Słomniki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Słomniki
Kościół w Słomnikach
Kościół w Słomnikach
Herb
Herb Słomnik
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Słomniki
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja krakowska
Prawa miejskie 1358, 1917
Burmistrz Paweł Knafel
Powierzchnia 3,34 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

4365
1299,4 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 12
Kod pocztowy 32-090
Tablice rejestracyjne KRA
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Słomniki
Słomniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Słomniki
Słomniki
Ziemia 50°14′27″N 20°04′54″E/50,240833 20,081667Na mapach: 50°14′27″N 20°04′54″E/50,240833 20,081667
TERC
(TERYT)
2121506124
Urząd miejski
ul. Kościuszki 64
32-090 Słomniki
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Słomnikimiasto w woj. małopolskim, w powiecie krakowskim, położone 24 km na północ od Krakowa, na Wyżynie Miechowskiej, nad rzeką Szreniawą; siedziba gminy miejsko-wiejskiej Słomniki. Jest jednym z ośrodków miejskich aglomeracji krakowskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. krakowskiego.

Były miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[1].

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 4365 mieszkańców[2].

Ośrodek handlowo-usługowy regionu rolniczego; drobny przemysł spożywczy i metalowy.

Gmina Słomniki została laureatem Rankingu Samorządów „Rzeczpospolitej” 2007 w kategorii najlepsza gmina miejska/miejsko-wiejska[potrzebne źródło].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Słomniki pochodzi najprawdopodobniej od szłomiarzy (zwanych w średniowieczu szłomnikami), którzy wyrabiali szłomy, czyli hełmy dla drużyny królewskiej.

Pierwsze wzmianki historyczne o Słomnikach jako osadzie myśliwskiej i stacji kupieckiej pochodzą z 1287. Prawa miejskie od 1358 nadane przez króla Kazimierza Wielkiego. Z tego okresu pochodzi, zachowany do tej pory, układ architektoniczny rynku (na planie kwadratu) o powierzchni 1,75 ha.

Położenie przy trakcie solnym z Wieliczki oraz Bochni do Wielkopolski stworzyło możliwość szybkiego rozwoju miasta. Co było najbardziej zauważalne w XV i XVI wieku.

W 1554 powstał tutaj pierwszy formalny zbór kalwiński.

W swoich dziejach miasto było kilkakrotnie niszczone przez najazdy tatarskie, a potem szwedzkie (1655-1660). (Według przekazów ustnych pod słomnickim rynkiem znajduje się lochy, które służyły ochronie mieszkańców przed najazdami. Jest to jedna z teorii tłumacząca zapadanie się płyty rynku.)

Podczas insurekcji kościuszkowskiej miasto było świadkiem wielu ważnych wydarzeń. Po bitwie pod Racławicami Słomniki były miejscem zgrupowania wojsk polskich. Dnia 5 kwietnia 1794 Tadeusz Kościuszko zredagował tutaj raport o bitwie pod Racławicami, wydał odezwę: „Narodzie (...) chciej być wolnym i niepodległym”, oraz po raz pierwszy przywdział sukmanę, jako strój wyróżniający się w bitwie formacji. 6 kwietnia na tutejszym rynku do stopnia generała został awansowany Józef Zajączek i Antoni Madaliński.

Po trzecim rozbiorze Polski Słomniki znalazły się w zaborze austriackim, później od 1809 w Księstwie Warszawskim, a następnie od 1815 w Królestwie Polskim.

Podczas powstania styczniowego okolice Słomnik były miejscem walk partyzanckich.

Słomniki utraciły prawa miejskie po upadku powstania w 1870. Ponownie miasto od 1917.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Przez miasto przebiega dwutorowa, zelektryfikowana linia kolejowa (Warszawa) – TunelMiechówKraków. Stacje kolejowe: Słomniki i Słomniki Miasto.

W mieście znajduje się również przystanek PKS oraz prywatnych linii mikrobusowych. Od 2011 dojeżdża tu autobus MPK Kraków linii 222 z pętli Czyżyny Dworzec.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się przedszkole oraz zespół szkół ogólnokształcących (szkoła podstawowa, gimnazjum, liceum ogólnokształcące, liceum profilowane).

Kultura i sport[edytuj | edytuj kod]

W Słomnikach działa Miejsko-Gminne Centrum Kultury. Istnieje również kino „Czar”, biblioteka publiczna oraz Muzeum Ziemi Słomnickiej. Od ponad 100 lat funkcjonuje orkiestra dęta „Echo”. Od 2008 istnieje zespół tańca nowoczesnego Escape, od 2009 zespół pantomimy „Uporządkowany Nieład”.

Od 1923 w mieście działa KS Słomniczanka. Obecnie istnieją sekcje piłki nożnej oraz piłki siatkowej. W przeszłości klub posiadał sekcję łucznictwa.

W 2011 wybudowano halę sportową oraz boisko wielofunkcyjne. Budynek hali jest funkcjonalno-przestrzennie połączony z budynkiem Zespołu Szkół Ogólnokształcących. Budynek posiada jedną kondygnację nadziemną

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Osoby związane ze Słomnikami[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Brykalski (1912-1939) – uczestnik wojny obronnej we wrześniu 1939, bohaterski obrońca reduty Wizna
  • Czesław Marchaj (ur. 1918) – specjalista z zakresu aero- i hydrodynamiki
  • Zygmunt Nowicki – sędzia, konsul RP w Chicago (1920-1922), senator II RP
  • Krzysztof Wieczorek (ur. 1961) – pilot i wielokrotny mistrz w zawodach lotniczych
  • Władysław Zieliński (1939-1987) – historyk, profesor Śląskiego Instytutu Naukowego, zastępca dyrektora Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce
  • Łukasz Czapla (ur. 8 grudnia 1982) – 4-krotny Mistrz Świata w strzelectwie sportowym

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 13.
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]