Tłumacz (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tłumacz
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód iwanofrankiwski
Rejon tłumacki
Powierzchnia 19,57 km²
Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość

8632
441 os./km²
Nr kierunkowy +380 3479
Kod pocztowy 78000-78004
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu iwanofrankiwskiego
Tłumacz
Tłumacz
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Tłumacz
Tłumacz
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Tłumacz
Tłumacz
Ziemia 48°52′N 25°00′E/48,866667 25,000000
Portal Portal Ukraina

Tłumacz (ukr. Тлумач) – miasto na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, siedziba administracyjna rejonu tłumackiego. W 2001 roku liczyło ok. 8,6 tys. mieszkańców[1].

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pojawia się w latopisie halicko-wołyńskim z 1213 roku[1]. W XIV wieku, po śmierci ostatniego księcia halickiego, drogą dziedziczenia Tłumacz przeszedł na króla polskiego Kazimierza Wielkiego[2]. W 1386 roku miał król ufundować w Tłumaczu parafię[3]. Pod koniec XIV wieku miejscowość została przekazana przez księcia Władysława Opolskiego Rusinowi Mikołajowi Korytce. W 1403 roku parafia tłumacka otrzymała dla kościoła św. Anny od króla Kazimierza Jagiellończyka dworzysko, ziemie, staw, ogrody, dziesięcinę oraz zwolnienie od podatków. Miejscowość otrzymała w 1448 roku prawo magdeburskie. W I Rzeczypospolitej należała do województwa ruskiego. W 1510 roku miasto zostało zniszczone i zrabowane przez Turków. W 1511 roku otrzymało przywilej na jarmark roczny. W 1530 roku najechał na ziemię tłumacką hospodar wołoski Petryła i zajął Tłumacz wraz z Tyśmienicą, które stracił rok później po klęsce z wojskami Jana Tarnowskiego. W XVI wieku istniał w Tłumaczu klasztor bazylianów. W 1584 i 1621 roku miasto było palone przez Tatarów. W czasie powstania Chmielnickiego, w 1648 roku z pobliskiej Ottyni wyruszyli na Tłumacz chłopi pod przewodnictwem Jaremy Popowicza, którzy zabili wójta Tłumacza Ostrowskiego. W 1661 roku Tłumacz został zniszczony przez Kozaków i Węgrów Rakoczego[2]. W 1686 roku król Jan III Sobieski założył w mieście obóz wojskowy, przygotowując się przed wyprawą wołoską. W pierwszej połowie XVIII wieku Tłumacz znajdował się w posiadaniu Potockich[3]. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku miasto znalazło się w granicach monarchii Habsburgów. W latach 1867-1918 Tłumacz był siedzibą powiatu tłumackiego.

W II Rzeczypospolitej miasto było siedzibą administracyjną powiatu tłumackiego w województwie stanisławowskim, a od 1 sierpnia 1934 roku także nowo powstałej gminy wiejskiej Tłumacz utworzonej w ramach reformy na podstawie ustawy scaleniowej[4]. W 1921 roku liczyło 5788 mieszkańców (3063 kobiety i 2725 mężczyzn) i znajdowały się w nim 854 budynki mieszkalne. 3391 osób deklarowało narodowość polską, 1395 – żydowską, 999 – rusińską, 1 – czeską, 1 – niemiecką, 1 – rosyjską. 2012 osób deklarowało przynależność do wyznania mojżeszowego, 1951 – do rzymskokatolickiego (w tym 24 obrządku ormiańskiego), 1821 – do greckokatolickiego, 3 – do prawosławnego, 1 – do niewiadomego[5].

Tłumacz był prężnie rozwijającym się ośrodkiem miejskim. Chociaż jedna z pierwszych w regionie cukrowni została zlikwidowana jeszcze pod koniec XIX wieku, działały inne zakłady przemysłowe, przede wszystkim młyny, rozwijał się handel oraz kwitło budownictwo. Podstawę gospodarki w dalszym ciągu stanowiło jednak rolnictwo.

Byli mieszkańcy Tłumacza są skupieni w Ogólnopolskim Oddziale Tłumaczan Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich z siedzibą we Wrocławiu, w ramach którego urządzają wspólne spotkania, wyjazdy oraz wydają czasopismo pt. „Zeszyty Tłumackie”.

Demografia[edytuj]

Ludzie urodzeni w Tłumaczu[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Tłumaczem.

Przypisy

  1. a b м Тлумач, Івано-Франківська область, Тлумацький район (ukr.). Офіційний портал Верховної Ради України. [dostęp 2014-07-23].
  2. a b Kamil Barański: Przeminęli zagończycy, chliborobi, chasydzi...: rzecz o ziemi Stanisławowsko-Kołomyjsko-Stryjskiej. London: Panda Press, 1988, s. 407. ISBN 1-870078-10-1.
  3. a b Tłumacz w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom XII (Szlurpkiszki – Warłynka) z 1892 r.
  4. Dz. U. z 1934 r. Nr 69, poz. 664
  5. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Tom XIV. Województwo stanisławowskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923, s. 20.

Linki zewnętrzne[edytuj]