Milicja Obywatelska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Milicja Obywatelska
MO
Państwo  Polska
Historia
Sformowanie 1944
Rozformowanie 1990
Pierwszy dowódca komendant główny MO Franciszek Jóźwiak
Święto 7 października
Dane podstawowe
Podporządkowanie Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego

Ministerstwu Spraw Wewnętrznych

Liczebność 80 000
Wojskowy budżet
Medal pamiątkowy poświęcony Milicji Obywatelskiej i Służbie Bezpieczeństwa, upamiętniający ich 45 letni okres w służbie i obronie Polski Ludowej
Palemka – naszywka na kołnierzu mundurów PP i MO
Milicjant w grudniu 1970 (plan filmu Czarny czwartek)
Historia MO
Milicyjna Warszawa
Milicyjna Warszawa

Milicja Obywatelska (MO) – mundurowa formacja państwowa o charakterze policyjnym służąca do utrzymania ładu i porządku, walki z przestępczością oraz zapewnienia bezpieczeństwa publicznego, działająca w Polsce Ludowej i w Rzeczpospolitej Polskiej w latach 1944–1990. Odpowiednik policji w innych krajach. Jej liczebność wynosiła ok. 80 000 funkcjonariuszy[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Milicja Obywatelska została utworzona na podstawie Manifestu Lipcowego PKWN oraz dekretu o powołaniu MO z 7 października 1944 r., głównie z partyzantów Armii Ludowej, żołnierzy oddelegowanych z WP, członków PPR, a także PPS i SL[2]. Pierwszym komendantem głównym MO został Franciszek Jóźwiak[3]. Milicję następnie podporządkowano Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego, od 1955 zaś Ministerstwu Spraw Wewnętrznych. Od marca 1946 do końca lat 40. XX wieku terenowe jednostki MO wraz z oddziałami LWP, KBW, WOP, UB i ORMO podporządkowane były wojewódzkim komisjom bezpieczeństwa, podległym Państwowej Komisji Bezpieczeństwa.

W latach 1944-1948 milicji obywatelskiej używano do walki ze zbrojnym podziemiem w skład którego wchodziły polskie organizacje podziemne: Wolność i Niezawisłość, Narodowe Siły Zbrojne, Ruch Oporu Armii Krajowej, Narodowe Zjednoczenie Wojskowe, Konspiracyjne Wojsko Polskie, i inne oraz organizacja nacjonalistów ukraińskich: Ukraińska Powstańcza Armia i niemiecki Werwolf[4][5]

Pod względem terytorialnym organizacja MO dostosowana była do podziału administracyjnego kraju. Na poziomie centralnym funkcjonowała Komenda Główna, a w terenie komendy wojewódzkie, powiatowe, miejskie i dzielnicowe. Na najniższym szczeblu działały posterunki, których zakres terytorialny pokrywał się z terenem administrowanym przez dwie lub więcej rad gromadzkich[6].

W 1956 ponownie powiązano milicję ze służbami wewnętrznymi, lecz tym razem to MO miała pozycję „dominującą”. W Komendach MO utworzono stanowiska zastępców komendantów MO ds. Służby Bezpieczeństwa. Służbę Bezpieczeństwa połączono z milicją tymi samymi mundurami, nadawano stopnie MO w praktyce ukrywając napiętnowaną po 1956 roku bezpiekę, będącą zawsze „formacją w formacji” pod płaszczem milicji. Oprócz zadań związanych z bezpieczeństwem i zwalczaniem przestępczości używana była w walce z opozycją i manifestacjami, skutkiem czego, zwłaszcza w latach osiemdziesiątych, była negatywnie postrzegana w społeczeństwie, a jej funkcjonariusze niekiedy poddani społecznemu ostracyzmowi. Pewne próby uzyskania autonomii w ramach związków zawodowych w 1981 zostały przekreślone przez sytuację stanu wojennego.

Ze względu na zadania, które przewidziano dla MO, takie jak ewentualne działanie przeciwpartyzanckie[potrzebne źródło], formacja ta aż do chwili swojego rozwiązania była silnie uzbrojona. M.in. w transportery opancerzone BTR-60 z ciężkimi karabinami maszynowymi oraz w bardzo dużą liczbę karabinków AK. Mało przydatnych do zwalczania przestępców na terenach zurbanizowanych ze względu na ogromną energię początkową pocisku 7,62 x 39 mm wz. 43 (z łatwością mógł on przebić cienkie ściany budynków i ranić osoby postronne). W 1983 utworzono Wojewódzkie Urzędy Spraw Wewnętrznych. Przekształcona w kwietniu 1990 w Policję.

Komendanci główni Milicji Obywatelskiej[edytuj | edytuj kod]

Umundurowanie i wyposażenie Milicji Obywatelskiej[edytuj | edytuj kod]

Początkowo, czyli w latach 1944- 1946 oznaką służbową funkcjonariuszy MO była tylko biało-czerwona opaska z odpowiednim napisem, noszona na rękawie polskiego czy poniemieckiego munduru lub ubioru cywilnego. W 1946 wprowadzono dla milicjantów mundur kroju wojskowego z chabrową barwą służby na otoku i patkach, niemniej jeszcze przez wiele miesięcy ubiór był improwizowaną kompilacją najróżniejszych elementów „wojskowo podobnych”[7].

Stopnie służbowe w MO[edytuj | edytuj kod]

Przez pierwsze 10 lat funkcjonariuszom nadawano stopnie wojskowe. Zmiana nastąpiła wraz z wejściem w życie przepisów z 1954, które ustanawiały stopnie Milicji Obywatelskiej oparte jednak na nazewnictwie wojskowym.

W 1986 r. istniały następujące stopnie nadawane funkcjonariuszom SB i MO:

szeregowi Milicji Obywatelskiej:

  • szeregowy
  • starszy szeregowy MO

podoficerowie Milicji Obywatelskiej:

  • młodsi podoficerowie:
    • kapral MO
    • starszy kapral MO
  • starsi podoficerowie:
    • plutonowy
    • sierżant
    • starszy sierżant
    • sierżant sztabowy
    • starszy sierżant sztabowy

chorążowie Milicji Obywatelskiej:

  • młodsi chorążowie:
    • młodszy chorąży
    • chorąży
  • starsi chorążowie:
    • starszy chorąży
    • chorąży sztabowy
    • starszy chorąży sztabowy

oficerowie Milicji Obywatelskiej:

  • młodsi oficerowie:
    • podporucznik MO
    • porucznik MO
    • kapitan MO
  • starsi oficerowie:
    • major MO
    • podpułkownik MO
    • pułkownik

generałowie Milicji Obywatelskiej:

  • generał brygady
  • generał dywizji
  • generał broni

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W okresie PRL wydawano powieści i opowiadania milicyjne, na których podstawie powstał serial 07 zgłoś się. Wydawano także serię komiksów Kapitan Żbik. Pracę milicji obywatelskiej przedstawiono m. in. w serialach i filmach fabularnych:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Internowanych i Represjonowanych – Biuletyn 24.
  2. Praca zbiorowa, Słownik wiedzy obywatelskiej, Warszawa 1970, s.248,
  3. Tadeusz Łepkowski, Słownik historii Polski, Warszawa 1973, s.253
  4. Tadeusz Łepkowski, Mały słownik historii Polski, Warszawa 1964, s.300.
  5. Praca zbiorowa, Historia PRL.Polityka, ludzie, życie codzienne, Warszawa 2009, t.1, s.28, 37, 38.
  6. Józef Urbanowicz, Mała encyklopedia wojskowa, Warszawa 1970, t.2, s.312
  7. , Gazety wojenne. Unikalna kolekcja z lat powojennych. ISSN 1505-0122 INDEKS:343765, Nr 107,

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons