Kadima

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy izraelskiej partii politycznej. Zobacz też: Al-Kadima – miasto w Arabii Saudyjskiej.
Kadima
קדימה
Lider Shaul Mofaz
Data założenia 21 listopada 2005
Deklarowana
ideologia polityczna
centryzm, liberalizm, syjonizm
Liczba członków 95 tys. (2012)[1]
Członkostwo
międzynarodowe
Sojusz Demokratów,
Światowa Organizacja Syjonistyczna
Barwy granat, czerwień i biel
Obecni posłowie 2 (2,09%)
http://www.kadima.org.il

Kadima (hebr. קדימה) – centrowa i liberalna partia polityczna działająca w Izraelu, założona 21 listopada 2005 roku przez Ariela Szarona. Początkowo do partii należeli najbliżsi współpracownicy Szarona z partii Likud. Następnie dołączyli do niej niektórzy posłowie z Partii Pracy. W latach 2006-2013 była największym ugrupowaniem w izraelskim parlamencie – Knesecie (w wyborach w 2006 roku uzyskała 29, a w wyborach w 2009 roku 28 mandatów na 120 deputowanych). W wyborach parlamentarnych w 2013 roku członkowie Kadimy zdobyli zaledwie 2 mandaty parlamentarne (79 081 głosów i 2,09% poparcia).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Shaul Mofaz, były czołowy działacz Likudu, obecnie lider Kadimy

Kadima została założona przez premiera Ariela Szarona, tuż po tym, jak opuścił on prawicową partię Likud 21 listopada 2005 roku, w celu utworzenia nowej partii politycznej, która umożliwiłaby mu zrealizowanie planu zapewnienia pokoju na Bliskim Wschodzie za pomocą jednostronnych posunięć – m.in. zlikwidowania izraelskiego osadnictwa w Autonomii Palestyńskiej i zarysowania przyszłych granic państwa palestyńskiego.

Nazwa Kadima, która oznacza „Naprzód” lub „Do przodu”, pojawiła się w pierwszych dniach po wyjściu Szarona z Likudu i spodobała się premierowi. Jednakże nie została ona od razu nadana nowemu tworowi politycznemu, a partia początkowo nazywała się „Narodowa Odpowiedzialność” (hebr. אחריות לאומית, Ahrayaut Leumit)[2], nazwa ta została zaproponowana przez minister sprawiedliwości Cipi Liwni i entuzjastycznie przyjęta m.in. przez Reuvena Adlera, bliskiego współpracownika Szarona. Miało to być tylko tymczasowym rozwiązaniem, ale sondaże wykazywały, że taka partia będzie bardziej rozpoznawalna niż Kadima. Ugrupowanie Szarona miało więc stać się „Narodową Odpowiedzialnością” na stałe. Niespodziewanie jednak, 24 listopada 2005 roku obwieszczono, że partia została ostatecznie zarejestrowana pod nazwą Kadima. Uznano, że może ona mieć znaczenie dla wielu Izraelczyków, ponieważ związana jest z bojowym okrzykiem oficerów armii izraelskiej. Dodatkowo przyjęcie takiej nazwy może oznaczać chęć podkreślenia przez Szarona jego wojskowej przeszłości, w perspektywie wyborów parlamentarnych w marcu 2006 roku. „Kadima” jest ponadto słowem nie określającym jakiejkolwiek politycznej orientacji (może więc się z nim identyfikować wiele różnych osób), choć było ono używane już przez wczesnych syjonistycznych liderów, takich jak Natan Birnbaum. Pomimo tego, takie nazwanie nowej partii zostało skrytykowane przez przywódcę Shinui, Yosefa Lapida, który stwierdził, że jest ono zbyt podobne do gazety Benito Mussoliniego, Avanti (. Naprzód)[3].

Jak twierdzą zwolennicy Szarona, pierwszego dnia po założeniu Kadimy, nowa partia miała prawie 150 członków, większość z nich stanowili rozłamowcy z Likudu[4]. Kilku członków Knesetu z Partii Pracy, Likudu i innych ugrupowań natychmiast przyłączyło się do Kadimy, włączając w to ministrów Ehuda Olmerta, Cipi Liwni, Meira Sheetrita, Gideona Ezrę i Avrahama Hirschsona. Wiceministrowie Ruhama Avraham, Majalli Wahabi, Eli Aflalo, Marina Solodkin, Zeev Boim i Yaakov Edri również weszli do partii Szarona, wraz deputowanymi Likudu Ronni Bar-Onem i Omrim Szaronem. Były szef Histadrutu, Haim Ramon z Partii Pracy także zdecydował się dołączyć do nowego podmiotu na izraelskiej scenie politycznej.

30 listopada 2005 roku, Szimon Peres opuścił Partię Pracy po trwającym ponad 60 lat członkostwie w tej organizacji i oświadczył, że pomoże premierowi Arielowi Szaronowi osiągnąć pokój z Palestyńczykami. Tuż po nagłym ataku, w wyniku którego Szaron zapadł w śpiączkę[5], pojawiły się spekulacje, czy Peres zostanie wybrany na nowego lidera Kadimy. Jeden z sondaży wskazywał, że partia otrzyma 42 mandaty w nadchodzących wyborach z Peresem na czele, a tylko 40 pod przywództwem Ehuda Olmerta[6]. Większość prominentnych członków Kadimy pochodziła jednak z Likudu, poparła więc Olmerta na stanowisko następcy Szarona.

Wybory 2006 i koalicja rządowa[edytuj | edytuj kod]

Partia wygrała wybory parlamentarne w Izraelu 2006 roku. Zdobyła 29 mandatów. 4 maja Ehud Olmert został premierem, a Kadima stała się partią inicjującą tworzenie koalicji rządowej. W jej skład weszły ugrupowania: Partia Pracy, Szas i Gil.

Podczas swej wizyty w USA i wystąpienia przed połączonymi izbami amerykańskiego Kongresu, Olmert obiecał, że w przypadku nie osiągnięcia porozumienia z Palestyńczykami, jego rząd będzie kontynuował realizację planu Szarona[7].

Po wojnie w Libanie (12 lipca14 sierpnia 2006), rząd Olmerta (jak również osoba samego premiera) stał się bardzo niepopularny w izraelskim społeczeństwie. Sondaże wskazywały na możliwe zwycięstwo Likudu w przypadku, gdyby wybory odbyły się pod koniec 2006 roku. 23 października 2006 roku skrajnie prawicowe ugrupowanie Yisrael Beitenu weszło do koalicji rządowej[8]. W maju 2007 roku Ehud Olmert cieszył się poparciem jedynie 3% ankietowanych Izraelczyków[9]. 17 stycznia 2008 roku Yisrael Beitenu wyszło z rządu Ehuda Olmerta, w proteście przeciwko rozmowom pokojowym z Autonomią Palestyńską. Szef Yisrael Beitenu oświadczył, że jego partia opuściła gabinet, ponieważ Kadima ma zamiar oddać Palestyńczykom ziemie zajęte w 1967 roku[10].

30 lipca 2008 roku oskarżony o korupcję premier Olmert zakomunikował, że nie będzie się ubiegał o kolejną kadencję na stanowisku przewodniczącego partii[11]. Swoje kandydatury w wewnątrzpartyjnych wyborach, zgłosili za to: Cipi Liwni, Shaul Mofaz, Avi Dichter i Meir Sheetrit[12]. 17 września 2008 nową przewodniczącą partii została wybrana Cipi Liwni, która otrzymała 43,1% głosów. Drugi Shaul Mofaz, zapewnił sobie 42% głosów. W wewnątrzpatyyjnych wyborach wzięło udział 55% członków partii, a Liwni zwyciężyła przewagą tylko 431 głosów (1,1%)[13]. Nowy lider rozpocznie negocjacje z partiami wchodzącymi dotąd w skład koalicji rządowej i zastąpi najprawdopodobniej Ehuda Olmerta na stanowisku premiera Izraela[14].

21 września 2008 Ehud Olmert złożył oficjalną rezygnację ze stanowiska premiera na ręce prezydenta Szimona Peresa[15]. Ten przekazał misję uformowania nowego rządu Liwni. Zgodnie z ustawami zasadniczymi Izraela, w przypadku braku sukcesu po upływie 42 dni od uzyskania nominacji, rozpisywane są nowe wybory[16][17]. 13 października Kadima i Partia Pracy doszły do porozumienia w sprawie nowej umowy koalicyjnej[18]. Dla osiągnięcia większości parlamentarnej (minimum 61 mandatów) niezbędne stało się pozyskanie także Szas. Ugrupowanie znajdowało się pod presją Likudu. Beniamin Netanjahu przekonywał liderów partii religijnej, że Liwni pragnie negocjować z Palestyńczykami status Jerozolimy[19]. Liwni ostatecznie nie udało się utworzyć nowej koalicji. Prezydent Peres rozpisał wybory do Knesetu na 10 lutego 2009 roku[20][21]. Do czasu sformowania nowego rządu po wyborach w 2009 r., premierem pozostał Ehud Olmert[22].

17 grudnia odbyły się wewnątrzpartyjne wybory, w których członkowie Kadimy po raz pierwszy w historii decydowali o układzie nazwisk na liście partyjnej, którą ugrupowanie wystawi podczas wyborów parlamentarnych w lutym 2009 r.[23] Wydarzenie to miało także inny wymiar – miało dać odpowiedź na pytanie, czy rywalizujący z Liwni Shaul Mofaz będzie w stanie zebrać swoich zwolenników i zagrozić przywództwu w partii. W prawyborach w Kadimie wzięło udział ok. 45% członków tej partii, a w pierwszej dziesiątce wyłonionej listy partyjnej znaleźli się: Liwni, Mofaz (ich pozycje były z góry ustalone jeszcze przed głosowaniem), Dalia Itzik, Tzachi Hanegbi, Ronni Bar-On, Zeev Boim, Meir Sheetrit, Ruhama Avraham, Avi Dichter i Marina Solodkin. Większość z nich to zwolennicy Liwni. Partia Pracy ostrzegła jednak wyborców, że podczas głosowania parlamentarnego powinni zwrócić uwagę na fakt, że 80% postaci na liście partyjnej Kadimy to politycy wywodzący się z Likudu[24].

Według wyników sondażu z 19 grudnia 2008 r. pod względem popularności, partia zrównała się w tym okresie z Likudem. Badania preferencji wyborczych przeprowadzone dla dziennika Maariv wykazały, że oba ugrupowania uzyskałyby 30 mandatów parlamentarnych, gdyby wybory zostały przeprowadzone właśnie 19 grudnia[25].

Wybory w 2009 roku i Kadima w opozycji[edytuj | edytuj kod]

Wikinews-logo.svg
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Izrael: wybory parlamentarne wygrała prawicowa Kadima
Kandydaci Kadimy w wyborach parlamentarnych w 2009

W wyborach przedterminowych do Knesetu z 10 lutego 2009 Kadima wygrała wybory uzyskując 28 miejsc w parlamencie[26]. Pomimo tego zwycięstwa, pod znakiem zapytania stanęło to, czy kolejny premier Izraela będzie członkiem Kadimy. Stało się tak, ponieważ druga pod względem wielkości partia – Likud, otrzymała tylko o jeden mandat mniej. Trzecie miejsca zajął prawicowy, nacjonalistyczny Yisrael Beitenu, któremu pod względem ideologicznym o wiele bliżej do Likudu, niż do Kadimy. Jeden z liderów tego drugiego ugrupowania, Meir Sheetrit, oświadczył, że jego partia nie wejdzie w skład skrajnie prawicowego rządu pod kierownictwem Netanjahu, nie wykluczając jednocześnie udziału w gabinecie, jeśli nie znajdzie się w nim Yisrael Beitenu[27].

Ostatecznie Netanjahu utworzył gabinet, w skład którego 31 marca 2009 roku weszli przedstawiciele Likudu, Szasu, Partii Pracy, Yisrael Beitenu, Yahadut HaTorah oraz HaBayit HaYehudi[28]. Cipi Liwni stała się liderem opozycji, ostro krytykując m.in. Ehuda Baraka za wejście do prawicowego rządu[29].

Rozłam i klęska wyborcza w 2013[edytuj | edytuj kod]

W marcu 2012 Liwni przegrała w wewnątrzpartyjnych wyborach z Shaulem Mofazem, który uzyskał 61,7 proc. głosów[30]. W listopadzie tego roku Liwni opuściła Kadimę, wraz z siedmioma dotychczasowymi parlamentarzystami tego ugrupowania. Wspólnie stworzyli nową centrową partię polityczną, Hatnuah[31].

W wyniku wyborów parlamentarnych z 22 stycznia 2013, Kadima utraciła niemal 90 proc. miejsc w Knessecie w porównaniu do swego stanu posiadania po wyborach w 2009 r. Partii z trudnością udało się pokonać 2-proc. próg wyborczy, przekraczając go kilkuset głosami. W Knessecie zasiadło jedynie 2 deputowanych Kadimy, przez co ugrupowanie to stało się najmniejszą frakcją spośród 12 reprezentowanych w izbie.

Program[edytuj | edytuj kod]

Szimon Peres, były lider Partii Pracy, opuścił tę centrolewicową formację i przed swoim wyborem na stanowisko prezydenta Izraela, startował w wyborach do Knesetu z miejsca nr 2. na liście Kadimy.

Program Kadimy został po raz pierwszy publicznie przedstawiony 28 listopada 2005 roku przez ówczesną minister sprawiedliwości Cipi Liwni, która w swoim oświadczeniu zawarła m.in. główne punkty platformy programowej nowego ugrupowania:

  • naród izraelski posiada historyczne prawo do całości Ziemi Izraela (hebr. Eretz Yisrael). Jednakże w celu zapewnienia przewagi demograficznej Żydów, część tego terytorium musi zostać przekazana Arabom. W ten sposób demokratyczne państwo żydowskie zachować ma swoją tożsamość[32].
  • Jerozolima i duże osiedla żydowskie na Zachodnim Brzegu Jordanu pozostaną pod kontrolą izraelską.
  • głównym planem zakończenia izraelsko-palestyńskiego konfliktu i utworzenia niepodległego państwa Palestyńczyków pozostaje Plan pokojowy dla Bliskiego Wschodu z 2003 roku. Ma on zostać wprowadzony w życie stopniowo przez rozwiązanie organizacji terrorystycznych, zebranie broni, wdrożenie zmian w systemie bezpieczeństwa w Autonomii Palestyńskiej oraz zapobieganie ponownemu wybuchowi konfliktu. Na koniec procesu zostanie utworzone zdemilitaryzowane państwo palestyńskie, które wyrzeknie się terroryzmu.
  • izraelski system polityczny zostanie zmieniony w celu zapewnienia mu stabilności. Jedną z możliwości tego dokonania będzie uchwalenie konstytucji w formie pojedynczego aktu prawnego.
  • Kadima nie wykluczyła również żadnej z partii politycznej jako ewentualnego partnera koalicyjnego.

Polityczne cele i postulaty[edytuj | edytuj kod]

Ehud Olmert, premier Izraela i lider partii Kadima do 17 września 2008

Początkowo program Kadimy był wiernym odbiciem poglądów Ariela Szarona i jego politycznych zamierzeń i decyzji. Wczesne doniesienia z obozu Szarona, tworzącego nową partię, mówiły o stworzeniu ugrupowania prawdziwie „centrowego” i „liberalnego”. Wydawało się, że Szaron pragnął w ten sposób przyciągnąć do Kadimy deputowanych do Knesetu z innych partii, często o bardzo znanych w Izraelu nazwiskach, którzy byliby w stanie zaakceptować przywództwo premiera, pragnąc implementacji „umiarkowanego” programu politycznego. Szaron wierzył w możliwość realizacji tzw. mapy drogowej, w związku z bliskimi relacjami z prezydentem USA, George’em W. Bushem.

W sprawach wewnętrznych, Szaron pokazał, że pragnie dojść do porozumienia ze swoim byłym koalicyjnym partnerem, antyklerykalną Shinui (uczestniczyła ona w drugim rządzie Szarona w 2003 roku), która promowała swój program, skierowany przeciwko wpływowym ugrupowaniom reprezentującym wyznawców judaizmu ortodoksyjnego (Haredim). Jedna z takich partii, Yahadut ha-Torah, przyłączyła się do rządu Szarona w tym samym czasie, co i Partia Pracy, po opuszczeniu koalicji gabinetowej przez Shinui. W przeszłości, również Shinui nazywało się partią „centrową”, ponieważ odrzucało zarówno socjalizm Partii Pracy (propagując zamiast tego ekonomię wolnorynkową), jak również sprzeciw Likudu przeciwko powstaniu palestyńskiego państwa.

Ówczesna minister sprawiedliwości Cipi Liwni, uważana za osobę nr 2 po Szaronie na początku funkcjonowania partii, powiedziała mediom, iż Kadima ma zamiar wspomóc realizację planów utworzenia oddzielnego palestyńskiego państwa, co spotkało się z poparciem znanego izraelskiego lewicowca Yossiego Beilina. Pomimo tego, Szaron był głównym „architektem” konstrukcji tzw. muru bezpieczeństwa, oddzielającego Zachodni Brzeg od Izraela. Koncepcja ta została skrytykowana przez lewą stronę izraelskiej sceny partyjnej. Pomimo tego, przez wielu plany te uznane zostały za pierwszy krok na drodze do końcowego ustalenia stałych granic państwa żydowskiego.

22 listopada 2005 roku, na konferencji prasowej, Szaron wspomniał iż jest za wycofaniem się z osiedli żydowskich na Zachodnim Brzegu. Odmówił jednak podania terminu oraz innych bliższych szczegółów takiej akcji[33].

Przywódcy partyjni[edytuj | edytuj kod]

Ariel Sharon, by Jim Wallace (Smithsonian Institution).jpg Ehud Olmert 2007Feb19.jpg Tzipi Livni Conference f.JPG Mofaz portrait.jpg

Dawni i obecni szefowie Kadimy: Ariel Szaron, Ehud Olmert, Cipi Liwni, Shaul Mofaz

Znani członkowie[edytuj | edytuj kod]

Byli członkowie Likudu[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Likud.

Byli członkowie Partii Pracy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Izraelska Partia Pracy.

Członkowie wywodzący się z innych partii[edytuj | edytuj kod]

Inni prominentni członkowie[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Gil Hoffman: Kadima expels hundreds of members (ang.). Jerusalem Post, 20 marca 2012. [dostęp 23 grudnia 2013].
  2. Gil Hoffman: 'National Responsibility' name of PM’s new party; NRP to protest (ang.). Jerusalem Post, 23 listopada 2005. [dostęp 31 sierpnia 2008].
  3. Gil Hoffman, Tovah Lazaroff: Shinui headed for oblivion (ang.). Jerusalem Post, 25 listopada 2005. [dostęp 31 sierpnia 2008].
  4. David Krusch: Kadima Party (ang.). [dostęp 31 sierpnia 2008].
  5. Israel’s Sharon suffers a stroke (ang.). BBC News, 18 grudnia 2005. [dostęp 31 sierpnia 2008].
  6. Yossi Verter: Under Peres, Kadima would win 42 seats; under Olmert - 40 (ang.). Haaretz, 6 stycznia 2006. [dostęp 31 sierpnia 2008].
  7. Address by Prime Minister Ehud Olmert to Joint meeting of US Congress (ang.). [dostęp 31 sierpnia 2008].
  8. Attila Somfalvi: PM, Lieberman sign coalition deal (ang.). [dostęp 23 stycznia 2008].
  9. TIME: Olmert Under Fire (ang.). [dostęp 31 sierpnia 2008].
  10. Mazal Mualem: Lieberman blasts Arab MKs, pulls party out of government (ang.). [dostęp 19 stycznia 2008]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-01-17)].
  11. Jillian York: Israel: Olmet to Resign Following Kadima Party (ang.). Global Voices Online, 31 lipca 2008. [dostęp 31 sierpnia 2008].
  12. Hillel Fendel: Kadima Primaries: HaNegbi Supports Livni (ang.). Arutz Sheva, 13 sierpnia 2008. [dostęp 31 sierpnia 2008].
  13. Victorious Livni: I will approach this job with 'great reverence' (ang.). Haaretz, 17 września 2008. [dostęp 18 września 2008].
  14. After narrow win, Livni begins to forge coalition (ang.). Haaretz, 18 września 2008. [dostęp 18 września 2008].
  15. Mazal Mualem, Shahar Ilan, Barak Ravid: Olmert formally submits his resignation to Peres (ang.). Haaretz, 21 września 2008. [dostęp 18 października 2008].
  16. Gil Hoffman, Greer Fay Cashman: Peres entrusts Livni with forming gov’t (ang.). Jerusalem Post, 22 września 2008. [dostęp 18 października 2008].
  17. Gwen Ackerman, Jonathan Ferziger: Netanyahu Calls for Elections in Israel, Rejects Livni Offer (ang.). Jerusalem Post, 23 września 2008. [dostęp 18 października 2008].
  18. Mazal Mualem: Labor Party, Kadima sign coalition agreement (ang.). Haaretz, 14 października 2008. [dostęp 15 października 2008].
  19. Mazal Mualem: Netanyahu to Shas: Don’t join Livni, she’ll give up Jerusalem (ang.). Haaretz, 13 października 2008. [dostęp 15 października 2008].
  20. Israel’s Livni to call for elections (ang.). CNN, 25 października 2008. [dostęp 7 listopada 2008].
  21. Ethan Bronner: Israeli Party Leader Seeks Early Elections (ang.). New York Times, 25 października 2008. [dostęp 7 listopada 2008].
  22. Roni Sofer: Olmert to make political comeback (ang.). ynetnews.com, 26 października 2008. [dostęp 19 listopada 2008].
  23. Kadima list: Livni, Mofaz, Itzik, Hanegbi, Bar-On, Boim, Sheetrit, Ruhama Avraham-Balila, Dichter, Solodkin (ang.). Jerusalem Post, 18 grudnia 2008. [dostęp 21 kwietnia 2010].
  24. Gil Hoffman: Mofaz’s men lose out to Livni’s loyalists (ang.). Jerusalem Post, 17 grudnia 2008. [dostęp 23 grudnia 2008].
  25. IMRA: Teleseker: Likud and Kadima tie 30:30 (ang.). [dostęp 21 kwietnia 2010].
  26. IAR: Izrael: Kadima wygrała wybory parlamentarne (pol.). [dostęp 11 lutego 2009].
  27. Haaretz: Sheetrit: Kadima won’t join far-right government (ang.). [dostęp 12 lutego 2009].
  28. Eighteenth Knesset: Government 32 (ang.). [dostęp 4 kwietnia 2009].
  29. Haaretz: Livni: New government is bad for Israel (ang.). [dostęp 5 kwietnia 2009].
  30. Elad Benari: Mofaz Wins Kadima Leadership, Calls on Livni to Stay (ang.). Arutz Sheva, 28 marca 2012. [dostęp 23 grudnia 2013].
  31. Yuval Karn: Livni secures 7 MKs to split Kadima (ang.). Ynet News, 2 grudnia 2012. [dostęp 23 grudnia 2013].
  32. MEDEA: Kadima (ang.). [dostęp 31 sierpnia 2008].
  33. Nissan Ratzlav-Katz: PM Sharon: We Are Committed to the Road Map (ang.). Arutz Sheva, 22 listopada 2005. [dostęp 31 sierpnia 2008].