Gwoździec (obwód iwanofrankiwski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miejscowości w obwodzie iwanofrankiwskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Gwoździec
Herb
Herb
Państwo  Ukraina
Obwód obwód iwanofrankiwski
Powierzchnia 2,22 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności

1931
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu iwanofrankiwskiego
Gwoździec
Gwoździec
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Gwoździec
Gwoździec
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Gwoździec
Gwoździec
Ziemia 48°35′N 25°17′E/48,583333 25,283333
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Zrekonstruowane sklepienie i bima synagogi w Gwoźdźcu

Gwoździec (dawniej Gwoździec Miasto, jid. גוואזדזיעץ, ukr. Гвіздець) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, na Pokuciu, nad Czerniawą, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie kołomyjskim, 1931 mieszkańców (2011).

Opis[edytuj]

Do 1945 miasto w województwie stanisławowskim, w powiecie kołomyjskim w Polsce, siedziba gminy Gwoździec Miasto.

Położone 19 km na północny-wschód od Kołomyi i 58 km na południowy-wschód od Stanisławowa; stacja kolejowa, szkoła, urząd pocztowy, zrujnowany kościół.

Demografia[edytuj]

  • 1765 rok: 900 osób, w tym 60% Żydów[1];
  • 1880 rok: 1887 osób, w tym 1263 Żydów[1];
  • 1900 rok: 2442 osób, w tym 1683 Żydów[1];
  • 1921 rok: 1992 osób, w tym 1234 Żydów, 464 Ukraińców i 294 Polaków[2];
  • 1931 rok: 2708 osób[2];
  • 1939 rok: 2850 osób, w tym 1550 Żydów. W 1942 roku Niemcy dokonali zagłady ludności żydowskiej. Około 750 osób zabito na miejscu (spalono, rozstrzelano), 300 osób rozstrzelano w lesie k. wsi Gwoździec Stary, pozostałych przesiedlono do Kołomyi, gdzie byli zabijani na miejscu, względnie stamtąd byli deportowani do obozu śmierci w Bełżcu. Gwożdziec był także miejscem, gdzie przed deportacją Niemcy czasowo osiedlali Żydów z mniejszych miejscowości. Łącznie przez miejscowość przeszło 3450 Żydów[3];
  • 2011 rok: 1931 osób[4].

Zamek, dwór[edytuj]

  • Po dawnym zameczku obronnym Buczackich do 1939 r. pozostały tylko wały ziemne. Nowy dwór murowany wybudowano w 1875 r. na miejscu starszego.

Synagoga[edytuj]

 Osobny artykuł: Synagoga w Gwoźdźcu.

W miasteczku znajdowała się drewniana synagoga wzniesiona około roku 1640 i spalona przez Niemców po roku 1941. Drewniane sklepienie tej synagogi z bogatym wystrojem malarskim zostało zrekonstruowane w roku 2014 w Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie, co stało się możliwe dzięki opracowaniu malarza Karola Zyndrama Maszkowskiego z końca XIX wieku.

Ludzie związani z Gwoźdźcem[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Historia (pol.). Wirtualny sztetl. [dostęp 2016-01-10].
  2. a b Szczepan Siekierka, Henryk Komański, Eugeniusz Różański, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w województwie stanisławowskim 1939-1946, Wydanie I, ISBN 978-83-85865-13-1, s. 237-238
  3. Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s. 201
  4. Державний комітет статистики України. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2011 року, Київ-2011 (doc)
  5. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów: Prezydyum C.K. Namiestnictwa, 1911, s. 31.

Bibliografia[edytuj]

  • Aftanazy Roman, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej. Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, T. 7, wyd. 2 przejrzane i uzupełnione, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, Warszawa, 1995, ISBN 83-04-03701-7 całość, ISBN 83-04-04229-0 t. 7, ss. 67-69
  • Andrzej Betlej. Kościół p. w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Panny Marii i klasztor bernardynów w Gwoźdźcu / Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego. Praca zbiorowa / Seria: Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej.— Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury, «Antykwa», 1996.— tom 4.— 211 s., 402 il.— S. 19-38. ISBN 83-85739-34-3.

Linki zewnętrzne[edytuj]