Tramwaj dwusystemowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tramwaj dwusystemowy na Dworcu Głównym w Karlsruhe
Tramwaj dwusystemowy na ulicach Heilbronnu

Tramwaj dwusystemowy - (niem. Zweisystem-Stadtbahn, fr. Tram-train), szynowy pojazd komunikacji lokalnej, łączący w sobie właściwości pojazdu kolejowego i tramwaju, mogący poruszać się zarówno po torowiskach kolejowych jak i tramwajowych (tzw. model Karlsruhe). Jako krótsze polskie nazwy tramwaju dwusystemowego proponuje się neologizmy koltram lub tramper.

Aspekty techniczne[edytuj | edytuj kod]

Tramwaj dwusystemowy jest możliwy do wprowadzenia, gdy sieć linii tramwajowych posiada tę samą szerokość toru, co kolej w danym kraju (najczęściej 1435 mm). Jeśli rozstawy są inne, wprowadza się trzecią szynę, tzw. model Zwickau, od nazwy wschodnioniemieckiego miasta gdzie to rozwiązanie po raz pierwszy z sukcesem zastosowano.

Poszczególne problemy techniczne rozwiązuje się w następujący sposób:

Zalety i wady tramwaju dwusystemowego[edytuj | edytuj kod]

Tramwaje dwusystemowe (koltramy) umożliwiają lepsze wykorzystanie lokalnych linii kolejowych, gdyż podróżni mogą dojeżdżać z miejsca zamieszkania bezpośrednio do centrum miasta bez konieczności przesiadki na głównym dworcu na środki komunikacji miejskiej. Wykorzystanie torowisk tramwajowych jest również znacznie tańsze, niż przedłużanie linii kolejowych w tunelu do centrów miast.

Do wad tramwajów dwusystemowych należy zaliczyć mniejszą zdolność przewozową od kolei ze względu na tramwajową skrajnię taboru, wynoszącą tylko 2200-2650 mm. Poważnym problemem jest przenoszenie opóźnień z ruchu w mieście na sieci kolejowe.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze koleje łączące w sobie cechy tramwaju i pełnej kolei powstały w końcu XIX w.. Były to najczęściej wąskotorowe kolejki obsługiwane taborem podobnym do tramwajów, tj. parowozy tramwajowe lub samobieżne wagony elektryczne, nierzadko z połączeniem torowym z miejskim tramwajem. Późniejszy rozwój komunikacji dążył jednak do rozwiązań czystych typologicznie. Preferowano też rozwiązania bezkolizyjne, z dużą ilością budowli inżynierskich, a przez to kosztowne.

Znaczne koszty budowy nowych szybkich kolei miejskich i regionalnych skłoniły do poszukiwania alternatywnych rozwiązań. W niemieckim miescie Karlsruhe już w 1959 r. włączono w sieć miejskiego tramwaju podupadłą, niegdyś prywatną linię kolejową Albtalbahn i gruntownie zmodernizowano, elektryfikując ją w systemie tramwajowym (750 V), jednak pozostawiając kolejową organizację ruchu i kolejowy profil szyny. Od 1984 r. pojazdy Albtalbahn pojawiły się też na mało uczęszczanej towarowej linii kolejowej na północy Karlsruhe, należącej do Kolei Federalnych (Deutsche Bundesbahn). Kolejnym krokiem było stworzenie pojazdu w pełni dwusystemowego, to znaczy korzystającego z kolejowego zasilania w energię elektryczną (w Niemczech 15 kV prądu zmiennego 16 2/3Hz), od 1985 r. eksperymentowano z przebudowanym tramwajem. Od 1992 r. tramwaje dwusystemowe produkcji Siemensa kursują regularnie do Bretten, później powstają linie do Baden-Baden, Heilbronn, Wörth, Pforzheim, Freudenstadt i inne.

Od połowy lat 90. tramwaje dwusystemowe powstają w dalszych miastach europejskich, głównie w Niemczech.

Miasta z tramwajem dwusystemowym[edytuj | edytuj kod]

(wymieniono miasta, przez które tramwaj dwusystemowy porusza się jako zwykły tramwaj)

Wikimedia Commons