Zbrodnia w Baligrodzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zbrodnia w Baligrodzie
Pomnik pomordowanych
Pomnik pomordowanych
Państwo Polska (okupowana przez III Rzeszę)
Miejsce Baligród
Data 6 sierpnia 1944
Liczba zabitych 42
Typ ataku ludobójstwo
Sprawca sotnia UPA „Burłaki”
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Baligród
Baligród
Ziemia 49°20′14″N 22°17′09″E/49,337222 22,285833Na mapach: 49°20′14″N 22°17′09″E/49,337222 22,285833
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zbrodnia w Baligrodzie – zbrodnia dokonana w niedzielę, 6 sierpnia 1944 roku na polskich mieszkańcach w Baligrodu, w powiecie leskim, przez sotnię UPA „Burłaki” dowodzoną przez Wołodymyra Szczygielskiego ps. Burłaka. Mord dokonany był w ramach planowej eksterminacji polskiej ludności w Małopolsce Wschodniej.

Przebieg wydarzeń[edytuj | edytuj kod]

Wołodymyr Szczygielski „Burłaka”
Baligród. Nazwiska Polaków zamordowanych przez UPA

30 lipca 1944 r. banderowcy uprowadzili 11 Polaków, mieszkańców Średniej Wsi, powieszono ich koło Baligrodu. Pod wpływem tych wiadomości część Polaków uciekła z Baligrodu do Leska, pozostali szukali porozumienia ze społecznością ukraińską. 3 sierpnia delegacja polskich mieszkańców została zapewniona przez jednego z lokalnych dowódców UPA, sotennego Wasyla Szyszkanynca „Bira”, że nic im nie grozi. 3 lub 4 sierpnia został uprowadzony i zamordowany przez UPA mieszkaniec Baligrodu Jan Szpot. 4 sierpnia sowieccy partyzanci zabili kilku Ukraińców w pobliskiej Stężnicy. Doszło do potyczki z upowcami, którzy ostrzelali Sowietów, zginęło kilku upowców. 5 sierpnia zdaniem historyka IPN Artura Brożyniaka referent wojskowy OUN-B Wasyl Cebeniak „Bohdan” wyznaczył „Burłace” zadanie rozstrzelania w Baligrodzie około 40 osób, których nazwiska znajdowały się na liście proskrypcyjnej sporządzonej przez prowidnyka rejonowego OUN, Włodzimierza Kita „Prostiła” („Ihor”)[1].

Sotnia UPA przybyła od strony Stężnicy i Huczwic, otoczyła ludność polską zgromadzoną w kościele. Kiedy część osób wyszła z kościoła, upowcy wyselekcjonowali część mężczyzn, odprowadzili na miejsce egzekucji (zbiegły 2 osoby) i rozstrzelali. Część mężczyzn, która została w kościele uratowała interwencja księdza greckokatolickiego Olenki. W tym samym czasie podzieleni na małe grupy napastnicy, posługując się listą zabrali z domów wybranych mężczyzn na rozstrzelanie, kilku zabito w domach. Zabrano również pod nadzorem Burłaki lekarstwa z apteki. Po otrzymaniu informacji o pojawieniu się okolicy partyzantów sowieckich, upowcy wycofali się ze wsi[2].

Po masakrze pozostali Polacy schronili się w lesie, część Ukraińców również obawiając się polskiego odwetu[2].

Wydarzenia po zbrodni[edytuj | edytuj kod]

Kolejnej napaści na Baligród UPA dokonała równo rok później 1 sierpnia 1945 roku około godziny 22:00 jedna z ukraińskich sotni napadła na posterunek milicji. Polscy milicjanci bronili się jednak do 5:00 nad ranem, w wyniku czego Ukraińcy wycofali się, ale w odwecie spalili 7 domów.

Śledztwo[edytuj | edytuj kod]

Z ustaleń przeprowadzonych przez IPN w Rzeszowie[3] wynika, że za zbrodnią stali również miejscowi księża greckokatoliccy, którzy podjudzali i nawoływali do zabijania Polaków, Żydów i bolszewików. Wśród upowców rozpoznano byłych członków policji ukraińskiej z Baligrodu oraz Ukraińców mieszkających w sąsiednich wioskach.

Przypisy

  1. Stanisław Żurek, Banderowska legenda o Baligrodzie
  2. 2,0 2,1 Grzegorz Motyka, W kręgu Łun Bieszczadów, str. 56-57
  3. Śledztwo OKŚZpNP w Rzeszowie syg. akt 68/06/Zi w sprawie zamordowania przez UPA w dniu 6 sierpnia 1944 r. w Baligrodzie 41 osób narodowości polskiej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Grzegorz Motyka, W kręgu Łun Bieszczadów, str. 56-57
  • Stanisław Żurek, UPA w Bieszczadach, Wrocław 2007, ISBN 978-83-89684-14-1
  • Andrzej Potocki, Bieszczadzkie losy, Krosno 2000

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]