Szyizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Islam
Meczet

Wiara

AllahMonoteizm
MahometPieczęć Proroków
Prorocy IslamuZmartwychwstanie

Praktyka i Duchowość
5 filarów islamu

Wyznanie wiaryModlitwa
PostDobroczynność
PielgrzymkiSufizmDhikr

Historia i przywódcy

Ahl al-BajtSahaba
Kalifowie prawowierniImam w sunnizmieImam w szyizmie

Teksty i prawo

KoranSunnaHadis
FikhSzariatKalam
Mazhab

Kierunki religijne

SunnizmSzyizmCharydżyzm

Kultura i społeczeństwo

SztukaFilozofia
KalendarzKobieta

Odsetek wyznawców islamu w poszczególnych państwach – na czerwono szyici.

Szyizm (od arab. شيعة علي, szī'at Ali – stronnictwo Alego) – obok sunnizmu i charydżyzmu stanowi jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu, drugi po sunnizmie co do liczby wyznawców.

W Polsce często używa się określenia szyizm na będący jego odłamem imamizm. Mniejszość szyicka zamieszkuje także Polskę.

Gałęzie szyizmu[edytuj | edytuj kod]

Najważniejszym szyickim świętem jest Aszura. Z szyizmu wywodzą się takie nurty religijne jak druzyzm, alewizm, alawizm (nusajryzm), babizm, bahaizm i jazydyzm. Najbardziej znanym szyitą w XX wieku był ajatollah Ruhollah Chomeini.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie szyizm był wyznawany głównie przez muzułmanów pochodzenia arabskiego, ale za panowania dynastii Safawidów (1501-1773) doszło do nieomal całkowitej szyizacji niearabskiego Iranu. Dzisiaj, szyicka szkoła islamu stanowi 10-20% światowej populacji wszystkich muzułmanów. Islam szyicki dominuje głównie na terytorium dawnej Persji (90-96%), Azerbejdżanu (85%[2]), w Bahrajnie (66–70%) i Iraku (65-70%). Tworzy dużą mniejszość w Jemenie (35–40%), Kuwejcie (30-40%), Libanie (30-35%), Arabii Saudyjskiej (15-22%) i Syrii (15-20%). W pozostałych krajach o większości muzułmańskiej, populacja szyitów wynosi od 5 do 15%.

Szyici w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Szyici byli obecni w Polsce od czasu pierwszych kontaktów z kupcami arabskimi.

Początki zorganizowanego powstawania ruchu szyickiego w Polsce, datują się od 1976 roku, kiedy to zaczęły się tworzyć pierwsze nieformalne grupy muzułmanów szyitów w Warszawie i jej okolicach, złożone z młodych Polaków-konwertytów oraz studentów z krajów muzułmańskich. W mieszkaniach i domach prywatnych, zaczęto organizować spotkania, wspólne modlitwy, obchody świąt islamskich, wykłady i nauczanie religii.[3]

Na terenie dzisiejszej Polski, szyici stanowią mniejszość pośród muzułmanów. Nie istnieją także żadne meczety szyickie (te aktualnie istniejące, jak i budowane, są sunnickie i wahhabickie). Na obowiązkowe piątkowe modły, polscy szyici spotykają się w prywatnych salach modlitewnych. Istnieją plany budowy meczetu szyickiego, ale są one odległe ze względu na brak funduszy. W odróżnieniu od sunnitów, szyici w Polsce nie uzyskują wsparcia finansowego z zagranicy. Polskimi szyitami są m.in. Rafał Berger, Mahmud Taha Żuk czy Arkadiusz Miernik.[4][5]

Prześladowania[edytuj | edytuj kod]

Od czasu śmierci proroka Mahometa i uznania sukcesji po nim, historia stosunków sunnicko-szyickich jest często naznaczona przemocą. Szyicka mniejszość na przestrzeni wieków zostawała poddawana eksterminacji z rąk sunnickiej większość i jej władców, którzy traktowali szyitów jako zagrożenie dla swojej władzy politycznej i religijnej.[6] Szyici do dnia dzisiejszego są ofiarami zorganizowanej dyskryminacji w wielu krajach większościowo sunnickich, włącznie z zakazem praktykowania Islamu, budowania meczetów czy nawet czytania Koranu.[7][8] Historycznie, prześladowania trwały już za panowania sunnickich: kalifatu Umajjadów (661–750), kalifatu Abbasydów (750–1258) czy imperium ottomańskiego (1299–1923).

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Wybrane przykłady anty-szyickiego prześladowania:

  • Za panowania Umajjadów, doszło do serii masakr nabliższej rodziny proroka Mahometa, kulminacyjnym punktem była bitwa pod Karbalą stoczona 10 października 680 roku.
  • Prześladowania dalszej rodziny proroka i szyitów, były kontynuowane za panowania kalifatu Abbasydów.
  • W 1514 roku, sułtan ottomański Selim I Groźny, nakazał masakrę 40,000 szyitów anatolijskich.[9] Według Dżalala Al-e-Ahmada, "Sułtan Selim I posunął się do takiego stopnia iż stwierdził że zabicie jednego szyity ma większą wartość w tym świecie i następnym jak zabójstwo 70 chrześcijan."[10]
  • Współcześnie, szyici są nagminnie prześladowani w Arabii Saudyjskiej, Bahrajnie (większość kraju jest szyicka ale rządzi sunnicka rodzina Al Chalifa), Pakistanie, Iraku (pod rządami sunnickiego dyktatora Saddama Husajna), w Afganistanie (pod rządami Talibów) itd. Prześladowania wiążą się z rewindykacją szyickich meczetów (burzenie, zamykanie, adaptowane na meczety sunnickie), dyskriminację pracowniczą, tortury, zabójstwa przez "nieznanych sprawców", przymykanie oka przez rządy na akty terrorystyczne (Al-Kaida, Talibowie, inne grupy wahhabickie) wymierzone w szyitów. W wahhabickiej Arabii Saudyjskiej, został swego czasu nawet ogłoszony zakaz odbywania obowiązkowego hadżu dla szyitów. Zakaz później zniesiono ale do dzisiaj aplikacje szyitów ubiegających się o wizę aby odbyć hadż są często odrzucane. Szyici nawet podczas hadżu (wszelka przemoc podczas pielgrzymki jest zakazana), padają także ofiarami nienawiści.[11][12][13]

Przypisy

  1. Marek M. Dziekan, Irak: religia i polityka, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2005, str. 48
  2. Administrative Department of the President of the Republic of Azerbaijan - Presidential Library - Religion
  3. Islamski Ruch Szyicki w Polsce – krótki rys historyczny
  4. Stowarzyszenie Jedności Muzułmańskiej
  5. [1]
  6. The Origins of the Sunni/Shia split in Islam
  7. Nasr, Vali (2006). The Shia Revival: How Conflicts Within Islam Will Shape the Future. W.W. Norton & Company Inc. ISBN 978-0-393-06211-3 s. 52-53
  8. Ya'qubi; wol. lll, s. 91–96 i Tarikh Abul Fida', wol. I, s. 212.
  9. George C. Kohn (2007.) Dictionary of Wars. Infobase Publishing. s. 385. ISBN 0-8160-6577-2
  10. Al-e Ahmad, Jalal. Plagued by the West (Gharbzadegi), tłumaczenie Paul Sprachman. Delmor, NY: Center for Iranian Studies, Columbia University, 1982.
  11. Wahhabis Attack US Muslims at Hajj: ‘We will Kill Your Shia Men and Rape Your Women’ (ang.)
  12. Anti-Shia sectarianism on hajj is a worrying trend (ang.)
  13. Saudi police arrest Canadian imam at Hajj (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]