Zielonki (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 50°07′03″N 19°55′15″E/50,117500 19,920833

Zielonki
gmina wiejska
Herb
Herb gminy
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Wójt Bogusław Król
Powierzchnia 48,6 km²
Ludność (2004)
 • liczba ludności
 • gęstość

15 408
318,3 osób/km²
Strefa numeracyjna 12
Tablice rejestracyjne KRA
TERYT 1206172
Urząd gminy
32-087 Zielonki
ul.Krakowskie Przedmieście 116 
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy
Kościół w Korzkwi

Zielonki (1941-54 gmina Węgrzce[1]) – gmina wiejska w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie krakowskim.

Siedziba gminy to Zielonki.

Według danych z 30 czerwca 2004[2] gminę zamieszkiwało 15 408 osób. Według danych z 29 lutego 2012[3] gminę zamieszkiwało 18.315 osób.

Przez teren gminy przebiega droga krajowa nr 7 w kierunku Warszawy oraz droga wojewódzka nr 794 w kierunku Wolbromia[4]. Do gminy Zielonki kursuje 14 linii autobusowych komunikacji miejskiej.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[5] gmina Zielonki ma obszar 48,4 km², w tym:

  • użytki rolne: 85%
  • użytki leśne: 1%

Gmina stanowi 3,94% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 15 408 100 7869 51,1 7539 48,9
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
318,3 162,6 155,8

Piąta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego.

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Batowice, Bibice, Bosutów - Boleń, Brzozówka, Dziekanowice, Garlica Duchowna, Garlica Murowana, Garliczka, Grębynice, Januszowice, Korzkiew, Osiedle Łokietka, Owczary, Pękowice, Przybysławice, Trojanowice, Węgrzce, Wola Zachariaszowska, Zielonki.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Gmina Zielonki graniczy na długości 17 km z Krakowem. Spośród gmin otaczających Kraków jest najbliżej położona od jego centrum, odległą w linii prostej od krakowskiego Rynku Głównego o 5 km. Oprócz Krakowa gmina Zielonki sąsiaduje z gminami: Iwanowice, Michałowice, Skała, Wielka Wieś, gmina Zabierzów.

Przyroda i turystyka[edytuj | edytuj kod]

Obszar gminy ma charakter lekko pofalowanej wierzchowiny opadającej ku południowi i porozcinanej dolinami Prądnika i jego dopływów Korzkiewki, Naramki (Garliczki), Bibiczanki oraz Sudołu. Najstarsze skały budujące podłoże to górnojurajskie wapienie. Można zaobserwować charakterystyczne dla Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej odsłonięcia skalne, np. koło Januszowic i Trojanowic. Większość obszaru znajduje się w strefie chronionego krajobrazu, tj. w obrębie Jurajskich Parków Krajobrazowych „Dolinki Krakowskie” oraz Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego, a także w strefie otuliny Ojcowskiego Parku Narodowego. Przez teren gminy Zielonki przebiega początkowy etap Szlaku Orlich Gniazd, a zamek w Korzkwi to pierwsze od strony Krakowa Orle Gniazdo[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady osadnictwa, jakie zostały odkryte w Zielonkach, Bibicach, Węgrzcach oraz Batowicach pochodzą z okresu 3 - 1,7 tys. lat p.n.e., tj. z drugiej połowy okresu Neolitu (młodszej epoki kamienia). Na uwagę zasługują tu Batowice, gdzie odkryto osadę oraz cmentarzysko reprezentujące funkcjonującą między 3 - 2 tys. lat p.n.e. kulturę ceramiki sznurowej, nazwaną tak od charakterystycznego zdobienia glinianych naczyń przed wypaleniem odciskiem sznura. Chronologicznie kolejne istotne ślady osadnictwa pochodzą z epoki żelaza, a dokładniej ze środkowego i późnego okresu lateńskiego (III - I w. p.n.e.). Poświadczają je znaleziska z rejonu Zielonek - Witkowic oraz osada w Boleniu zamieszkała przez przedstawicieli „grupy tynieckiej” (od Tyńca w Krakowie), zwanej też celto-przeworską ze względu na występowanie w niej obok siebie elementów o cechach właściwych dla kultury celtyckiej oraz kultury przeworskiej. W kolejnych fazach okresu rzymskiego (150 r. - 400 r.) następuje dalsza ekspansja osadnicza ludności kultury przeworskiej w dolnym biegu Prądnika, a także okolicznych wierzchowin, jak np. w Przybysławicach. Być może z tą osadą związany jest skarb przypuszczalnie 800 monet rzymskich, które wyorano w Korzkwi w 1 poł. XVIII w. Większość monet przetopiono wówczas wykonując kufel, który ozdobiono pozostałymi 188 denarami wybitymi w okresie 54 - 188r. oraz opatrzono napisem upamiętniającym miejsce i okoliczności odnalezienia skarbu. Obecnie kufel znajduje się w Muzeum Narodowym w Poznaniu.

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[7].[edytuj | edytuj kod]

Pozostałe zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Na terenie gminy działają instytucje:

  • Biblioteka Publiczna w Zielonkach oraz dwie filie: w Węgrzcach i Przybysławicach.
  • Centrum Kultury, Promocji i Rekreacji w Zielonkach zajmuje się promocją i upowszechnianiem kultury i tradycji gminy Zielonki, między innymi organizując imprezy kulturalne i rekreacyjne, wydaje czasopismo "Wiadomości Lokalne Gminy Zielonki". W ramach CKPiR funkcjonuje hala sportowa oraz Centrum Integracji Społecznej w Zielonkach.

Inne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie gminy znajduje się park wiejski.

Przypisy

  1. Wg Wykazu Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., Polska Rzeczpospolita Ludowa, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 1952
  2. 2,0 2,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  3. Gminny Zbiór Meldunkowy, Ewidencja Ludności, Urząd Gminy Zielonki
  4. www.krakow.gddkia.gov.pl
  5. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  6. Gmina Zielonki - mapa turystyczna, Kraków 2008
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. małopolskiego. [dostęp 2010-02-09].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Strona Gminy Zielonki

Zielonki.info - niezależny portal mieszkańców gminy Zielonki