Uszanka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Uszanka była zimowym okryciem głowy w radzieckim wojsku i milicji
Niemiecki myśliwy we wczesnej formie uszanki na obrazie Joachima von Sandrarta „Listopad”, 1643.
Prezydent Ford w uszance podczas spotkania z Leonidem Breżniewem
Uszanka (właśc. Czapka futrzana) żołnierza SZ PRL
Uszanka niemieckiej policji w Nadrenii Północnej-Westfalii (Niemcy)

Czapka uszanka, (także: uszanka, z ros. ушанка [uˈʂan.kə], czasami zwana żartobliwie czapką uszatką) – ciepłe zimowe nakrycie głowy, wykonane najczęściej z futra, z charakterystycznymi klapami chroniącymi uszy od mrozu. W XIX w. przy klapach pojawiły się troczki, które można zawiązać albo pod brodą (ulepszając ocieplenie uszu), albo na górze (odkrywając uszy). Uszanka wywodzi się z Rosji, ale Rosjanie prawdopodobnie zapożyczyli jej krój od Mongołów podczas średniowiecznej mongolskiej inwazji na Ruś Kijowską.

Chociaż uszankę uważa się za typowo rosyjskie nakrycie głowy (w stereotypowym widzeniu świata tzw. prawdziwy Rosjanin powinien nosić właśnie taką czapkę) to futrzane czapki o podobnym kroju są rozpowszechnione także w Chinach, Północnej Korei, krajach Europy Wschodniej, w tym także w Polsce, oraz w krajach dawnego Związku Radzieckiego. Czapki uszanki to często spotykana część umundurowania zimowego służb policyjnych i wojskowych w krajach leżących w zimnym klimacie, takich jak Rosja i Polska. Czapki te są noszone przez Wojsko Polskie do dziś.

Można ją także zobaczyć w miastach amerykańskich takich jak Chicago (stan Illinois) podczas mroźnych zimowych miesięcy, zwłaszcza w okolicach o dużej liczbie emigrantów z Europy Wschodniej. Znane są także w Finlandii i używane jako część zimowego umundurowania wojskowego od 1939 do dziś.

Sposoby szycia, noszenia i stereotypy związane z uszanką[edytuj | edytuj kod]

Czapki uszanki często są szyte ze skórek królików i piżmaków jakkolwiek do rzadkości nie należą też czapki z futra szarych wilków lub psów. Lepszej jakości czapki mogą być też wykonane z futer lisów, kun lub dobrej jakości skór owczych. Produkuje się także czapki ze sztucznych materiałów, często przeznaczone na sprzedaż dla turystów. Uszanki szyte ze sztucznego futra czasami są żartobliwie określane jako wykonane z futra ryby ponieważ nie pochodzi ono od jakiegokolwiek znanego zwierzęcia. Czapki były używane też jako część zimowego umundurowania Nationale Volksarmee (armii NRD), nosiły potoczną, żartobliwą i wulgarną nazwę „Bärenfotze”.

Część Rosjan uważa, że noszenie czapki z uszami opuszczonymi do dołu nie jest dostatecznie męskie dlatego też stereotypowy portret śmieciarza lub gospodarza domu sprzątającego podwórko przedstawia go zwykle w czapce uszance z rozwiązanymi bezładnie klapami, z których jedna skierowana jest ku górze a druga zwisa ku dołowi.

Sposoby wiązania[edytuj | edytuj kod]

Na poniższych zdjęciach przedstawiono standardową uszankę żołnierza Armii Radzieckiej (1988) i kilka możliwych sposobów jej wiązania i noszenia:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]