36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego
Ilustracja
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 25 lutego 1945
Rozformowanie 31 grudnia 2011
Nazwa wyróżniająca Obrońców Warszawy
Tradycje
Święto 25 lutego[1]
Kontynuacja 1 Baza Lotnictwa Transportowego
Dowódcy
Pierwszy ppłk pil. J. Krasnoszczakow
Ostatni płk pil. Mirosław Jemielniak
Organizacja
Numer JW 2139
Dyslokacja 1 Baza Lotnicza w Warszawie
Rodzaj sił zbrojnych POL Wojska Lotnicze.svg Siły Powietrzne
Rodzaj wojsk Wojska lotnicze
Podległość Dowództwo Sił Powietrznych
Tu-154M nr boczny 101 na lotnisku w Zagrzebiu (2010 rok)
Tu-154M nr boczny 102 podczas podejścia do lądowania na lotnisku w Gdyni (2007 rok)
Jak-40, 36 SPLT na lotnisku Okęcie
W-3P Sokół 36 SPLT
Mi-8 36 SPLT
Samoloty 36 SPLT na Okęciu, dwa wycofane Jaki i dwa Tupolewy (zdjęcie z 2007 roku)

36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego im. Obrońców Warszawy (36 splt) – oddział lotnictwa transportowego Sił Powietrznych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jednostka powstała 25 lutego 1945 roku na mocy rozkazu Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. Pułk był odpowiedzialny za loty krajowe i zagraniczne najważniejszych osób w państwie (Prezydent RP, Prezes Rady Ministrów, Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, członków Rady Ministrów); dysponentem lotniczych środków transportu przeznaczonych do przewozu osób o statusie VIP była Kancelaria Prezesa Rady Ministrów[2]. JW 2139 realizowała także transport powietrzny na rzecz MON i podległych mu jednostek organizacyjnych, np. dowództw rodzajów sił zbrojnych RP. Z samolotów i śmigłowców pułku wielokrotnie korzystały głowy innych państw, politycy z całego świata, znane osobistości kultury i sportu, ewakuowani z zagranicy obywatele RP i ratownicy wysyłani z pomocą za granicę. Miejscem bazowania jednostki był wojskowy port lotniczy Warszawa-Okęcie. Święto Pułku jest obchodzone 25 lutego. Jednostka podlegała Dowództwu Sił Powietrznych, wchodziła w skład Sił Powietrznych.

W 1996 roku planowano pozyskać osiem samolotów dla zastąpienia Jak-40 na wyposażeniu 36. Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego[3]. Przetarg na sześć samolotów dla 15 pasażerów rozpisała Agencja Mienia Wojskowego 19 grudnia 2006 roku[4], ale anulował go nowy minister 31 maja 2007 roku, ponieważ wymagania preferowały samolot Embraer 145[5]. Po katastrofie Tu-154M 10 kwietnia 2010 na stanie 36 splt do transportu VIP pozostały cztery Jak-40 (wyprodukowane w 1979-1980[6]), a drugi Tu-154M był w Rosji. 29 kwietnia 2010 zapowiedziano rozwiązanie 36. splt[7]. Pułk rozwiązano 31 grudnia 2011 roku[8]. W jego miejsce utworzono 1 Bazę Lotnictwa Transportowego.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 25 lutego 1945 roku na mocy rozkazu Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego przystąpiono do formowania 6 Samodzielnej Eskadry Transportowej na bazie Specjalnej Eskadry Lotniczej „OsNaz”, która dała początek przyszłej 36 SPLT.
  • W 1946 roku wyżej wymieniona jednostka wojskowa zmieniła nazwę na Rządową Eskadrę Transportową.
  • 8 marca 1947 roku Eskadra została przemianowana na Specjalny Pułk Lotniczy, składający się z dwóch eskadr: transportowej i łącznikowej.
  • Kolejna reorganizacja miała miejsce w 1951 roku, kiedy to pułk został powiększony o Samodzielną Eskadrę Aerofotogrametryczną.
  • 1 kwietnia 1974 roku pułk przeszedł na nowy etat, zmieniając nazwę na 36 Specjalny Pułk Lotnictwa Transportowego.
  • 25 lutego 1995 roku wręczono pułkowi nowy sztandar, a decyzją ministra obrony narodowej nr 23/MON z 24 lutego 1995 pułk przejął tradycje bojowych formacji lotniczych z okresu II Rzeczypospolitej oraz II wojny światowej[9].
  • 25 lutego 2006 roku decyzją ministra obrony narodowej nadano mu nazwę wyróżniającą „Obrońców Warszawy” oraz wprowadzono decyzją ministra obrony narodowej nr 427/MON z 27 grudnia 2005 roku nowy wzór odznaki pamiątkowej[9].
  • 23 lutego 2007 roku w salach Muzeum Powstania Warszawskiego dokonano uroczystego przeniesienia insygniów Orderu Wojennego Virtuti Militari 301 Dywizjonu Bombowego „Ziemi Pomorskiej” im. Obrońców Warszawy na sztandar pułku[9].
  • 4 sierpnia 2011 Minister Obrony Narodowej, Tomasz Siemoniak, w obecności Premiera, Donalda Tuska ogłosił publicznie, że w ciągu kilku najbliższych dni wyda dokumenty organizacyjno-etatowe dotyczące rozformowania pułku oraz sformowania na jego bazie eskadry lotnictwa transportowego, wyposażonej w śmigłowce[10].
  • Z dniem 31 grudnia 2011 Pułk został rozformowany. Na bazie Pułku oraz 1 Bazy Lotniczej z dniem 1 stycznia 2012 została zorganizowana 1 Baza Lotnictwa Transportowego. W składzie 1 BLT znalazła się Grupa Działań Lotniczych posiadająca sześć śmigłowców Mi-8 i pięć śmigłowców W-3 Sokół[11].
  • 3 stycznia 2012 na wojskowej części Portu Lotniczego Warszawa-Okęcie odbyła się ceremonia pożegnania sztandaru 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego.
  • 13 stycznia 2012 roku sztandar pułku został przekazany do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Wraz ze sztandarem przekazano między innymi proporzec reprezentacji pułku na olimpiadzie Wojsk Lotniczych w 1948 roku oraz akt nadania krzyża Virtuti Militari dla 301 Dywizjonu Bombowego[12].

Tradycje jednostki[edytuj | edytuj kod]

25 lutego 1995 roku pułk przejął dziedzictwo i tradycje[13][1][14]:

  • 3 eskadry wywiadowczej (1918-1925),
  • 13 eskadry lotniczej 1 pułku lotniczego (1925-1934)
  • 13 eskadry towarzyszącej 1 pułku lotniczego (1934-1939)
  • 16 i 19 eskadry towarzyszącej 1 pułku lotniczego (1937-1939)
  • 301 Dywizjonu Bombowego Ziemi Pomorskiej (1940-1943)
  • 3 eskadry polskiej 138 dywizjonu do zadań specjalnych RAF (1943)
  • 301 Dywizjonu Bombowego Ziemi Pomorskiej im. Obrońców Warszawy (1944-1946)

Odznaka pułkowa[edytuj | edytuj kod]

Odznaka o wymiarach 30x25 mm posiada kształt złotego trapezu równoramiennego. W centralnej części odznaki przedstawiona jest kula ziemska z naniesioną siatką geograficzną oraz zaznaczonymi konturami kontynentów; oceany polakierowane na niebiesko. W górnej części odznaki sylwetka samolotu pasażerskiego, a w dolnej - biało-czerwona szachownica lotnicza. Na białym polu szachownicy syrenka z herbu Warszawy. Odznakę zaprojektował Leszek Kamiński[1]

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

Katastrofy i wypadki lotnicze w dziejach pułku[edytuj | edytuj kod]

Flota[edytuj | edytuj kod]

  • Samoloty[16]:
  • Śmigłowce[16]:
    • Mi-8 (numer boczny: 620, data produkcji: 1973)
    • Mi-8 (numer boczny: 630, data produkcji: 31 maja 1977)
    • Mi-8 (numer boczny: 631, data produkcji: 1 lipca 1977)
    • Mi-8 (numer boczny: 633, data produkcji: 23 września 1977)
    • Mi-8 (numer boczny: 634, data produkcji: 9 września 1977)
    • Mi-8 (numer boczny: 636, data produkcji: 14 lipca 1977)
    • Mi-8 (numer boczny: 660, data produkcji: 31 marca 1983)
    • PZL W-3 Sokół (numery boczne: 504, data produkcji: 23 maja 1993)
    • PZL W-3 Sokół (numery boczne: 0618, data produkcji: nieznana)
    • PZL W-3 Sokół (numery boczne: 0619, data produkcji: nieznana)
    • PZL W-3 Sokół (numery boczne: 0915, data produkcji: nieznana)
    • PZL W-3 Sokół (numery boczne: 0916, data produkcji: nieznana)
    • Bell 412 (numer boczny: 02, data produkcji: 1 maja 1991)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Zdzisław Sawicki [i inni]: Mundur i odznaki Wojska Polskiego. Czas przemian. s. 153-154.
  2. Oświadczenie ministra Jacka Sasina (pol.). prezydent.pl, 2010-04-28. [dostęp 2010-07-16].
  3. Skrzydlata Polska - 11/2008 - Samoloty VIP: Do krwi ostatniej?
  4. Robert Rochowicz, Przetarg na latające salonki rozpoczęty, „Nowa Technika Wojskowa”, nr 1 (2007), s. 42-43, ISSN 1230-1655
  5. Piotr Abraszek, Samoloty dla VIP najbardziej pechowyprzetarg", „Nowa Technika Wojskowa”, nr 7 (2007), s. 53-54, ISSN 1230-1655
  6. Piotr Abraszek, Jaki samolot dla "specpułku", „Nowa Technika Wojskowa”, nr 5 (2010), s. 84-86, ISSN 1230-1655
  7. Embraery bez przetargu. Altair, 9 czerwca 2010.
  8. Bartosz Głowacki, Znowu czarter samolotów dla VIP, „Raport”, nr 6 (2013), s. 16-20, ISSN 1429-270x
  9. a b c Krzysztof Komorowski: Kronika Wojska Polskiego 2007. Warszawa: 2008, s. 49.
  10. 36. pułk specjalny został zlikwidowany rmf24.pl, 4 sierpnia 2011 [dostęp 2011-08-04]
  11. Informacja na stronach internetowych MON. Ostatni dostęp: 2011-12
  12. Sztandar 36 Specjalnego Pułku Transportowego w Muzeum Wojska Polskiego, www.muzeumwp.pl dostęp 19-03-2012
  13. Decyzja nr 231/MON 1995 roku
  14. twórcami wizerunku sztandaru z 1995 roku oraz inicjatorami przejęcia w dziedzictwo tradycji przez 36 SPLT byli: ppłk Tadeusz Krząstek z Departamentu Wychowania i pracownik 36 SPLT mjr Krzysztof Nawrocki, zob. Kronika 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego, cz. IV, s. 77 - 89, Warszawa Okęcie
  15. Płk Jemielniak nowym dowódcą 36. specpułku. fakty.interia.pl, 2010-11-08. [dostęp 2010-11-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-12)].
  16. a b Dane za: Polska Zbrojna, nr 29 (547) z 15 lipca 2007, str. 19

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof Komorowski (red.): Kronika Wojska Polskiego 2007. Warszawa: Fundacja Polonia Militaris, 2008, s. 48-50. ISSN 1734-2317.
  • Zdzisław Sawicki, Jerzy Waszkiewicz, Adam Wielochowski: Mundur i odznaki Wojska Polskiego. Czas przemian. Warszawa: Bellona, 1997. ISBN 83-11-08588-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]