Województwo inflanckie
| Województwo inflanckie | |||
|
|||
 Województwo inflanckie na mapie I Rzeczypospolitej |
|||
| Nazwa łacińska | Ducatus Livoniae | ||
| Istniało | 1620–1772 | ||
| Prowincja | Inflanty | ||
| Stolica | Dyneburg | ||
| Sejmik | Dyneburg | ||
| Wojewoda | zobacz: wojewodowie inflanccy | ||
| Powierzchnia | ok. 12 000 km² | ||
| Liczba powiatów | 4 | ||
| Liczba senatorów | 3 | ||
Województwo (Księstwo Inflanckie) zwane też Inflantami polskimi – północno-wschodnie województwo I Rzeczypospolitej.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Województwo powstało w 1620 r. z pozostałej przy Polsce części województwa wendeńskiego. Oficjalnie dopiero postanowieniem sejmu z 1667 roku otrzymały tytuł księstwa i ustrój województwa[1], dzieląc się administracyjnie na tzw. trakty: dyneburski, rzeżycki, lucyński, marienhauski i piltyński. Miały trzy godności senatorskie: biskupa, wojewody i kasztelana. Miastem odbywania sejmików był Dyneburg (Dźwinów). Inflanty były we władaniu Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Herbem województwa był srebrny gryf w koronie na czerwonym polu z mieczem skierowanym do góry i monogramem SA (Sigismundus Augustus).
Inflanty polskie po I rozbiorze Polski zostały wcielone do Rosji.
Jak podkreślał Józef Weyssenhoff: Inflanty nigdy nie podnosiły buntów przeciw państwu, nie łączyły się ani ze Szwedami, ani z Moskwą w czasie wojen; stanęły murem przy Konstytucji 3 maja, a Targowica nie miała tam wcale stronników[2].
Polacy w Inflantach Polskich [edytuj]
Mimo że ludność polska była głównie ludnością pochodzenia szlacheckiego, w tym w części południowej Inflant Polskich mieszkało dużo drobnej szlachty, to były również obszary zamieszkane przez ludność chłopską, jak np. w rejonie Warklan (łot. Varaklăni) na południe od Jeziora Łubań (cztery wioski) lub Dagdy na północ od Krasławia. W końcu XIX w. i na początku XX w. wyłoniła się z tej grupy silna polska inteligencja skupiona głównie w Dyneburgu.
Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego Inflanty Polskie znacznie lepiej zintegrowały się w ciągu 211 lat przynależności z Rzecząpospolitą niż Prusy Zachodnie (obejmujące Pomorze Gdańskie i Warmię). Szlachta Inflant Polskich, pochodząca z rodów rycerskich kawalerów mieczowych pochodzenia niemieckiego, związana licznymi węzłami cywilizacyjnymi z Polską, uległa gruntownej polonizacji, dostarczając szeregu zasłużonych Polsce rodów, w tym: Tyzenhauzów, Grothusów, Rejtanów, Denhoffów, Korffów, Romerów, Mohlów, Weyssenhoffów, Platerów, Manteufflów i innych. Nawet w okresie zaborów dominowały tu polskie wpływy kulturowe i gospodarcze, których przewaga zakończyła się dopiero w czasach niepodległości Republiki Łotewskiej w międzywojniu, ale polska obecność cywilizacyjna jest nadal widoczna.
Ziemia ta wydała również w XX w. wielu wybitnych ludzi zasłużonych dla Rzeczypospolitej jak kpt. Władysław Raginis, Władysław Studnicki.
W trakcie sowieckiej okupacji Łotwy od 1940 r., a później niemieckiej od 1941 r. Polacy byli poddawani represjom, wywożeni w głąb Sowietów i wysyłani na przymusowe roboty do Niemiec[3]. W okresie II wojny światowej (szczególnie po 1941 r.) istniała tu także silna polska konspiracja złożona z miejscowych Polaków, jak i struktury wywiadu polskiego podległego Armii Krajowej (w 1942 r. w sieci wywiadu polskiego było 150 miejscowych łotewskich Polaków)[4][5]. Również po wkroczeniu Sowietów w 1944 r. ludność polska włączyła się w zbrojny opór przeciw nowej okupacji[6]. Represje objęły, poza fizyczną eliminacją, wywózki Polaków szczególnie z powiatu iłuksztańskiego, których szczyt miał miejsce w marcu 1949 r. Mimo to w niektórych wioskach pod Iłuksztą Polacy nadal stanowią ponad 30% mieszkańców.
Współcześnie Łatgalię wraz z gminą Iłukszta (gmina zajmuje zachodnią część dawnego powiatu iłuksztańskiego, wschodnia należy do gminy ziemskiej Dyneburga) zamieszkuje nadal większa część 60-tysięcznej mniejszości polskiej na Łotwie. Także wśród ludności łotewskiej widać różnorodne wpływy kultury polskiej, jak choćby licznie występujące imiona i nazwiska zaczerpnięte z polszczyzny. Podczas zjazdu Związku Polaków na Łotwie 17 marca 2012 r. zaproponowano wprowadzenie języka polskiego jako języka regionalnego w Łatgalii[7].
Polacy związani z Łatgalią/Inflantami Polskimi [edytuj]
- Karol Bohdanowicz – polski geolog, specjalista w dziedzinie geologii złożowej i górnictwa, geograf,
- Wanda Dynowska – polska pisarka, tłumaczka, działaczka społeczna, popularyzatorka teologii i filozofii hinduizmu w Polsce. Ambasadorka kultury indyjskiej i polskiej, karma jogini, założycielka i organizatorka Biblioteki Polsko-Indyjskiej,
- Gustaw Manteuffel – polski historyk i etnolog, krajoznawca, z wykształcenia prawnik,
- Ignacy Manteuffel - prawnik, społecznik, działacz państwowy II RP,
- Ferdynand Ossendowski – polski pisarz, dziennikarz, podróżnik, antykomunista, nauczyciel akademicki, członek Akademii Francuskiej, działacz polityczny, naukowy i społeczny.
Zobacz też [edytuj]
- Łatgalia
- wojewodowie inflanccy
- kasztelanowie inflanccy
- diecezja inflancka
- biskupi inflanccy, wendeńscy i inflancko-piltyńscy
- Piltyń
Przypisy
- ↑ Volumina Legum, t. V, s. 237.
- ↑ Gdzie stara Dźwina pluska, rp.pl.
- ↑ Polak na Łotwie: Pismo Związku Polaków na Łotwie.
- ↑ Polak na Łotwie: Pismo Związku Polaków na Łotwie.
- ↑ Polak na Łotwie: Pismo Związku Polaków na Łotwie.
- ↑ Polak na Łotwie: Pismo Związku Polaków na Łotwie.
- ↑ Łotwa: Nie jesteśmy rosyjskojęzycznymi Łotyszami – DELFI.
|
||||||||||||||||
