Wybory parlamentarne w Izraelu w 2006 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Izrael
Godło Izraela
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Izraela
Portal Portal Izrael

Wybory parlamentarne w Izraelu, odbyły się 28 marca 2006 na terenie Izraela.

Information icon.svg Osobny artykuł: Siedemnasty Kneset.

4,5 miliona Izraelczyków mogło oddać swoje głosy w godzinach od 7.00 do 22.00. Wyborcy mieli do wyboru kandydatów reprezentujących 31 partii i koalicji wyborczych. Próg wyborczy w izraelskim systemie wyborczym wynosi 2%.

Nad bezpieczeństwem w czasie wyborów czuwało postawionych w stan gotowości 22 tysiące policjantów, ochotników i oddziałów armii. Sondaże przedwyborcze największe szanse na zwycięstwo dawały nowo powstałej (październik 2005) centroprawicowej partii Kadima, która odłączyła się od partii Likud. Założycielem partii był urzędujący premier Izraela Ariel Szaron, który wciąż przebywa w szpitalu w stanie śpiączki. Partia pod obecnym tymczasowym przewodnictwem wicepremiera Ehuda Olmerta zapowiada wycofanie się z większości terytoriów palestyńskich, ale na własnych warunkach i bez żadnych negocjacji z Autonomią Palestyńską.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Jeden z plakatów wyborczych

Decyzja aby przeprowadzić wcześniejsze wybory parlamentarne ma swoje korzenie w wybraniu Amira Pereca na lidera izraelskiej Partii Pracy. Peretz zadecydował o natychmiastowym wyjściu swojego ugrupowania z koalicji rządzącej (m.in. z Likudem), w której utrzymywał je poprzedni przewodniczący, Szimon Peres. Kolejnym ważnym wydarzeniem było odejście Ariela Szarona z Likudu i utworzenie przez niego nowej partii, Kadimy, do której wkrótce potem wstąpił Peres.

Peretz powiedział m.in. "Pozwalam mu [Szaronowi] wybrać datę w okresie pomiędzy końcem lutego a końcem marca, a jakikolwiek termin wybierze, jest dla mnie do przyjęcia, im wcześniej, tym lepiej." Na to Szaron "Jak tylko okazało się, iż istniejący układ polityczny rozpada się, doszedłem do wniosku, że najlepszą dla kraju rzeczą są nowe wybory tak wcześnie jak tylko to możliwe."

Podczas wyborów w 2003 roku, Likud przewodzony przez Szarona odniósł przekonywające zwycięstwo, jak na izraelskie standardy, zdobywając 38 miejsc w 120-osobowym Knesecie (parlamencie). Partia Pracy, pod przewodnictwem Amrama Mitzny, otrzymała tylko 19 mandatów i początkowo nie weszła w skład koalicji rządzącej.

Po poprzednich wyborach, Likudem wstrząsały wewnętrzne problemy - Szaron próbował bowiem zatwierdzić swój plan wycofania osadników i żołnierzy ze Strefy Gazy. Chcąc wesprzeć go w tym i zrównoważyć wewnętrzną opozycję w łonie Likudu, Peres wprowadził Partię Pracy do koalicji.

20 listopada 2005 r. media doniosły, iż Szaron występuje z Likudu i zakłada własną partię, ideologicznie ulokowaną bliżej centrum. Niemal natychmiast na nowego lidera Likudu wyrósł Binjamin Netanjahu. Utworzenie Kadimy zmieniło wyścig wyborczy, w którym udział brały przede wszystkim dwie największe partie, w konkurencję trzech ugrupowań.

4 stycznia 2006 roku Szaron przeszedł wylew, który spowodował iż zapadł w śpiączkę. Od 31 stycznia 2006 lista wyborcza Kadimy nie zawierała osoby nieprzytomnego premiera. Ehud Olmert stał się p.o. premiera, p.o. przewodniczącego Kadimy i kandydatem tej partii na szefa rządu. Sondaże wciąż dawały ugrupowaniu Olmerta spore poparcie, o wiele wyższe niż pozostałej dwójki, choć nieznacznie niższe po zapadnięciu Szarona w śpiączkę.

Były szef Partii Pracy, Szimon Peres, którzy przyłączył się do Kadimy, został obsadzony z numerem 2 na liście wyborczej tego ugrupowania. Minister spraw zagranicznych Cypi Liwni była numerem 3; jako kandydatka na stanowisko wicepremiera, jeżeli Kadima wygrałaby w wyborach.

W wewnętrznych wyborach w Shinui, członek rady miejskiej Tel Awiwu Ron Leventhal pokonał Awrahama Poraza., z którym rywalizował o numer 2 na liście wyborczej. Poraz, bliski współpracownik Yosefa Lapida, w wyniku tej porażki zrezygnował z członkostwa w partii, podobnie jak większość deputowanych do Knesetu z tegfo ugrupowania. Utworzyli razem nową partię - Hetz (ha-Miflaga ha-Hilonit Tzionit, czyli Partia Świeckiego Syjonizmu). Tymczasem Lapid zrezygnował z przewodniczenia Shinui 25 stycznia 2006, na jego miejsce został wybrany Leventhal. Ani Shinui, ani Hetz nie uzyskały wymaganej liczby głosów ażeby otrzymać jakiekolwiek miejsce w parlamencie (w wyborach w 2003 roku Shinui uzyskało 15 mandatów parlamentarnych, będąc trzecią największą partią w Knesecie).

30 stycznia 2006 prawicowa Izraelska Unia Narodowa (Halchud HaLeumi), koalicja trzech małych partii (Moledet, Tkuma i Tzionut Datit Leumit Mitchadeshet), utworzyła wspólną listę z Narodową Partią Religijną (Mafdal). Jej numerem 1 był Binjamin Elon. W większości złożona z imigrantów z krajów byłego ZSRR, Jisra’el Betenu ("Izrael Naszym Domem") oddzieliła się od Unii Narodowej i wystartowała z osobną listą wyborczą. Było to spowodowane tym, iż zgodnie z sondażami, jeżeli te ugrupowania startowałyby osobno, wówczas otrzymałyby razem 20-25 mandatów (w poprzednich wyborach - tylko 7), co okazało się prawdą: Unia zdobyła 9 miejsc, a Jisra'el Betenu - 11.

Procedura[edytuj | edytuj kod]

W izraelskich wyborach obsadzane jest 120 miejsc w Knesecie, przy pomocy metody d'Hondta (wybory proporcjonalne, głosy oddawane są na listy partyjne). Próg wyborczy wynosi 2% (podwyższono z 1,5% po poprzednich wyborach), co stanowi równowartość średniej liczby głosów, jakie dają nieco ponad 2 mandaty.

Po oficjalnym opublikowaniu wyników głosowania, prezydent Izraela powierza misję utworzenia rządu członkowi Knesetu, który ma największe szanse na to, iż mu się to uda (przeważnie jest to lider największej partii). Ma on do 42 dni na negocjacje z reprezentantami różnych ugrupowań, po czym prezentuje swój gabinet Knesetowi, który udziela mu (lub nie) wotum zaufania. Kiedy rząd zostaje zatwierdzony, mając przynajmniej 61 głosów za, osoba wyznaczona przez prezydenta zostaje premierem.

Lista partii biorących udział w wyborach[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Partie polityczne Izraela.
Partia (hebr.) Literowe oznaczenie listy Arabski Tłumaczenie nazwy Liczba miejsc przed wyborami Lider Opis
Kadima (קדימה, Qādīmāh) כן 'Naprzód' 14 Ehud Olmert nowa partia (rozłam w Likudzie)
Awoda (העבודה, ha-`Avōdāh) אמת Hizb al-`Amal (حزب العمل) 'Praca' 21 Amir Perec socjaldemokracja
Likud (ליכוד, Līkkūd) מחל 'Zjednoczenie' 29 Binjamin Netanjahu nacjonalizm
Hetz (המפלגה החילונית ציונית / חץ, Ha-Miflāgāh ha-Hīlōnīt Tsiyyōnīt) חץ 'Strzała' ('Partia Świeckiego Syjonizmu') 9 Awraham Poraz nowa partia (rozłam w Shinui), antyklerykalizm, liberalizm
Shinui (שינוי, Shīnūy) יש 'Zmiana' 2 Ron Leventhal świecka
Szas (ש"ס, Hit’ahdūt ha-Śfāraddīm ha-‘Ōlāmīt Shōmréy Tōrāh) שס 'Światowa Unia Sefardyjskich Strażników Tory' 11 Eli Jiszaj ortodoksyjnie religijna, sefardyjska
Yahadut ha-Torah (יהדות התורה, Yahadūt ha-Tōrāh) ג 'Zjednoczony Judaizm Tory' 5 Yaakov Litzman, Awraham Ravitz ortosodoksyjnie religijna, aszkenazyjska
HaIchud HaLeumi (Izraelska Unia Narodowa)-Narodowa Partia Religijna (Mafdal) (האיחוד הלאומי-מפד"ל, ha-Īhūd ha-Le'ūmī - Miflāgāh Dātīt Le'ūmīt (MaFDaL)) טב '-' 10 Binjamin Elon nacjonalizm, przeważnie religijny syjonizm, lista połączona
Jisra’el Betenu (ישראל ביתנו, Yisrā'el Béyténū) ל 'Izrael Nasz Dom' 3 Awigdor Lieberman w większości rosyjskojęzyczni imigranci
Meretz-Yachad (מרצ-יחד) מרצ 'Żywotność-Razem' 5 Yossi Beilin socjaldemokracja
Raam-Ta'al (רע"ם-תע"ל \ רשימה ערבית מאוחדת-התנועה הערבית להתחדשות, Reshīmāh ‘Aravīt Me'ūhedet - ha-Tnū‘āh ha-‘Aravīt le-Hithadshūt) עם Al-Qa'imah al-Muwahiddah al-`Arabiyyah li-Taghyir (القائمة الموحدة العربية لتغيير, Al-Qā'imah al-Muwahiddah al-‘Arabiyyah li-Taghyīr) 'Zjednoczona Lista Arabska dla Zmian' 3 Ibrahim Sarsur arabska, islamistyczna; lista wspólna
Balad (ברית לאומית דמוקרטית / בל"ד, Brīt Le'ūmīt Demōcratīt) ד At-Tajamu` al-Watani ad-Dimuqrati (التجمع الوطني الديموقراطي, At-Tajamu` al-Watanī ad-Dīmūqrātī) 'Narodowy Sojusz Demokratyczny' 3 Azmi Bishara arabska, nacjonalistyczna
Hadasz (החזית הדמוקרטית לשלום ולשוויון / חד"ש, Ha-Hāzīt ha-Demōcratīt le-Shālōm ū-le-Shiwwyōn (HāDāSH)) ו Al-Jabhah ad-Dimuqratiyyah l-is-Salam w-al-Musawāh (الجبحة الديموقراطية للسلام ولمساواة, Al-Jabhah ad-Dīmūqrātiyyah l-is-Salām w-al-Musāwāh) 'HaDaSH' ('Demokratyczny Front dla Pokoju i Równości') 2 Muhammad Barakah żydowsko-arabska, zbudowana wokół Komunistycznej Partii Izraela, niesyjonistyczna
Tafnit (תפנית, Tafnīt) פ 'Odwróć się' Uzi Dayan nowa partia, antykorupcyjna
Ale Yarok (עלה ירוק, `Aleh Yārōq) קנ 'Zielony Liść' Boaz Wachtel opowiada się za legalizacją marihuany i małżeństw homoseksualnych
Brit Olam (ברית עולם, Brīt `Ōlām) ה 'Wieczna Unia' Ofer Lifshits
Gil - Gimla'ey Yisrael LaKneset (גיל / גימלאי ישראל לכנסת, Gimlā'ey Yisrā'el la-Kneset (GĪL)) זך 'Wiek - Izraelscy Emeryci do Knesetu' Rafi Eitan partia emerytów
Da`aM - Mifleget Po`alim (דע"ם - מפלגת פועלים, Da`aM - Mifleget Pō`ālīm) ק 'Organizacja Akcji Demokratycznej - Partia Pracowników' Agbariyyah Asama’ komunizm
HaYeruqim (הירוקים, HaYerūqīm) רק 'Zieloni' Peer Waysner ekologizm
HaLev (הלב - המפלגה למלחמה בבנקים, ha-Miflāgāh le-Milhamāh ba-Bānqīm (Ha-LeV)) פץ 'Serce (Partia Wojny Przeciwko Bankom)' Eliezer Levinger prawa konsumenckie
Ha-Miflaga ha-Leumit ha-Aravit (המפלגה הלאומית הערבית, Ha-Miflāgāh ha-Le’ūmīt ha-‘Aravīt) קפ Al-Hizb al-Qawmi al-`Arabi (الحزب القومي العربي, Al-Hizb al-Qawmī al-`Arabī) 'Arabska Partia Narodowa' Muhammad Kanan arabska
HaTzionut HaHadasha (הציונות החדשה, Ha-Tsiyyōnūt ha-Hadāshāh) צה 'Nowy Syjonizm' Yaakov Kfir obrona praw tych, którzy ocaleli z holokaustu
Hazit Yehudit Le'umit (חזית יהודית לאומית, Hāzīt Yehūdīt Le'ūmīt) כ 'Narodowy Front Żydowski' Baruch Marzel żydowski nacjonalizm, kahaniści
Lev (לב) פז 'Serce' Ovadia Fathov
Herut (חירות, Hérūt) נץ 'Wolność' Michael Kleiner nacjonalizm
Lehem (לוחמי חברה מאוחדים / לחם, Lōhamey Hevrāh Me’ūhadīm (LeHeM)) ז 'Chleb (Bojownicy o Zjednoczone Społeczeństwo)' Yisrael Tvito
Lider (לידר, Līder) ף 'Progresywna Partia Liberalno - Demokratyczna' Aleksandr Radko rosyjscy emigranci, związani z rosyjską Partią Liberalno-Demokratyczną
Oz LaAniyim (עוז לעניים, `Ōz La`Aniyīm) פכ 'Siła Dla Biednych' Felix Angel socjalizm
Atid Ekhad (עתיד אחד, `Atīd Ehād) זה 'Jedna Przyszłość' Avraham Negusah Etiopscy i amerykańscy imigranci
Tsedeq l-Kol (Ra`aSH) (צדק לכל - רע"ש, Tsedeq l-Kōl (Ra`aSH)) קז 'Sprawiedliwość Dla Wszystkich - Prawa Mężczyzn w Rodzinie' Yaakov Shlosser Prawa mężczyzn
Tzomet (צומת, Tsōmet) כץ 'Skrzyżowanie' Moshe Grin nacjonalizm

Uwaga: tradycyjny polityczny podział na osi lewica-prawica w Izraelu jest nieco inny niż w większości pozostałych państw, ponieważ zasadza się na różnicach w stosunku do spraw bezpieczeństwa i konfliktu z Palestyńczykami. Np., lewicowy Meretz-Yachad opowiada się za negocjacjami opartymi na postanowieniach inicjatywy genewskiej, podczas gdy prawicowa Izraelska Unia Narodowa jest przeciwna wszelkim ustępstwom terytorialnym. Pomimo tego obie partie postulują budowę państwa socjalnego.

Sondaże przedwyborcze[edytuj | edytuj kod]

Liczby w tabeli oznaczają liczbę miejsc, na ogólną liczbę 120, jakie miały stać się udziałem poszczególnych partii politycznych według przedwyborczych sondaży. Jako że próg wyborczy wynosi 2%, tak więc niemożliwe jest otrzymanie tylko jednego miejsca w Knesecie.

Uwaga: większość izraelskich ankietowanych łączy "arabskie" partie razem, tak więc przewidywana liczba mandatów dla ugrupowania arabskiego oznacza liczbę miejsc dla trzech głównych arabskich list (Raam, Ta'al, Hadasz).

Partia 22 marca, 2006 23 marca, 2006 26 marca, 2006 27 marca, 2006
Geocartographia Jerusalem Post Teleseker Dahaf2 Globes- Smith Dialogue Maagar Mohot Dahaf2 Teleseker Jerusalem Post Ma'ariv
Kadima 14 33.5 34 37 36 34 36 34 34 34 33.5 34
Likud 27 16.5 15 14 14 15 14 12 13 14 15 14
Partia Pracy (Awoda) 21 17.5 19.5 21 20 21 18 19 21 17 20.5 17
Shinui 15 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Szas 11 9.5 11 9 11 10 11 8 11 12 10 12
Partie arabskie 8 8.5 9 7 7 7 8 7 7 7 9 7
Meretz-Yachad 6 6 5 5 6 5 6 6 5 5 6 5
Izraelska Unia Narodowa i Narodowa Partia Religijna 7 & 6 1 9 10 11 9 9.5 12 8 9 11 9.5 11
Jisra’el Betenu 7 2 10.5 10.5 10 11 10.5 7 15 12 12 11 12
Zjednoczony Judaizm Tory 5 7 5.5 5 5 5 6 6 6 6 6 6
Ale Yarok (Zielony Liść) 0 0 0 0 0 2 0 1 0 0 0 0
Gil 0 2 0 0 0 2 2 2 2 2 0 2
Tafnit 0 4.5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
HaYeruqim 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0

1 Unia Narodowa i Jisra'el Betenu miały razem 7 miejsc.

2 Dahaf - opublikowane w Yediot Aharonot (i na stronie Ynet) z zastrzeżeniem "Głosy niezdecydowanych zostały przyznane poszczególnym partiom po zadaniu dodatkowych pytań".

Oficjalne wyniki[edytuj | edytuj kod]

Partia Głosy Procent Mandaty (zmiana)
Kadima, (קדימה, Qādīmāh) 690 095 21,8% 29 +29
Partia Pracy (Awoda), (העבודה, ha-`Avōdāh) 472 146 15,1% 20 +1
Szas, (ש"ס, Hit’ahdūt ha-Śfāraddīm ha-‘Ōlāmīt Shōmréy Tōrāh) 299 130 9,6% 12 +1
Likud, (ליכוד, Līkkūd) 282 070 9,0% 12 -26
Jisra’el Betenu, (ישראל , Yisrā'el Béytenū) 281 850 9,0% 11 +8*
HaIchud HaLeumi-Mafdal, (האיחוד הלאומי-מפד"ל, ha-Īhūd ha-Le'ūmī-Miflāgāh Dātīt Le'ūmīt) 223 838 6,9% 9 -1
Gil - Gimla'ey Yisrael LaKneset, (גיל / גימלאי ישראל לכנסת, Gimlā'ey Yisrā'el la-Kneset (GĪL)) 185 790 5,9% 7 +7
Yahadut ha-Torah, (יהדות התורה, Yahadūt ha-Tōrāh) 146 958 4,8% 6 +1
Meretz-Yachad, (מרצ-יחד) 118 356 3,6% 5 -1
Raam-Tal-Ta'al, (רע"ם-תע"ל \ רשימה ערבית מאוחדת-התנועה הערבית להתחדשות, Reshīmāh ‘Aravīt Me'ūhedet - ha-Tnū‘āh ha-‘Aravīt le-Hithadshūt, Al-Qā'imah al-Muwahiddah al-‘Arabiyyah li-Taghyīr, القائمة الموحدة العربية لتغيير) 94 460 3,1% 3 +1
Hadasz, (החזית הדמוקרטית לשלום ולשוויון / חד"ש, HaKhāzīt HaDemōcratīt LeShālōm ULeShivyon) 85 830 2,8% 3 +1
Balad (ברית לאומית דמוקרטית / בל"ד, Brīt Le'ūmīt Demōcratīt) 72 013 2,4% 3 0
HaYeruqim (Zieloni) (הירוקים, HaYerūqīm) 47 595 1,52% 0 -
Ale Yarok (Zielony Liść) (עלה ירוק, Aleh Yārōq) 40 353 1,29% 0 -
Narodowy Front Żydowski (Chayil) (חי"ל, Hāzīt Yehūdīt Le'ūmīt) 24 824 0,79% 0 -
Tafinit (תפנית, Tafnīt) 18 753 0,6% 0 -
Hetz (חץ, Ha-Miflāgāh ha-Hīlōnīt Tsiyyōnīt) 10 113 0,33% 0 -
Shinui (שינוי, Shīnūy) 4 675 0,16% 0 -15
Inne partie 36 375 1,16% 0 -
Razem 3 137 064 100,0% 120 -
Frekwencja 63,6%

*W wyborach w 2003 roku, Jisra’el Betenu oraz HaIchud HaLeumi, wystartowały w koalicji.

Frekwencja w wyborach 2006 roku była najniższa w historii wyborów do izraelskiego parlamentu - wynosiła 63,6% uprawnionych do głosowania. Można to porównać z 68,9% w 2003 roku i 78,9% w 1999 roku. Jednak najniższa była frekwencja 62,5% w 2001 r., w wyborach premiera.

Lista deputowanych[edytuj | edytuj kod]

Partia
Posłowie
Kadima (29)
Ehud Olmert, Szimon Peres, Cipi Liwni, Me’ir Szitrit, Avi Dichter, Marina Solodkin, Haim Ramon, Sza’ul Mofaz, Tzachi Hanegbi, Avraham Hirschson, Uriel Reichman, Gideon Ezra, Ronni Bar-On, Dalia Itzik, Ze’ew Bojm, Yaakov Edri, Zeev Elkin, Majalli Wahabi, Ruhama Avraham, Menachem Ben-Sasson, Shlomo Breznitz, Eli Aflalo, David Tal, Avigdor Yitzhaki, Ronit Tirosh, Otniel Schneller, Michael Nudelman, Amira Dotan, Yoel Hasson
Partia Pracy (19)
Amir Perec, Jicchak Herzog, Ofir Pines-Paz, Avishai Braverman, Yuli Tamir, Ami Ayalon, Eitan Kabel, Binjamin Ben Eli’ezer, Shelli Yehimovich, Michael Melchior, Matan Vilnai, Colette Avital, Efraim Sneh, Dani Yatom, Nadia Hilu, Szalom Simchon, Orit Noked, Yoram Marciano, Ghalib Majadla
Szas (12)
Eli Jiszaj, Jicchak Kohen, Amnon Cohen, Meshulam Nahari, Ariel Atias, Shlomo Benizri, David Azulai, Icchak Vaknin, Nissim Zeev, Yaakov Margi, Emil Amsalem, Avraham Michaeli
Likud (12)
Binjamin Netanjahu, Silwan Szalom, Moshe Kachlon, Gilad Erdan, Gideon Saar, Michael Eitan, Re’uwen Riwlin, Dani Naveh, Yuval Steinitz, Limor Livnat, Natan Sharansky, Israel Katz
Jisra’el Betenu (11)
Awigdor Lieberman, Yuri Stern, Israel Hasson, Yosef Shagal, Esterina Trettman, Stas Misezhnikov, Sofa Landver, Icchak  Aharonowitz, Robert Ilatov, Alex Miller, Lia Szemtow
Halchud HaLeumi-Mafdal (9)
Binjamin Elon, Zevulun Orlev, Zvi Hendel, Effi Eitam, Nissan Slumianski, Icchak Levi, Eliyahu Gabai, Arie Eldad, Uri Ariel
Gil - Gimla'ey Yisrael LaKneset (7)
Rafi Eitan, Yaakov Ben Yezri, Moshe Sharoni, Icchak Ziv, Icchak Galanti, Elchanan Glazer, Sara Marom
Yahadut HaTorah (6)
Yaakov Litzman, Awraham Ravitz, Meir Porush, Mosze Gafni, Shmuel Halpert, Yaakov Cohen
Meretz-Yachad (5)
Yossi Beilin, Chaim Oron, Ran Kohen, Zehava Galon, Avshalom Vilan
Raam-Ta'al (4)
Ibrahim Sarsur, Ahmad Tibi, Taleb El-Sana, Abbas Zakour
Hadasz (3)
Mohammad Barakeh, Hana Sweid, Dov Khenin
Balad (3)
Azmi Bishara, Jamal Zahalka, Wasil Taha

Rząd[edytuj | edytuj kod]

Trzydziesty pierwszy rząd w historii Izraela utworzył lider zwycięskiej partii, Kadimy, Ehud Olmert. Gabinet złożony z przedstawicieli czterech partii: Kadimy, Partii Pracy, Szas i Gil, otrzymał wotum zaufania od izraelskiego parlamentu, Knesetu 64 głosami za i 49 przeciwko, przy nieobecności 4 deputowanych. Oficjalnie został zaprzysiężony 4 maja 2006 roku. Skład:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]