Biblia warszawska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Biblia warszawska
Pełna nazwa Biblia to jest Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Nowy Przekład
Inne nazwy „Brytyjka”, Nowy Przekład
Skrót(y) BW, NP, BB
Kanon protestancki
Język polski
Opublikowanie Nowego Testamentu 1966
Opublikowanie kompletnego przekładu 1975
Tłumacz(e) Komisja Przekładu Pisma Świętego, w której skład wchodzili: ks. bp prof. dr Andrzej Wantuła, ks. bp prof. dr Jan Szeruda, ks. prof. dr Wiktor Niemczyk, ks. prof. dr Karol Wolfram, prof. dr Bronisław Wieczorkiewicz, oraz przedstawiciele innych Kościołów protestanckich w Polsce.
Źródła przekładu Biblia Hebraica ed. R. Kittel, P. Kahle, A. Alt, O. Eissfeld, Stuttgart 1951 (ST), Novum Testamentum Graece ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1954; Novum Testamentum Graece ed. K. Aland, M. Black, B. M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1966 (NT)
Wydawca pierwszego wydania Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne w Warszawie
Wydawca Towarzystwo Biblijne w Polsce
Przynależność religijna Protestantyzm
Księga Rodzaju 1, 1-3
Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. A ziemia była pustkowiem i chaosem; ciemność była nad otchłanią, a Duch Boży unosił się nad powierzchnią wód. I rzekł Bóg: Niech stanie się światłość. I stała się światłość.
Ewangelia Jana 3, 16
Albowiem tak Bóg umiłował świat, że Syna swego jednorodzonego dał, aby każdy, kto weń wierzy, nie zginął, ale miał żywot wieczny.

Biblia warszawska, dawniej Nowy Przekład, potocznie: „Biblia Ojców”[1], lub: „Brytyjka” – XX-wieczne protestanckie tłumaczenie Pisma Świętego Starego i Nowego Testamentu z języków oryginalnych (hebrajskiego, aramejskiego i greckiego) na język polski, opracowane przez Komisję Przekładu Pisma Świętego, z inicjatywy Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego w Warszawie. Jest to najpopularniejszy w Polsce protestancki przekład Pisma Świętego.

Tło historyczne[edytuj]

W okresie zaborów, od czasu wydania w roku 1632 Biblii gdańskiej w Kościele ewangelickim odczu­wano potrzebę wydania nowego tłumaczenia Pisma Świętego, które było by tłumaczeniem nowoczesnym, zrozumiałym i przystępnym dla czytelników. Jednak ewange­licy polscy, mieszkający w trzech zaborach nie podjęli próby podjęcia nowego tłumaczenia. Powołano Komisję war­szawską, która pod kierownictwem ks. Gustawa Mani­tiusa dokonała rewizji Nowego Testa­mentu z Biblii gdańskiej. Komisja pracująca w składzie: ks. August Diehl (Kościół ewangelicko-reformowany), dyr. Vieweger i prof. Józef Przyborowski (zastąpiony po pierwszej naradzie przez Jana Papłońskiego) w przeciągu 3 lat zrewidowała Ewangelie i Dzieje Apostolskie, które wydano w roku 1873 w Londynie nakładem Biblijnego Towarzystwa Św. Trójcy[2].

W roku 1878 na wnio­sek Brytyjskiego Towarzystwa Biblijnego na nowo podjęto pracę i powołano nowy Komitet, w skład którego weszli: ks. Manitius i ks. Diehl oraz panowie Papłoński i Fecht. To grono teologów i filo­logów opracowało rewizję listów apostolskich i Objawienia św. Jana oraz na nowo porównało z tekstem greckim historyczną część Nowego Te­stamentu. Całość tej pracy wydano w Wiedniu w roku 1881 nakładem Brytyjskiego i Zagranicznego To­warzystwa Biblijnego[2].

Historia przekładu[edytuj]

Po odzyskaniu niepodległości zaczęto myśleć o nowym tłumaczeniu na język polski. Efektem tej pracy była „Księga Psalmów” na nowo przełożona przez ks. Jana Szerudę z języka hebrajskiego, wydana w roku 1937 nakładem Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego. Zostały przygotowane w rękopisach również księgi prorocze, w szczególności Amosa, Izajasza, Jeremiasza i Ozeasza, które jednak zaginęły w trakcie powstania warszawskiego. Po wojnie Wydział Teologii Ewangelickiej powołał Komisję w składzie ks. W. Niem­czyk, ks. A. Śuess, ks. K. Wolfram i ks. J. Szeruda (oraz od listopada 1951 roku prof. Bartel), która rozpo­częła prace w lutym 1949 roku. Postanowiono przełożyć Nowy Testament, a w pierwszej kolejności teksty po­trzebne do użytku liturgicznego[2].

Fragmenty przekładu (Cztery Ewangelie) ukazały się po raz pierwszy w 1964 roku. Dwa lata później wydany został cały Nowy Testament. W roku 1970 ukazała się edycja Nowego Testamentu i Psalmów. Prace nad tłumaczeniem całego Pisma Świętego trwały 25 lat i zakończyły się wydaniem w czerwcu 1975 roku całej Biblii warszawskiej.

Kanon[edytuj]

Nowy Przekład zawiera protestancki kanon Pisma Świętego (39 ksiąg Starego Testamentu i 27 ksiąg Nowego Testamentu), choć ukazały się wersje zawierające na końcu Starego Testamentu apokryfy w tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia, opatrzone tytułem „Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu i Apokryfy”.

Język przekładu[edytuj]

Biblia warszawska jest współczesnym przekładem, stosującym współczesną szatę językową z zachowaniem pewnych tradycyjnych wyrażeń biblijnych (np. „zakon”, zamiast „prawo”) wywodzących się z Biblii gdańskiej. Istnieją też nawiązania do języka katolickiej Biblii Wujka, którą czytywali też chętnie protestanci.

Katolicki biblista Janusz Frankowski twierdził, że przekład ten jest zdecydowanie zbyt tradycyjny, zwracał też uwagę na błędy w koncepcji typograficznej, które według niego zaciemniały tekst, zwłaszcza w poezji: Chwilami nie można zorientować się w podziale na wersy, a to nieraz utrudnia zrozumienie nawet treści tekstu[3].

Źródła przekładu[edytuj]

Biblia Hebraica ed. R. Kittel, P. Kahle, A. Alt, O. Eissfeld, Stuttgart 1951
Novum Testamentum Graece ed. E. Nestle, K. Aland, Stuttgart 1954;
Novum Testamentum Graece ed. K. Aland, M. Black, B. M. Metzger, A. Wikgren, Stuttgart 1966

Tłumacze[edytuj]

Nowy Przekład został opracowany przez Komisję Przekładu Pisma Świętego, w skład której wchodzili: ks. bp prof. dr Andrzej Wantuła, ks. bp prof. dr Jan Szeruda, ks. prof. dr Wiktor Niemczyk, ks. prof. dr Karol Wolfram, prof. dr Bronisław Wieczorkiewicz, oraz przedstawiciele innych Kościołów protestanckich w Polsce.

Stosunek tłumaczy do imienia Bożego[edytuj]

Ks. bp prof. dr Andrzej Wantuła uważał, że użycie w tekście Pisma Świętego imienia Bożego Jahwe w miejsce zamiennika „Pan”, robi na słuchaczu szokujące wrażenie oraz „sprawia, że Bóg Starego Testamentu staje się czytelnikowi jakiś obcy, daleki i zostaje zepchnięty do rzędu bogów mitologii semickiej”. Z tego względu pochwalił zachowanie tradycyjnego zwrotu „Pan” w Psałterzu pierwszego wydania Biblii Tysiąclecia, gdyż uważał, że „to wyszło psalmom na korzyść i uratowało ich modlitewny charakter”[4]. W rezultacie Biblia warszawska w wydaniu średnim użyła formy imienia Bożego Jahwe w pięciu miejscach: 2 Mojżeszowa 3,14[a] i 6,3[b]; 4 Mojżeszowa 14,35[c] oraz w Księdze Izajasza 40,10[d] i 48,17[e]. W wydaniu kieszonkowym imię to wystąpiło raz, a w późniejszych wydaniach całkowicie zaniechano używania imienia Bożego.

Spis ksiąg, sigla, strony[edytuj]

Numeracja stron jest identyczna we wszystkich wydaniach zawierających Stary i Nowy Testament.

Stary Testament[edytuj]

Lp. Tytuł księgi Sigla Strona
1. Pierwsza Księga Mojżeszowa I Mojż. 7
2. Druga Księga Mojżeszowa II Mojż. 63
3. Trzecia Księga Mojżeszowa III Mojż. 111
4. Czwarta Księga Mojżeszowa IV Mojż. 146
5. Piąta Księga Mojżeszowa V Mojż. 194
6. Księga Jozuego Joz. 236
7. Księga Sędziów Sędz. 264
8. Księga Rut Rut 292
9. Pierwsza Księga Samuela I Sam. 296
10. Druga Księga Samuela II Sam. 332
11. Pierwsza Księga Królewska I Król. 364
12. Druga Księga Królewska II Król. 402
13. Pierwsza Księga Kronik I Kron. 437
14. Druga Księga Kronik II Kron. 470
15. Księga Ezdrasza Ezdr. 510
16. Księga Nehemiasza Neh. 522
17. Księga Estery Est. 539
18. Księga Joba Job 548
19. Księga Psalmów Ps. 582
20. Przypowieści Salomona Przyp. 703
21. Księga Kaznodziei Salomona Kazn. 733
22. Pieśń nad Pieśniami P.n.P. 744
23. Księga Izajasza Izaj. 750
24. Księga Jeremiasza Jer. 814
25. Treny Treny 881
26. Księga Ezechiela Ez. 887
27. Księga Daniela Dan. 945
28. Księga Ozeasza Oz. 962
29. Księga Joela Joel 972
30. Księga Amosa Am. 976
31. Księga Abdiasza Abd. 984
32. Księga Jonasza Jon. 986
33. Księga Micheasza Mich. 989
34. Księga Nahuma Nah. 995
35. Księga Habakuka Hab. 998
36. Księga Sofoniasza Sof. 1001
37. Księga Aggeusza Ag. 1005
38. Księga Zachariasza Zach. 1007
39. Księga Malachiasza Mal. 1018

Nowy Testament[edytuj]

Lp. Tytuł księgi Sigla Strona
1. Ewangelia św. Mateusza Mat. 1027
2. Ewangelia św. Marka Mar. 1068
3. Ewangelia św. Łukasza Łuk. 1093
4. Ewangelia św. Jana Jan 1136
5. Dzieje Apostolskie Dz. 1168
6. List św. Pawła do Rzymian Rzym. 1208
7. Pierwszy list św. Pawła do Koryntian 1 Kor. 1226
8. Drugi list św. Pawła do Koryntian 2 Kor. 1243
9. List św. Pawła do Galacjan Gal. 1255
10. List św. Pawła do Efezjan Efez. 1261
11. List św. Pawła do Filipian Fil. 1267
12. List św. Pawła do Kolosan Kol. 1272
13. Pierwszy list św. Pawła do Tesaloniczan I Tes. 1277
14. Drugi list św. Pawła do Tesaloniczan II Tes. 1281
15. Pierwszy list św. Pawła do Tymoteusza I Tym. 1284
16. Drugi list św. Pawła do Tymoteusza II Tym. 1289
17. List św. Pawła do Tytusa Tyt. 1293
18. List św. Pawła do Filemona Filem. 1296
19. List do Hebrajczyków Hebr. 1298
20. List św. Jakuba Jak. 1311
21. Pierwszy list św. Piotra I Piotr 1316
22. Drugi list św. Piotra II Piotr 1321
23. Pierwszy list św. Jana I Jan 1324
24. Drugi list św. Jana II Jan 1329
25. Trzeci list św. Jana III Jan 1330
26. List św. Judy Judy 1331
27. Objawienie św. Jana Obj. 1333

Zastosowanie[edytuj]

Biblia warszawska jest używana przez Kościoły protestanckie podczas nabożeństw i do domowego użytku. Obecnie jest najpopularniejszym protestanckim tłumaczeniem Pisma Świętego, zastępując używaną przez ponad 300 lat Biblię gdańską.

Nowy Testament w przekładzie Biblii warszawskiej jest rozpowszechniany bezpłatnie na masową skalę w formie drukowanej przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Gedeonitów w Polsce (tzw. gedeonitki).

Wydawca[edytuj]

Wydawcą Biblii warszawskiej jest Towarzystwo Biblijne w Polsce. Dostępna jest w trzech formatach: małym, średnim i dużym.

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. A Bóg rzekł do Mojżesza: Jestem, który jestem. I dodał: Tak powiesz do synów Izraelskich: Jahwe posłał mnie do Was!
  2. Objawiłem się Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi jako Bóg Wszechmocny, lecz imienia mojego Jahwe im nie objawiłem.
  3. Ja, Jahwe, powiedziałem tak i tak postąpię z całym złym zborem, który zmówił się przeciwko mnie. Na tej pustyni wyginą i tu pomrą.
  4. Oto Wszechmocny Jahwe przychodzi w mocy, Jego ramię włada. Oto ci, których sobie zarobił są z nimi, a ci których sobie wypracował są przed nim.
  5. Tak mówi Jahwe, twój Odkupiciel, Święty Izraelski: Ja, Pan, twój Bóg, uczę cię tego co ci wyjdzie na dobre, prowadzę cię drogą, którą masz iść.

Przypisy

  1. Rafał Leszczyński. Ewangelickie przekłady Nowego Testamentu w szesnastowiecznej Polsce. „Zielonogórskie Studia Łużyckie”, s. 141, 2001. 
  2. a b c Jan Szeruda. Projekt nowego polskiego przekładu Biblii. „Chrześcijanin”, s. 7-14, czerwiec 1959. przedruk artykułu ze „Strażnicy Ewangelicznej” (nr 4 z 1952 r.). 
  3. Janusz Frankowski. Wokół psalmów i kantyków. Rozważań o tłumaczeniu Pisma Świętego ciąg dalszy. „Znak”. Wrzesień 1976. 221. s. 8-14. 
  4. Andrzej Wantuła. Uwagi o Biblii Tysiąclecia. „Rocznik Teologiczny ChAT”, s. 125-160, 1969, zeszyt 2. 

Linki zewnętrzne[edytuj]