Joanna I z Nawarry
 | |
 | |
| Królowa Nawarry od 1284 r. razem z Filipem I | |
| Okres |
od 22 lipca 1274 |
|---|---|
| Koronacja |
nie było koronacji |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Królowa Francji | |
| Okres |
od 1285 |
| Jako żona | |
| Poprzedniczka | |
| Następczyni | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Data i miejsce urodzenia |
pomiędzy 2 stycznia a 2 lutego 1273 |
| Data i miejsce śmierci | |
| Przyczyna śmierci |
nieznana |
| Miejsce spoczynku |
Kościół franciszkański w Paryżu |
| Ojciec | |
| Matka | |
| Rodzeństwo |
Tybald |
| Mąż | |
| Dzieci |
Ludwik X Kłótliwy |
Joanna I z Nawarry (ur. pomiędzy 2 stycznia a 2 lutego 1273 w Bar-sur-Seine[1], zm. 2 kwietnia 1305[2] w Vincennes) – hrabina Szampanii i królowa Nawarry od 1274, królowa Francji od 1285 jako żona Filipa IV Pięknego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Była córką Henryka I Grubego i Blanki d'Artois[3]. Jej ojciec od 1270 był królem Nawarry i hrabią Szampanii[3]. Matka Blanki pochodziła z dynastii Kapetyngów; była jedyną córką hrabiego Artois Roberta I. Joanna miała brata Tybalda, który zmarł w 1273 w wyniku upadku z okna zamku[3]. Po jego śmierci została uznana przez ojca za dziedziczkę tronu[3].
W grudniu 1273 została zaręczona z Henrykiem Plantagenetem, ówczesnym dziedzicem tronu Anglii[3]. Kontrakt przedmałżeński przewidywał, iż w przypadku śmierci Henryka jego miejsce zajmie młodszy brat Alfons[3]. Niecały rok później Henryk zmarł[3].
Po śmierci ojca 22 lipca 1274 odziedziczyła Szampanię i Nawarrę, jednak nigdy nie została koronowana na królową[3]. Do 1275 regencję nad Nawarrą w jej imieniu sprawowała matka, jednak z powodów trudności z utrzymaniem władzy uciekła wraz z córką do Francji, gdzie królem był Filip Śmiały (kuzyn Blanki)[3]. Joanna najprawdopodobniej nigdy nie wróciła do Nawarry[1]. Na mocy traktatu orleańskiego zawartego w maju 1275 pomiędzy jej matką a królem Filipem Joanna została zaręczona z jednym z jego dwóch starszych synów, jednak Ludwik zmarł w 1276, także narzeczonym królowej został Filip[4].
W pierwszej połowie 1284 Joanna została uznana za zdolną do samodzielnego sprawowania rządów zgodnie z prawem zwyczajowym Szampanii; w efekcie jej matka ukończyła regencję[1]. Blanka d'Artois i jej drugi mąż Edmund otrzymali odszkodowanie za utracone wpływy w Szampanii[1].
16 sierpnia 1284 poślubiła Filipa Pięknego, który rok później został królem Francji. Małżeństwo było uznawane za udane a małżonkowie byli sobie bliscy[5]. Filip darzył szacunkiem swoją żonę, jednak nie angażował jej w sprawy polityczne; mimo tego w 1294 wyznaczył Joannę jako potencjalną regentkę w przypadku jego przedwczesnej śmierci[5].
Joanna nie uczestniczyła w rządzeniu Nawarrą; bieżącą administrację królestwa prowadzili w jej imieniu francuscy gubernatorzy oraz jej mąż, jednak w dokumentach występowała jako suwerenna władczyni a jej podpis i pieczęć stanowiły element oficjalnych aktów[1]. Aktywnie zarządzała Szampanią[1].
W 1302 zmarła matka Joanny; pojawiły się oskarżenia, że otruł ją biskup Guichard z Troyes, który wcześniej był podejrzewany o nadużycia finansowe w Szampanii[1].
Stan zdrowia królowej pogorszył się w marcu 1305; zmarła 2 kwietnia 1305[2]. Według niektórych źródeł powodem śmierci były komplikacje poporodowe[2]. O przyczynienie się do śmierci Joanny został oskarżony biskup Guichard z Troyes, jednak ostatecznie został uniewinniony[2].
W 1328 królową Nawarry została jej wnuczka Joanna II.
Potomstwo
[edytuj | edytuj kod]
- Małgorzata (1288–1294[5]), zaręczona z Ferdynandem IV Kastylijskim[5],
- Ludwik X (4 października 1289 – 5 czerwca 1316), król Francji i Nawarry, ojciec Joanny II,
- Blanka (1290–1294), po śmierci siostry Małgorzaty zaręczona z Ferdynandem IV Kastylijskim[5],
- Filip V (17 listopada 1291 – 3 stycznia 1322), król Francji i Nawarry
- Izabela (1295 – 23 sierpnia 1358), żona Edwarda II, króla Anglii
- Karol IV (18 czerwca 1294 – 1 lutego 1328), król Francji i Nawarry
- Robert (1297–1308), zaręczony z Konstancją Sycylijską, córką Fryderyka II[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 6 7 E. Woodacre, The Queens Regnant of Navarre: Succession, Politics, and Partnership 1274–1512, 2013, s. 35-40, ISBN 978-1-349-46431-9.
- 1 2 3 4 Caroline Masson, Joan I of Navarre: Queen Consort of France, „World History Encyclopedia”, 28 lipca 2025 [dostęp 2026-07-10] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Elena Woodacre, The Queens Regnant of Navarre: Succession, Politics, and Partnership 1274–1512, 2013, s. 25-27, ISBN 978-1-349-46431-9.
- ↑ E. Woodacre, The Queens Regnant of Navarre: Succession, Politics, and Partnership 1274–1512, 2013, s. 29, ISBN 978-1-349-46431-9.
- 1 2 3 4 5 6 E. Woodacre, The Queens Regnant of Navarre: Succession, Politics, and Partnership 1274–1512, 2013, s. 42-43, ISBN 978-1-349-46431-9.
| Dynastia Jimenez |
|
|---|---|
| Dynastia z Szampanii |
|
| Kapetyngowie |
|
| Dynastia Evreux |
|
| Dynastia Trastámara |
|
| Dynastia Foix |
|
| Dynastia Albret |
|
| Burbonowie |
|
| Pierwsi hrabiowie |
|
|---|---|
| Dynastia z Sens |
|
| Dynastia z Vermandois |
|
| Dynastia z Blois |
