 roku udział wzięło 124 głosujących, co stanowiło frekwencję na poziomie 2,78%[12]. W wyborach do rady osiedla 13 kwietnia 2003 udział wzięło 46 głosujących, co stanowiło frekwencję 1,03% (najmniejszą spośród osiedli Szczecina)[13].

Samorząd osiedla Stare Miasto został ustanowiony w 1990 roku[14].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Liczba mieszkańców (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej [on-line]. Urząd Miasta Szczecin, 2010-04-26. [dostęp 2015-04-26].
  2. sedina.pl
  3. sedina.pl
  4. [1]
  5. sedina.pl
  6. sedina.pl
  7. sedina.pl
  8. sedina.pl
  9. sedina.pl
  10. Informacja: Miejski Szlak Turystyczny jest podzielony pomiędzy 3 osiedla: Nowe Miasto (1 i 41-42), Stare Miasto (2-31) i Centrum (32-40)
  11. Członkowie Rad Osiedli - Kadencja 2007-2011 (pol.). Urząd Miasta Szczecin. [dostęp 2010-05-07].
  12. Wybory Rad Osiedlowych 20 maja 2007 (pol.). Urząd Miasta Szczecin. [dostęp 2010-05-07].
  13. Wybory do Rad Osiedli 13 kwietnia 2003 r. w statystyce (pol.). Urząd Miasta Szczecin. [dostęp 2010-05-07].
  14. Uchwała Nr VIII/53/90 Rady Miejskiej w Szczecinie z dnia 28 listopada 1990 r. w sprawie utworzenia w mieście Szczecinie dzielnic i osiedli (Załącznik nr 1)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]