Anna Austriaczka (1601–1666)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy królowej Francji. Zobacz też: Anna Habsburżanka – królowa Polski i Szwecji.
Anna Austriaczka
z Bożej łaski królowa Francji, Nawarry, i ziem im podległych, infantka hiszpańska, portugalska, arcyksiężniczka austriacka, księżna burgundzka i niderlandzka.
ilustracja
Królowa Francji
Jako żona Ludwik XIII
Poprzedniczka Maria Medycejska
Następczyni Maria Teresa Hiszpańska
regentka Francji
Okres panowania od 1643
do 1651
W imieniu Ludwika XIV
Dane biograficzne
Dynastia Habsburgowie
Data i miejsce urodzenia 22 września 1601
Valladolid
Data i miejsce śmierci 20 stycznia 1666
Paryż
Miejsce spoczynku Bazylika Saint-Denis
Paryż
Ojciec Filip III Habsburg
Matka Małgorzata Austriaczka
Mąż Ludwik XIII
Dzieci Ludwik XIV Icone histoire de France.png
Filip I Burbon-Orleański

Anna Maria Maurycja Austriaczka (ur. 22 września 1601 w Valladolid, zm. 20 stycznia 1666 w Paryżu[1]) – infantka hiszpańska, portugalska, arcyksiężna austriacka, księżna burgundzka i niderlandzka, królowa Francji i Nawarry jako żona Ludwika XIII. Regentka Francji w imieniu swojego niepełnoletniego syna Ludwika XIV w latach 1643–1651, mająca potężne wpływy na dworze aż do swej śmierci w roku 1666.

Życiorys[edytuj]

Anna Austriaczka z Ludwikiem XIV

Urodziła się jako najstarsza córka Filipa III Habsburga, króla Hiszpanii i Portugalii, i Małgorzaty Austriaczki, córki arcyksięcia austriackiego Karola Styryjskiego i Marii Anny Bawarskiej (Wittelsbach). Pochodziła z hiszpańskiej gałęzi dynastii Habsburgów, jej młodszym bratem był Filip IV Habsburg – przedostatni król Hiszpanii z dynastii Habsburgów. Była wychowywana w surowej etykiecie dworskiej – jej edukacja była skoncentrowana głównie na kwestiach religii, zaś jej nauczycielami byli księża oraz siostry zakonne. Posiadła umiejętność władania pięcioma językami – oprócz ojczystego znała portugalski, łacinę, niemiecki, angielski i francuski. Głównie za sprawą jej matki, królowej Małgorzaty Austriaczki, która chciała zapewnić swej najstarszej córce świetlaną przyszłość.

Kiedy w roku 1611 zmarła w wieku 26 lat jej ukochana matka, rodząc ósme i ostatnie dziecko – infantka nie mogła przeboleć jej śmierci i przez większość czasu oddawała się całkowicie praktykom religijnym.

Po wyczerpującej wojnie między Hiszpanią a Francją, król hiszpański, Filip III zaproponował królowi Francji, Henrykowi IV mariaż pomiędzy najstarszą córką a delfinem Francji, synem króla Francji, Ludwikiem. Ostatecznie Henryk odmówił tej propozycji, uważając Habsburgów za fałszywych i niegodnych ludzi, i zaręczył swojego syna z dziedziczką księstwa Lotaryngii i Baru, Nicolą Lotaryńską.

Kiedy król Francji, Henryk IV zmarł zamordowany w roku 1610 zostawiając Francję swojemu niepełnoletniemu synowi, Ludwikowi, stery rządów przejęła wtedy jego matka, królowa Maria Medycejska, która diametralnie zmieniła politykę państwa. Zerwała zaręczyny swojego syna z Nicolą Lotaryńską, i próbowała zaaranżować małżeństwo syna z infantką hiszpańską, młodszą córką króla Hiszpanii i siostrą Anny – Marią Anną. Lecz niestety obowiązywała kolejność, że najstarsza musi wyjść za mąż, a dopiero wtedy młodsze.

Królowa Francji[edytuj]

Aby zacieśnić stosunki francusko-hiszpańskie, obie strony zaaranżowały podwójne małżeństwo – Anna miała poślubić Ludwika XIII, króla Francji i Nawarry, a siostra Ludwika – Elżbieta Burbon miała zostać żoną Filipa IV. Oba śluby per procura odbyły się tego samego dnia – 25 listopada 1615 – Anny i Ludwika w Burgos, Elżbiety i Filipa w Bordeaux.

Po ceremoniach, małżonkowie spotkali się po raz pierwszy na wyspie na rzece Bidasoa, stamtąd Anna pojechała do Francji, a Elżbieta – do Hiszpanii. 11 maja 1616 Anna i Ludwik razem przybyli do Paryża.

Małżeństwo między królem Ludwikiem XIII a Anną Austriaczką nie było szczęśliwe. Różnili się zupełnie od siebie charakterami – Ludwik był osobą zamkniętą, cichą, introwertyczną, zaś małżonka – otwartą, radosną, uwielbiającą sztukę, teatr, towarzyską, i z tego powodu mąż był o nią bardzo zazdrosny, i często doprowadzał z nią do konfliktów. Oliwę do ognia dolała także niechęć i nieprzychylność królowej-matki, Marii Medycejskiej, oraz kardynała Richelieu wobec zachowania małżonki.

Na dworze francuskim Anna nie miała oparcia, wszyscy ją krytykowali, a także starali się unieważnić jej małżeństwo z Ludwikiem XIII różnymi sposobami, szczególnie kardynał Richelieu. Najgłośniejszą aferą był domniemany romans królowej z księciem Buckingham, który przyjechał do Francji jako dyplomata od króla Anglii, Karola I Stuarta, by dojść do porozumienia z królem francuskim w celu zawarcia mariażu jego siostry, Henrietty Marii z królem angielskim. Dworzanie Ludwika XIII specjalnie załatwili tak, by w jednym pomieszczeniu przez długą chwilę pozostał i książę Buckingham i sama królowa, co dało okazję do rozpowszechniania plotek na ich temat. Sama królowa zaprzeczyła, że łączył ją romans z księciem Buckingham. Po tym wydarzeniu małżeństwo pomiędzy królem a królową było bardzo napięte, oboje nie mogli dojść do porozumienia, zaś książę Buckingham miał zakaz wstępu do Francji.

Po 22 latach małżeństwa, królowa, po licznych poronieniach, w roku 1637 w końcu zdołała urodzić zdrowego syna, następcę tronu Francji, Ludwika. Trzy lata później, w roku 1640, urodziła drugiego syna, Filipa. Narodziny dwóch synów wreszcie ugruntowały pozycję królowej, iż spełniła obowiązek wobec Francji. Niestety, te narodziny wcale nie zadowoliły Ludwika XIII, który był bardzo zazdrosny o uczucie Anny wobec dzieci i ciągle jej zarzucał, iż królowa niby wykorzystuje dzieci przeciwko niemu.

W roku 1642 zmarł wreszcie znienawidzony przez królową kardynał Richelieu, zaś zdrowie króla się znacznie pogorszyło. Zmarł on rok później, w 1643, lecz przed śmiercią spisał testament, w którym zakazywał swej małżonce Annie objęcia funkcji regentki w imieniu niepełnoletniego syna. Uznał ją za osobę niegodną zaufania, rozpustną i niedorozwiniętą umysłowo. Królowa zdołała przekonać Stany Generalne, by złamali ostatnią wolę króla i uznali ją za regentkę.

Na samym początku panowania, królowa wskazała kardynała Julesa Mazarina, swojego zaufanego przyjaciela i powiernika, na stanowisko pierwszego ministra Francji (wcześniej ten urząd sprawował znienawidzony przez nią kardynał Richelieu). Prowadziła politykę ekspansyjną wobec Niderlandów Hiszpańskich, mimo iż królem Hiszpanii był jej brat, Filip IV Habsburg. To pokazało wszystkim we Francji, iż na sercu królowej leży dobro Francji.

Jednakże królowa i jej przyjaciel, kardynał Mazarin byli bardzo znienawidzeni wśród książąt i szlachty – zawiązała się tzw. Fronda, czyli bunt przeciwko panowaniu królowej i pierwszego ministra Francji. Bunt ten został stłumiony już w roku 1653. W tym czasie królowa wyrobiła sobie nowe motto – brzmiało ono: „Nikt nie docenia mojej korony”.

W roku 1651 delfin Francji, Ludwik, osiągnął wiek pełnoletni – wobec tego obrotu wydarzeń królowa została zmuszona przez wrogów do złożenia urzędu, i wycofania z publicznego życia, lecz im się to nie udało. Nowy król, Ludwik XIV cały czas polegał na swej matce, która była stale obecna przy jego boku.

Kiedy ministrowie króla rozpoczęli poszukiwania małżonki dla króla, królowa Anna opowiedziała się za księżniczką hiszpańską, Marią Teresą Hiszpańską, córką jej brata, króla Filipa IV. Jej wybór poparło stronnictwo katolickie, oraz sam kardynał Mazarin. Mimo oporów większej części szlachty, doprowadzono do porozumienia między Francją a Hiszpanią i zawarcia pokoju pirenejskiego, przypieczętowanego małżeństwem króla z infantką hiszpańską w roku 1660.

Na dworze francuskim pełnym intryg i wykorzystywań, królowa Anna była podporą dla swej synowej, nowej królowej Marii Teresy. Przy jej boku infantka hiszpańska czuła się bezpiecznie, gdyż nikt nie odważyłby się zaatakować ulubienicy Anny. We wszystkich przypadkach królowa stawała po stronie infantki, gdyż wiedziała, iż ją spotkało dokładnie to samo i nikt jej wtedy nie otoczył opieką. Nie chciała, by infantka poczuła się samotna i odrzucona. W kłótniach małżeńskich między Ludwikiem a Marią Teresą, Anna często stawała po jej stronie, szczególnie w jej walce z metresami króla.

W roku 1661 zmarł pierwszy minister Francji, kardynał Mazarin. Król postanowił nie wyznaczać następcy na stanowisku pierwszego ministra Francji, tylko objął całkowite rządy, wspólnie z matką, wprowadzając we Francji monarchię absolutną. Anna postanowiła troszkę wycofać się z życia publicznego, nadal wywierając na nie wielkie wpływy i mając w ten sposób kontrolę nad polityką państwa.

Relacje pomiędzy matką a synem Ludwikiem były bardzo dobre. Król nigdy nie zwracał się do niej zgodnie z etykietą dworską ''madame'' (pani), lecz po prostu ''maman'' (mama). Tak samo wyglądała jej relacja z młodszym synem Filipem – matka specjalnie ubierała młodszego syna w stroje kobiece, uświadamiając go, że nigdy nie ma prawa objąć tronu (nie chciała doprowadzić do walki pomiędzy braćmi o władzę). Jednakże to sprawiło później, iż Filip bardzo lubił paradować w sukniach oraz miał skłonności homoseksualne, mimo iż miał swoją żonę, Henriettę oraz posiadał licznych kochanków.

Anna Austriaczka zmarła w roku 1666, w Luwrze, na raka piersi. Została pochowana w Bazylice Saint-Denis. Ludwik był przy jej łożu, trzymał ją za rękę, gdy umierała. Po jej śmierci kazał ogłosić półroczną żałobę narodową. W jego oczach była nazywana „jednym z największych królów Francji”.

Genealogia[edytuj]

Filip II
Habsburg

ur. 21 V 1527
zm. 13 IX 1598
Anna
Austriaczka
[a]
ur. 2 XI 1549
zm. 26 X 1580
Karol
Styryjski

ur. 3 VI 1540
zm. 10 VII 1590
Maria Anna
Bawarska

ur. 21 III 1551
zm. 29 IV 1608
         
       
Filip III
Habsburg

ur. 14 IV 1578
zm. 31 III 1621
Małgorzata
Habsburg

ur. 25 XII 1584
zm. 3 X 1611
     
   
Ludwik XIII
Burbon

ur. 27 IX 1601
zm. 14 V 1643
OO   21 XI 1615
Anna
Austriaczka

ur. 22 IX 1601
zm. 20 I 1666
                   
                   
                   
Ludwik XIV
Burbon

 ur. 5 IX 1638
 zm. 1 IX 1715
 
Filip I
Burbon

 ur. 21 IX 1640
 zm. 8 VI 1701
 

Uwagi

Przypisy

  1. Anne of Austria (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2014-12-25].