Biblia Leopolity

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Biblia Leopolity
Leopolita.jpg
Strona tytułowa Biblii Leopolity z 1561
Pełna nazwa Biblia to iest Kxięgi Stharego y Nowego Zakonu na Polski ięzyk z pilnośćią według Láćińskiey Bibliey od Kośćiołá Krześćiáńskiego powssechnego przyięthey, nowo wyłożona
Inne nazwy „Biblia Szarffenbergowska”
Kanon katolicki
Język polski
Opublikowanie kompletnego przekładu 1561
Księgi deuterokanoniczne Tobiasza, Judyty, Sapientiae (Mądrości), Ecclesiasticus (Syracha), Barucha, III i IV Ezdrasza oraz I, II i III Machabejskie
Tłumacz(e) ks. Jan Nicz
Źródła przekładu Wulgata
Przynależność religijna katolicyzm

Biblia Leopolity (Szarfenbergowska, Krakowska) – pierwszy drukowany polski przekład całej Biblii wydany w 1561 roku. Dokonano go na zlecenie Marka Szarffenberga i jego syna Stanisława, stąd też inna nazwa: Biblia Szarffenbergowska.

Historia[edytuj]

Początek 6. rozdziału Księgi Wyjścia w Biblii Leopolity z 1561. Widoczny brak podziału na wersety. Imię Boże oddane jako „Adonay”

Przekład ten dedykowano Zygmuntowi Augustowi. Przez 38 lat, do czasu wydania Biblii Wujka, było to jedyne obok Biblii królowej Zofii katolickie tłumaczenie Pisma na język polski.

Od 1556 znany był drukowany przekład Nowego Testamentu z tej Biblii, zwany Nowym Testamentem Scharffenberga. Dzieło zawierało nie tylko tekst samego Nowego Testamentu, ale również lekcje i proroctwa Starego Testamentu przeznaczone do odczytywania w niedziele i święta. Znane też są kolejne wydania pochodzące z lat 1564, 1566 i 1568[a][1].

Biblia Leopolity ukazała się natomiast w roku 1561, a jej drugie wydanie w 1575. Źródłem przekładu była Wulgata. Nazwiska tłumacza nie podaje jednak ani pierwsze, ani drugie wydanie. Wiadomo, że przed drugim wydaniem poprawiał Biblię ks. Jan Nicz ze Lwowa (pseudonim Leopolita, czyli lwowianin), wykładowca m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Biblia Leopolity uchodzi za niezbyt udaną pod względem językowym. Pojawia się w niej słownictwo (już wówczas) przestarzałe, gwarowe, występuje też pewna zależność od źródeł czeskich. Innego zdania był poeta i tłumacz Biblii Czesław Miłosz, który stwierdzał: „[…] przestałem filologom wierzyć. Śliczny polski język, nawet dzisiaj nie bardziej niż u Wujka staroświecki, siła ekspresji, czego chcieć więcej?”[2].

W 1989 w ramach projektu Biblia Slavica wykonano reedycję tego przekładu.

Uwagi

  1. Rajmund Pietkiewicz uważa, że wydanie z roku 1566 mogło przypadkowo zostać uznane za inne wydanie, podczas gdy jest to w rzeczywistości błąd kwerendy wydania z 1556.

Przypisy

  1. Rajmund Pietkiewicz: Pismo Święte w języku polskim w latach 1518–1638. Uniwersytet Wrocławski Wydział Filologiczny. Instytut Bibliotekoznawstwa, 2002, s. 207.
  2. Czesław Miłosz, Księga Hioba: Słowo wstępne tłumacza, Éditions du Dialogue, Paris 1981, s. 49.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]