Tadeusz Hilarowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tadeusz Hilarowicz
Data i miejsce urodzenia 20 grudnia 1887
Warszawa
Data i miejsce śmierci 5 lipca 1958
Łódź
Miejsce spoczynku Stary Cmentarz w Łodzi
Zawód prawnik, uczony
Narodowość Polska
Tytuł naukowy profesor zwyczajny
Alma Mater Uniwersytet Lwowski
Małżeństwo Jadwiga Bogucka
Dzieci Maria
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Medal Zwycięstwa i Wolności Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order św. Sawy Medal 10-lecia Polski Ludowej

Tadeusz Hilarowicz[1] (ur. 20 grudnia 1887 w Warszawie, zm. 5 lipca 1958 w Łodzi) – polski profesor prawa administracyjnego, wykładowca akademicki, działacz społeczny i polityczny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Józefa Nusbauma-Hilarowicza i Rozalii z Głębockich, bratem Henryka oraz wnukiem Hilarego.

Ukończył gimnazjum we Lwowie (1906), a także studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego (1910). W 1912 doktoryzował się z dziedziny prawa. Przed I wojną światową kształcił się na uczelniach w Berlinie i Paryżu. Pracował w administracji publicznej Austro-Węgier i II RP. W latach 1920–1921 pełnił funkcję referenta spraw spisko-orawskich przy Delegacie Rządu dla Małopolski[2]. W okresie 1918–1920 był zastępcą profesora na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Był docentem i profesorem prawa administracyjnego Wolnej Wszechnicy w Warszawie[3] i Łodzi (1922–1939). W 1929 uzyskał prawo do prowadzenia wykładów z dziedziny prawa administracyjnego na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizował się w prawie administracyjnym, konstytucyjnym, kościelnym, autorskim, a także sanitarnym. Wydał liczne prace poświęcone prawu administracyjnemu, w tym: „Zasada swobodnego ocenienia w nauce administracyi i w prawie administracyjnem austryackiem” (1917), „Środki prawne w polskiem postępowaniu administracyjno-politycznem na obszarze b. Królestwa kongresowego i Małopolski” (1923), „Najwyższy Trybunał Administracyjny i jego kompetencja” (1925), a także „Wprowadzenie w praktykę administracyjną” (1928).

Od 1921 do 1939 wykładał również w Szkole Dziennikarskiej przy Wolnej Wszechnicy Polskiej oraz w Wyższej Szkole Dziennikarskiej w Warszawie. Był wykładowcą Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (od 1922). Był zapraszany na wykłady zagraniczne: w 1925 wykładał w Królestwie Serbów, Chorwatów i Słoweńców (BelgradZagrzebLublana), w następnym roku w Rumunii (Bukareszt).

Pełnił funkcję wiceprezesa Polskiego Instytutu Administracji przy Zarządzenia Stowarzyszenia Urzędników Państwowych. Był członkiem korespondentem Akademii Stanisława w Nancy, a także honorowym członkiem Rumuńskiego Instytutu Nauk Administracyjnych. Działał w Bezpartyjnym Bloku Współpracy z Rządem, stał na czele jednego z oddziałów Ligi Morskiej i Kolonialnej. Związany z Królestwem SHS i Jugosławią, sprawował funkcję przewodniczącego Stowarzyszenia Przyjaźni Jugosłowiańskiej, a także prezesa Polsko-Jugosłowiańskiego Towarzystwa Naukowego[4]. Był jednocześnie prezesem Zarządu „Domu Polskiego nad Adriatykiem” w Splicie, następnie zaś członkiem jego rady nadzorczej[5].

W czasie II wojny światowej wykładał na tajnych kompletach w SGGW (1943–1944). W jego domu odbywały się również konspiracyjne posiedzenia Polskiego Instytutu Prawa Administracyjnego[6]. Po zakończeniu wojny organizował Wyższą Szkołę Nauk Administracyjnych w Łodzi, której był rektorem (1945–1947) i wykładowcą. Pełnił obowiązki rektora Akademii Służby Publicznej przy WSNA, a także dyrektora studium dziennikarsko-publicystycznego działającego przy Akademii. W tymże studium wykładał m.in. prawo prasowe[7]. Prowadził również wykłady na SGGW i Uniwersytecie Jagiellońskim, a także w Szkole Prawniczej Ministerstwa Sprawiedliwości. Zorganizował Akademię Administracji w Olsztynie, zostając jej rektorem[8]. Działał na rzecz Warmii i Mazur. Był członkiem Warmińskiego Towarzystwa Naukowego[9]. Pełnił funkcję wiceprezesa łódzkiego Komitetu Przyjaciół Warmii i Mazurów, który organizował m.in. kolonie dla autochtonów z województwa olsztyńskiego[10]. Opowiadał się za utworzeniem w Olsztynie wyższej uczelni[11]. Udzielał się również na niwie serbołużyckiej, był m.in. przewodniczącym Komitetu Propagandy Państwowości Łużyckiej w Łodzi[12]. Wykładał w Seminarium Duchownym w Łodzi[13].

Od 1945 działał w Stronnictwie Demokratycznym, był m.in. kierownikiem Wydziału Administracyjno-Samorządowego Wojewódzkiego Komitetu SD w Łodzi[14] oraz członkiem Rady Administracyjno-Samorządowej przy Centralnym Komitecie SD[15]. Zasiadał w Radzie Naczelnej Stronnictwa (1949–1954). Sprawował mandat radnego Dzielnicowej Rady Narodowej Łódź – Śródmieście z rekomendacji SD[16] oraz mandat radnego Miejskiej Rady Narodowej Łodzi. Był szefem Dzielnicowego Klubu Radnych SD oraz Komisji Koordynacyjnej Klubów Radnych SD w Łodzi[17]. W latach 50. był przewodniczącym Koła Nauczycielskiego SD w Łodzi.

Od marca 1947 praktykował jako adwokat. Był członkiem Zespołu Adwokackiego nr 9 w Łodzi[18]. Zasiadał we władzach Zrzeszenia Prawników Polskich okręgu łódzkiego[19].

Odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945, Medalem 10-Lecia Polski Ludowej, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[20], a także Orderem św. Sawy III stopnia.

Żonaty z Jadwigą Bogucką (Hilarowiczową). Miał córkę Marię (Hilarowiczównę)[21]. Zmarł w 1958 w Łodzi. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi[22].

Przypisy

  1. Przed I wojną światową używał ojcowskiej formy nazwiska: Nussbaum-Hilarowicz. Zob. m.in. Aleksander Stępkowski, Zasada proporcjonalności w europejskiej kulturze prawnej. Sądowa kontrola władzy dyskrecjonalnej w nowoczesnej Europie, Warszawa 2010, str. 124. W niektórych powojennych publikacjach błędna pisownia Hillarowicz.
  2. Alina Szklarska-Lohmannowa, Polsko-czechosłowackie stosunki dyplomatyczne w latach 1918-1925, Wrocław, 1967, s. 133.
  3. Wolna Wszechnica Polska. W: Szkoły wyższe Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: 1930, s. 312.
  4. Nauka polska, jej potrzeby, organizacja i rozwój. Rocznik Kasy pomocy dla osób pracujących na polu naukowym imienia doktora Józefa Mianowskiego, Tomy 21–22, Warszawa, 1936, s. 242.
  5. Tadeusz Filarowicz (sic!)-Chrobrzyński, Chrobrzyn, "Tygodnik Demokratyczny" (Łódź), nr 33 z 11 sierpnia 1946, s. 5.
  6. W sprawie mnogości Ministerstw, "Tygodnik Demokratyczny" (Łódź), nr 8 z 5 sierpnia 1945, s. 5.
  7. Studium dziennikarsko-publicystyczne, "Tygodnik Demokratyczny" (Łódź), nr 16 z 14 kwietnia 1946, s. 4.
  8. Inauguracja akademii administracyjnej, "Tygodnik Demokratyczny" (Łódź), nr 20 z 28 października 1945, s. 7; Komitet Przyjaciół Warmii i Mazurów, "Tygodnik Demokratyczny" (Łódź), nr 7 z 10 lutego 1946, s. 4.
  9. (red. Stanisław Achremczyk i Władysław Ogrodziński), Olsztyn 1945-2005: kultura i nauka, Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego, Olsztyn 2006, s. 104.
  10. Komitet Przyjaciół Warmii i Mazurów, "Tygodnik Demokratyczny" (Łódź), nr 34 z 18 sierpnia 1946, s. 4.
  11. Sprawa wyższej uczelni w Olsztynie, "Tygodnik Demokratyczny" (Łódź), nr 34 z 18 sierpnia 1946, s. 6.
  12. Indeks nazwisk. proluz.wordpress.com, 6 grudnia 2010. [dostęp 2011-04-26].
  13. "Dziennik Łódzki", nr 160 z 8 lipca 1958, s. 2.
  14. Odczyt prof. Hilarowicza w Elblągu, "Kurier Codzienny", nr 229, 21 sierpnia 1949, s. 6.
  15. Odczyt prof. Hilarowicza w Ostródzie, "Kurier Codzienny", nr 225, 17 sierpnia 1949, s. 4.
  16. Radni SD w dzielnicowych radach narodowych, "Kurier Codzienny", nr 205, 28 lipca 1949, s. 4.
  17. Mieczysław Bandurka, Andrzej Felchner, Bożena Krzemińska, Stronnictwo Demokratyczne w województwie łódzkim w latach 1937–1975, Wydawnictwo "Epoka", Warszawa 1981, ss. 56–57. Komisja Koordynacyjna obejmowała Kluby Radnych DRN, RN m. Łodzi i WRN.
  18. Z karty żałobnej. Prof. Dr Tadeusz Hilarowicz, "Palestra", nr 10–11, 1958, s. 87.
  19. "Dziennik Łódzki", nr 161 z 9 lipca 1958, s. 5 (nekrolog).
  20. Tadeusz Hilarowicz, "Kurier Polski", nr 160 z 10 lipca 1958, s. 2 (nekrolog).
  21. Gabriel Brzęk, Józef Nusbaum-Hilarowicz: życie, praca, dzieło, "Wydawnictwo Lubelskie", Lublin, 1984, s. 8.
  22. "Dziennik Łódzki", nr 160 z 8 lipca 1958, s. 2, 5 (nekrologi).

Bibliografia podstawowa[edytuj | edytuj kod]